Bilgi Bakkalı
Aristo; “İnsan doğuştan bilmek ister!” Demiş. Bilgi Bakkalı, ‘bilmek’ isteyenler için yapıldı. Paylaşmaya ve eleştiriye açık, küfür, hakaret ve nefret söylemine kapalıdır. Bu Bakkal’dan çıkarken; değişmiş olarak çıkarsanız ve bilgilerin kaynağı olan kitapları merak edip okursanız amacıma ulaşmış olacağım.
Kategori: Ermeniler
-
Sargis Karapeti Khaçatıryan’ın Tanıklığı (D. 1903, Kharberd [Harput], Khula Köyü) Türklerin arasında da iyi insanlar vardı. Bütün Türklerin kötü olduğunu söylemek mümkün değildir. Türk aileleri pek çok Ermeni’yi yanlarına alıp saklamıştır; bazılarını da para karşılığında saklamışlardır. Büyük annem sık sık beni tanıdığımız bir Türk Bey’in evine götürürdü. Bey’in annesi bana Türkçe şiir okuturdu. Büyük annem…
-
Sargis Martirosyanın Tanıklığı (D. 1903, Kharberd [Harput]) Kharberd’de doğdum; anne tarafından asil Nazlıyan ailesinin evladıyım. Kharberd bir Ermeni merkezi olarak Osmanlı diyarında en aydınlanmış yerdir. Ben başlangıç eğitimimi Ermeni Katolik okulunda aldım. Kharberd nüfusunun yüzde kırk-ellisi Ermenilerden oluşurdu; yüzde onu Kürt’tü; onlardan pek çoğu da Ermenice bilirdi. Sf. 396 Alıntı; Ermeni Soykırımı (Hayatta Kalan Görgü Tanıklarının…
-
Sargis Karapeti Khaçatıryan’ın Tanıklığı (D. 1903, Kharberd [Harput], Khula Köyü) Beş çeşit üzüm yetiştiriyorduk. Doksan dört yaşındaki büyük babam her gün bağa gelip çalışır ve her gün şarap içerdi. Köyümüz Kharberd’in batısında yürüyerek bir saatlik mesafedeydi. Biz o köylere at veya eşekle gidiyorduk. Köyümüzün evleri taştan yapılmış ve iki katlıydı. Birinci katta yemek hazırlanan ayrı…
-
Hakob Manuki Holobikyan’ın Tanıklığı (D. 1902, Kharberd [Harput], Çarsancak, Berri – Peri); Kaymakam yerli eşrafın adamlarını ve sivil giyimli Kürtler olan Hamidiyeleri de silahlandırmıştı. Canavar görünümlü adamlar şehir kuşatmışlardı. Kimse kaçamazdı ve vicdan sahibi Türkler tanıdıkları Ermenilerin evlerine yaklaşmaya korkuyorlardı. Sf. 391 Alıntı; Ermeni Soykırımı (Hayatta Kalan Görgü Tanıklarının Anlattıkları) – Verjine Svazlian, Ermeniceden Tercüme Edenler;…
-
Hakob Manuki Holobikyan’ın Tanıklığı (D. 1902, Kharberd [Harput], Çarsancak, Berri – Peri); Babam yiyeceği aldıktan sonra, alçak sesle: “Oğlum bana bir tane taze koyun postu getir ki, sırtıma koyayım; o kadar çok dövdüler ki, yaralarım simsiyah kanla kaplı” dedi. Ben babamın o ricasını yerine getirdim. Pazar günü amcamın evine döndüm. O günlerde belediye reisi olan…
-
Hakob Manuki Holobikyan’ın Tanıklığı (D. 1902, Kharberd [Harput], Çarsancak, Berri – Peri); Sonbahar aylarında bağcılık faaliyetleri başlardı. Yazın dutu kuruturlardı; o kış aylarında temel yiyecek maddesiydi. Ermeniler üzüm özünden ceviz sucuğu hazırlıyorlar, pestile sarıyorlar ve yılbaşında açmak üzere çömlek içine yerleştiriyorlardı. Sf. 389 Alıntı; Ermeni Soykırımı (Hayatta Kalan Görgü Tanıklarının Anlattıkları) – Verjine Svazlian, Ermeniceden Tercüme…
-
Hakob Manuki Holobikyan’ın Tanıklığı (D. 1902, Kharberd [Harput], Çarsancak, Berri – Peri); Katliam başladığında, bölgemizdeki altmış dört köyün Ermenileri ve merkezimiz Berri (Peri) şehri müreffeh bir durumdaydı. Bizim Berri Şehri’nin 700 hanelik nüfusunun büyük bir kısmı Ermenilerden oluşuyordu; sadece 100 hane Türk vardı; onlar da başka yerlerden gelen insanlardı; yerli değildi. Şehir altı mahalleden oluşuyordu:…
-
Yeğsa Antoni Khayacan Yan’ın Tanıklığı (D. 1900, Kharberd [Harput], Habusi Köyü) Ben Kharberd’in Habusi Köyü’nde doğdum. Köprünün öteki tarafı Palu’ydu. 1922 yılına kadar oradaydım. Köyümüzde pek çok ağaç ve çiçek vardı. Biz altı yüz haneydik; içimizde kasap, marangoz, ayakkabıcı, çiftçi vardı; hepsi de Ermeni’ydi. Sf. 386 Köyümüzde bir kilise ve okul vardı. Okulumuz Protestan okuluydu.…
-
Tsirani Rafayeli Matevosyan’ın Tanıklığı. (D. 1900, Kharberd [Harput], Çmşkatsag [Çemişkezek], Mamusa Köyü) Dedem Karapet ağa köyün en zengini idi. Köyümüzün yarısı Rum, yarısı Ermeni idi. Rumların Ermenilerle bağlantısı yoktu. Kürt Hasan bizim hizmetkârımız idi, bir de Kürt beslememiz vardı; birbirleriyle evlendirdik. Onlar bizimle yiyip, içip yaşıyorlardı. Bizim memlekette çok kar gelirdi. Ayda bir ekmek hazırlıyorduk.…
-
Harutyün Zakari Martikyan’ın Tanıklığı (D. 1899, Kharberd [Harput], Tsovk Köyü (Gölcük Köyü) Köyde yedi yıllık bir okulumuz vardı; eski usulle Ermenice alfabe öğretirdi. Zemine oturuyor, örtünün üzerinde iki kat olmuş halde ve her birimiz dersi okuduktan sonra ‘Haç bana yardım et’ diyorduk. Amerika’da yaşayan Kharberdlilerin himayesinde olduğundan eğitim ücretsizdi. Sf. 383 Alıntı; Ermeni Soykırımı (Hayatta Kalan…
-
Haykaz Acemyan’ın Tanıklığı (D. 1892, Kharberd [Harput]) Dersim isyankârdı. Osmanlı Dersim’e giremezdi. Birinci Dünya Savaşı sırasında Dersimlileri silah altına aldılar; ama onlar savaşmadılar; silahlarını alıp evlerine döndüler. Öyle ki, onlar hep silahlıydılar. Sf. 375 Alıntı; Ermeni Soykırımı (Hayatta Kalan Görgü Tanıklarının Anlattıkları) – Verjine Svazlian, Ermeniceden Tercüme Edenler; Tigran Ter Voğormiyacıyan ve Petros Çavikyan, (Belge Yayınları,…
-
Elmas Aharoni Kavukçuyan’ın Tanıklığı (D. 1883, Kharberd [Harput]) “Bir aracı vasıtasıyla badem ihraç ediyorduk.” Sf. 375 Alıntı; Ermeni Soykırımı (Hayatta Kalan Görgü Tanıklarının Anlattıkları) – Verjine Svazlian, Ermeniceden Tercüme Edenler; Tigran Ter Voğormiyacıyan ve Petros Çavikyan, (Belge Yayınları, Kasım 2013, Sf. 375) kitabından birebir alınmıştır.
-
Ğazar Gümüşgerdanyan’ın Tanıklığı (D. 1905, Arabkir) Yirmi dört bin Ermeni yaşıyor dedikleri Arabkir’de topu topu bin dört yüz Ermeni kalmıştı; bunu da oradaki tüm zanaatkârların, nalbantların, demircilerin, bakırcıların Ermeni olmasına borçluyduk. Öyle ki, zanaatkârları orada tuttular. Sf. 366 Alıntı; Ermeni Soykırımı (Hayatta Kalan Görgü Tanıklarının Anlattıkları) – Verjine Svazlian, Ermeniceden Tercüme Edenler; Tigran Ter Voğormiyacıyan ve…
-
Hovhannes Poğosi Ginosyan’ın Tanıklığı (D. 1902, Arabkir) Sonra Fransa’ya gittim. Lyon’da HOK’a üye oldum. Lyon’da yaşayan Arabkirlilerin Vatanseverlik Derneği’ni kurduk. Devlet derneğimizi tanıyıp onayladı. Aidatların ve küçük balo gelirlerini Amerika’ya, Arabkir Merkezi Yönetim’ine gönderdik. Ermenistan’da Nor [Yeni] Arabkir mahallesinden toprak satın aldık. İlk binanın temelini attık. Sovyet Ermenistan’ı liderinin imzası gümüş bir tabelanın üstüne işlenmişti.…
-
Arakel Ğazari Tagoyan’ın Tanıklığı (D. 1902, Tercan, Çıkhınlots Köyü) Hacılar haricinde Türk ve Kürt ahali de toplanıp bizimle kurban eti yer, bizimle sevinir, şarkı söyler ve dans ederdi. Şifa bulmaları için, Aziz Karapet’in mezarının üstüne hastalar getirirlerdi. Sf. 341 Bizi nehir kıyısına götürdüler. Her akşam bir tellal bağırıyordu. O tellal, Muşlu Müslümanlığı seçmiş bir papazdı.…
-
Garnik Khaçaturi Stepanyan’ın Tanıklığı (D 1909 Erzincan Mamahatun Köyü) “O mağaralar görülmemiş cesetlerle doluydu ve insanlar gelip fotoğraf çekebilirdi. Bizim yetimhanenin çocukları oraya cesetlerdeki altın dişleri çıkarmaya gidiyorlardı. Beni de yanlarında götürdüler. Ermeni olduğumdan şüphelenmesinler diye, ben de gittim. Bizimle birlikte İbrahim adında bir çocuk vardı; cesetleri evirir çevirirken “baba!” diye bağırdı ve düşüp bayıldı.…
-
Manuşak Harutyuni Ter-Stepanyan’ı Tanıklığı. (D 1908 Erzurum) Zaptiyeler süngülerle bizi kolaçan ediyorlardı. Şehrin listesini getirdiler; okumaya başladılar. Kim ki Harput kentinden değildi, öyleye sürgündü, Ermeni idi; götürüp boğazlayacaklar. Sf. 329 Sonra bir adam Stavropol’den bizim yetimhaneye geldi, beni kendi evine götürdü. Eşi doğum esnasında felç olmuştu; üç çocuğu sahipsiz kalmıştı. Ben onlara baktım, besledim ve…
-
Loris Abgari Papikyan’ın Tanıklığı (D. 1903, Erzurum, Ağadir Köyü) “Dört rütbeli şahıs, insani görünümlerini yitirmiş, vahşi sırtlanlar gibi azmış aşağılık yaratıklar, bir masanın etrafına oturmuştu ve bir grup Ermeni hamile kadın da yanlarında ayakta duruyordu; o kadınlar muhtemelen birkaç gün sonra doğum yapacaklardı. O rütbeliler, hamile kadınların rahimlerindeki çocukların cinsiyeti üzerine bahse giriyor ve emirlerindeki…
-
Harutyun Torosi Grigoryan’ın Tanıklığı (D; 1898 Erzurum, Avırdnik Köyü) Jandarmalar su içilmesine izin vermiyorlardı; “Ya bir altın verin; ya da bakire bir kız” diyorlardı. Kadınlar mecburen idrarlarını su kabına yapıyor ve içiyorlardı. Sf. 314 Alıntı; Ermeni Soykırımı (Hayatta Kalan Görgü Tanıklarının Anlattıkları) – Verjine Svazlian, Ermeniceden Tercüme Edenler; Tigran Ter Voğormiyacıyan ve Petros Çavikyan, (Belge Yayınları,…
-
Harutyun Torosi Grigoryan’ın Tanıklığı (D; 1898 Erzurum, Avırdnik Köyü) 1 Haziran 1915 günü ilk tehcir kervanı, etrafı Adam Paşa adında acımasız bir komutan, süngü taşıyan askerler ve atlı zaptiyelerle sarılmış olarak Mezre’den ayrıldı. Kervanın arkasından iki yüklü araba gidiyordu; biri siyah ekmek diğeri ise halat yüklüydü. Yolda erkekleri ayırdılar Adem Paşa kadınların paralarını ve süs…
Bilgi Bakkalı 