Bilgi Bakkalı
Aristo; “İnsan doğuştan bilmek ister!” Demiş. Bilgi Bakkalı, ‘bilmek’ isteyenler için yapıldı. Paylaşmaya ve eleştiriye açık, küfür, hakaret ve nefret söylemine kapalıdır. Bu Bakkal’dan çıkarken; değişmiş olarak çıkarsanız ve bilgilerin kaynağı olan kitapları merak edip okursanız amacıma ulaşmış olacağım.
Kategori: Ermeni Soykırımı (Hayatta Kalan Görgü Tanıklarının Anlattıkları) – Verjine Svazlian
-
Sargis Grigori Saryan’ın Tanıklığı (D. 1911, Balu [Palu], Piran Köyü) 1919 yılı geldiğinde savaş sona ermişti. Amcam Simon, Fransız Ordusu’nun Ermeni Lejyonuna gönüllü yazıldı. Ermeni gençler Kıbrıs’ta talim görüyorlardı. Onlar Adana’ya gidip dövüştüler. Sf. 422 Alıntı; Ermeni Soykırımı (Hayatta Kalan Görgü Tanıklarının Anlattıkları) – Verjine Svazlian, Ermeniceden Tercüme Edenler; Tigran Ter Voğormiyacıyan ve Petros Çavikyan, (Belge…
-
Karapet Sahaki Faraşyan’ın Tanıklığı (D. 1906, Balu [Palu]) Babam ve annem Büyük Kharberd [Harput] Koleji’ni bitirmişlerdi. Kharberd’de Yeprat Koleji, Fransız Koleji, Alman Koleji ve Büyük Amerikan Koleji vardı. Bizim, köydeki yazlık evimize gitme alışkanlığımız vardı. Köyün ismini hatırlamıyorum; bir su kaynağının adını taşırdı. Orada sıcak günler geçirirdik. Sonra, bağbozumundan ve meyveleri topladıktan sonra Balu’ya dönerdik.…
-
Marta Caniki Öylenciyan’ın Tanıklığı (D. 1912, Kharberd [Harput]) 1914’te babamı askere aldılar; onu bir daha görmedik. 1915’te bir gece Türk komşumuz evimize geldi; bizi kendi evine götürüp sakladı. O adam Ermenilerin katledileceğini duymuştu. Ama sabah zaptiyeler gelip bizi buldular; sürgün edilenlerin kervanına katılmamız için tüfek dipçiğiyle iterek bizi dışarı çıkardılar. Artık yürüyemiyorduk. Bir evin kapısının…
-
Anniman Torosi Tukhmanyan’ın Tanıklığı (D. 1910, Kharberd [Harput], Çınkuş Köyü) Kharberd’in Çınkuş Köyü’nde 8.000 Ermeni ve 2.000 Türk yaşardı; bu Türkler Ermenice bilirlerdi. Taştan inşa edilmiş, uygun, hep dolu olan ve bolluğun yaşandığı evimizi hatırlıyorum. Babamın adı Toros, annemin adı Oğida, erkek kardeşimin adı Melikset, benim adım ise Annıman idi. Sf. 411 Alıntı; Ermeni Soykırımı (Hayatta…
-
Margarit Sargsi Nacaryan’ın Tanıklığı (D. 1910, Kharberd [Harput]) Babamın adı Sargis Torosyan’dı. Babam Kilikya’da bulunmuş ve Büyük Devletlerin Ermenilere bağımsızlık verecekleri umuduyla Ermeni gönüllülerle birlikte 1918’de savaşmıştır. Köyümüzde pek çok Ermeni evi vardı. Köyümüz gibi zengin bir köy yoktu; suları bol, toprakları geniş, kazancı boldu. Evde yağ, et, ekmek, her şey vardı. Yalnızca sabunla kumaşları…
-
Yeğsa Antonyan’ın Tanıklığı (D. 1910, Kharberd [Harput]} (Olayların sağ kalan görgü tanığı uzun süre konuşacak durumda değildi, Ağlayıp titriyordu. Ben de etkilendim ve onunla beraber ağlamaya başladım. Şuuru yerine geldi, kendini topladı ve gözyaşları dökerek anlatmaya başladı. V.S.) “Ebeveynim çiftçiydi. Kışın masanın üstüne büyük bir yorgan serdiklerini, altına da çanak içinde yakacak koyup ateş yaktıklarını,…
-
Stepan Zakari Stepanyan (D 1907 Kharberd Til Köyü) Babam beni görünce bayıldı. Sonra, diğer çocuğu da getirtti. Bir de bir kadın getirdiler; Kürt elbisesi giymiş, bir de yaşmak takmıştı; baktık ki, amcamın karısıymış; birbirimize sarıldık. Dersim Kürtleri eskiden Ermeni’ymiş; sonra din değiştirmişler. Soygun yaptıkları doğrudur; ama Ermenilerin canına zarar vermezlerdi. Eşyalarımızı toplayıp, yola düştük. Sf.…
-
Stepan Zakari Stepanyan (D 1907 Kharberd Til Köyü) Meşrutiyet ilan edilene kadar Ermeni gençleri askere alınmıyor idiyse de, ondan sonra Ermenileri silahaltına almaya başladılar. Ermeni gençlerimizden pek çoğu Rusların tarafına gönüllü olarak geçti. Bu durum Türklerin hoşuna gitmedi. Onlar Kaiser Wilhelm’in yanına şikâyete gittiler; o da Türklere; “Ermenileri tehcir edin” dedi. Sf.405 Alıntı; Ermeni Soykırımı (Hayatta…
-
Turfanda Muradyan’ın Tanıklığı (D. 1905, Kharberd [Harput]) Muş, Van, Samsun, Kars, Ardahan, Erzurum, Keği (Kığı), Palu, Çarsancak, Erzmka [Erzincan], Sivas, Yozgat, Arabkir, Malatya, Kharberd, Tigranakert (Digranakert, Diyarbakır) ve diğerleri, bütün bunlar bizim eski Ermenistan’ı oluşturan şehirlerdi. Bizim Eski Ermenistan topraklarına Iran Kürtlerini sürmüşlerdir… Sf. 403 Alıntı; Ermeni Soykırımı (Hayatta Kalan Görgü Tanıklarının Anlattıkları) – Verjine Svazlian,…
-
Sargis Karapeti Khaçatıryan’ın Tanıklığı (D. 1903, Kharberd [Harput], Khula Köyü) Türklerin arasında da iyi insanlar vardı. Bütün Türklerin kötü olduğunu söylemek mümkün değildir. Türk aileleri pek çok Ermeni’yi yanlarına alıp saklamıştır; bazılarını da para karşılığında saklamışlardır. Büyük annem sık sık beni tanıdığımız bir Türk Bey’in evine götürürdü. Bey’in annesi bana Türkçe şiir okuturdu. Büyük annem…
-
Sargis Martirosyanın Tanıklığı (D. 1903, Kharberd [Harput]) Kharberd’de doğdum; anne tarafından asil Nazlıyan ailesinin evladıyım. Kharberd bir Ermeni merkezi olarak Osmanlı diyarında en aydınlanmış yerdir. Ben başlangıç eğitimimi Ermeni Katolik okulunda aldım. Kharberd nüfusunun yüzde kırk-ellisi Ermenilerden oluşurdu; yüzde onu Kürt’tü; onlardan pek çoğu da Ermenice bilirdi. Sf. 396 Alıntı; Ermeni Soykırımı (Hayatta Kalan Görgü Tanıklarının…
-
Sargis Karapeti Khaçatıryan’ın Tanıklığı (D. 1903, Kharberd [Harput], Khula Köyü) Beş çeşit üzüm yetiştiriyorduk. Doksan dört yaşındaki büyük babam her gün bağa gelip çalışır ve her gün şarap içerdi. Köyümüz Kharberd’in batısında yürüyerek bir saatlik mesafedeydi. Biz o köylere at veya eşekle gidiyorduk. Köyümüzün evleri taştan yapılmış ve iki katlıydı. Birinci katta yemek hazırlanan ayrı…
-
Hakob Manuki Holobikyan’ın Tanıklığı (D. 1902, Kharberd [Harput], Çarsancak, Berri – Peri); Kaymakam yerli eşrafın adamlarını ve sivil giyimli Kürtler olan Hamidiyeleri de silahlandırmıştı. Canavar görünümlü adamlar şehir kuşatmışlardı. Kimse kaçamazdı ve vicdan sahibi Türkler tanıdıkları Ermenilerin evlerine yaklaşmaya korkuyorlardı. Sf. 391 Alıntı; Ermeni Soykırımı (Hayatta Kalan Görgü Tanıklarının Anlattıkları) – Verjine Svazlian, Ermeniceden Tercüme Edenler;…
-
Hakob Manuki Holobikyan’ın Tanıklığı (D. 1902, Kharberd [Harput], Çarsancak, Berri – Peri); Babam yiyeceği aldıktan sonra, alçak sesle: “Oğlum bana bir tane taze koyun postu getir ki, sırtıma koyayım; o kadar çok dövdüler ki, yaralarım simsiyah kanla kaplı” dedi. Ben babamın o ricasını yerine getirdim. Pazar günü amcamın evine döndüm. O günlerde belediye reisi olan…
-
Hakob Manuki Holobikyan’ın Tanıklığı (D. 1902, Kharberd [Harput], Çarsancak, Berri – Peri); Sonbahar aylarında bağcılık faaliyetleri başlardı. Yazın dutu kuruturlardı; o kış aylarında temel yiyecek maddesiydi. Ermeniler üzüm özünden ceviz sucuğu hazırlıyorlar, pestile sarıyorlar ve yılbaşında açmak üzere çömlek içine yerleştiriyorlardı. Sf. 389 Alıntı; Ermeni Soykırımı (Hayatta Kalan Görgü Tanıklarının Anlattıkları) – Verjine Svazlian, Ermeniceden Tercüme…
-
Hakob Manuki Holobikyan’ın Tanıklığı (D. 1902, Kharberd [Harput], Çarsancak, Berri – Peri); Katliam başladığında, bölgemizdeki altmış dört köyün Ermenileri ve merkezimiz Berri (Peri) şehri müreffeh bir durumdaydı. Bizim Berri Şehri’nin 700 hanelik nüfusunun büyük bir kısmı Ermenilerden oluşuyordu; sadece 100 hane Türk vardı; onlar da başka yerlerden gelen insanlardı; yerli değildi. Şehir altı mahalleden oluşuyordu:…
-
Yeğsa Antoni Khayacan Yan’ın Tanıklığı (D. 1900, Kharberd [Harput], Habusi Köyü) Ben Kharberd’in Habusi Köyü’nde doğdum. Köprünün öteki tarafı Palu’ydu. 1922 yılına kadar oradaydım. Köyümüzde pek çok ağaç ve çiçek vardı. Biz altı yüz haneydik; içimizde kasap, marangoz, ayakkabıcı, çiftçi vardı; hepsi de Ermeni’ydi. Sf. 386 Köyümüzde bir kilise ve okul vardı. Okulumuz Protestan okuluydu.…
-
Tsirani Rafayeli Matevosyan’ın Tanıklığı. (D. 1900, Kharberd [Harput], Çmşkatsag [Çemişkezek], Mamusa Köyü) Dedem Karapet ağa köyün en zengini idi. Köyümüzün yarısı Rum, yarısı Ermeni idi. Rumların Ermenilerle bağlantısı yoktu. Kürt Hasan bizim hizmetkârımız idi, bir de Kürt beslememiz vardı; birbirleriyle evlendirdik. Onlar bizimle yiyip, içip yaşıyorlardı. Bizim memlekette çok kar gelirdi. Ayda bir ekmek hazırlıyorduk.…
-
Harutyün Zakari Martikyan’ın Tanıklığı (D. 1899, Kharberd [Harput], Tsovk Köyü (Gölcük Köyü) Köyde yedi yıllık bir okulumuz vardı; eski usulle Ermenice alfabe öğretirdi. Zemine oturuyor, örtünün üzerinde iki kat olmuş halde ve her birimiz dersi okuduktan sonra ‘Haç bana yardım et’ diyorduk. Amerika’da yaşayan Kharberdlilerin himayesinde olduğundan eğitim ücretsizdi. Sf. 383 Alıntı; Ermeni Soykırımı (Hayatta Kalan…
-
Haykaz Acemyan’ın Tanıklığı (D. 1892, Kharberd [Harput]) Dersim isyankârdı. Osmanlı Dersim’e giremezdi. Birinci Dünya Savaşı sırasında Dersimlileri silah altına aldılar; ama onlar savaşmadılar; silahlarını alıp evlerine döndüler. Öyle ki, onlar hep silahlıydılar. Sf. 375 Alıntı; Ermeni Soykırımı (Hayatta Kalan Görgü Tanıklarının Anlattıkları) – Verjine Svazlian, Ermeniceden Tercüme Edenler; Tigran Ter Voğormiyacıyan ve Petros Çavikyan, (Belge Yayınları,…
Bilgi Bakkalı 