Bilgi Bakkalı
Aristo; “İnsan doğuştan bilmek ister!” Demiş. Bilgi Bakkalı, ‘bilmek’ isteyenler için yapıldı. Paylaşmaya ve eleştiriye açık, küfür, hakaret ve nefret söylemine kapalıdır. Bu Bakkal’dan çıkarken; değişmiş olarak çıkarsanız ve bilgilerin kaynağı olan kitapları merak edip okursanız amacıma ulaşmış olacağım.
Kategori: Kuantum Felsefesi (Postmodern Bilimin Doğuşu) – Şevki Işıklı
-
Modern Bilim (Klasik Mekaniksel Bilimler) Postmodern Bilim (Kuantum Mekaniksel Bilimler) Yaklaşım İndirgemeci Bütüncül Birlikçi Bilimlerin bütüncülüğü Uzmanlaşma Disiplinlerarası etkinlik Etkileşim Belirlenimci Belirlenimsizci Öngörü Kesinlikli Olasılıklı Tasvir ilkesi Kesinlik Kesinsizlik Genişleme Kartezyen Tensörel Bileşim kuralları Sıra değişimli Sıra değişimsiz Gerçeklik Yerellik Yerel-olmama Nesnel gerçeklik Bağlamsal gerçeklik Varlık Var-oluş Tözsel Sabit töz yok Nesnel Bağlamsal Yöntem…
-
Galilei’nin cisimleri idealleştirmesiyle ve bu ideal cisimlerin devinimlerinin matematiksel bir yolla (aritmetik ve analitik geometri ile) tasvir edilmesinin yolunu açmasıyla modem bilim başlamıştır. Descartes, ruh ve bedeni (düşünce ve maddeyi), farklı tözler (kök, ilk madde) olarak kategorize ederek bu ikisi arasında varsayılacak bir fiziksel etkileşim imkânını ortadan kaldırır. Bir töz olarak maddeye, düşünce hiçbir şekilde…
-
Diferansiyel ve integral hesabını bulma onurunu, Newton’la paylaşan Leibniz (1646-1716), Newton (1643-1727) ile aynı dönemde yaşamış bir filozof ve matematikçidir. Sf. 123 Alıntı; Kuantum Felsefesi (Postmodern Bilimin Doğuşu) – Şevki Işıklı, (Birleşik Yayınları, 1. Baskı 2012 – Sf. 123) kitabından birebir alınmıştır.
-
Elektronu görmek için elektrona doğru en az bir foton gönderilmelidir. Gönderilen foton, elektrona “çarpmalı” ve “geri” dönmelidir. Bir nesneyi görmek için o nesne üzerine ışınların düşmesi, bu düşen ışınlardan bazılarının yansıyıp göze ulaşması gerekir. Sf. 83 Alıntı; Kuantum Felsefesi (Postmodern Bilimin Doğuşu) – Şevki Işıklı, (Birleşik Yayınları, 1. Baskı 2012 – Sf. 83) kitabından birebir…
-
Kapalı sistemler üzerinde çalışan bir fizikçi, sistemin belli bir zaman kesiti boyunca evrimini; yani girdinin, sistemin başlangıç koşulları üzerindeki etkisini hesaplayarak ürettiği çıktıyı kesin olarak öngörebilir. Bu fizikçi için en azından ilkece yasaklanmamıştır. Kuantal durumları tasvir eden sistemler açıktır. Açık sistemler, sistemi oluşturan parçacıklar, parçacıkların niceliksel parametrelerini tespit etmekte kullanılan ölçüm aletleri, sistemi kuran fizikçi,…
-
Geçmiş şimdiden, şimdi ise gelecekten daha az entropi içerir. Sf. 80 Alıntı; Kuantum Felsefesi (Postmodern Bilimin Doğuşu) – Şevki Işıklı, (Birleşik Yayınları, 1. Baskı 2012 – Sf. 80) kitabından birebir alınmıştır.
-
Hume, yaptığı çözümlemede tüm felsefi bağıntıların temelinde yer alan belirlenimciliğin (determinizmin – gerekliliğin) aşağıdaki özelliklerini tespit etmiştir -Etki ile tepki, uzay ve zamanda ardışıklık veya bitişiklik (contiguous) özelliği gösterir. -Etki, tepkiden uzay (uzak, yakın vb.) ve zamanda (önce, sonra vb.) daha önce gelir. -Etki ile tepki arasındaki ilişki sabittir. -Aynı etki daima aynı tepkiyi üretir,…
-
Hiçbir bilgi ışıktan hızlı yol alamaz. Sf. 67 Alıntı; Kuantum Felsefesi (Postmodern Bilimin Doğuşu) – Şevki Işıklı, (Birleşik Yayınları, 1. Baskı 2012 – Sf. 67) kitabından birebir alınmıştır.
-
Bütün bunlar, ışığın dalga karakterinin bir sonucu olarak algılanan girişimin aslında yalnızca ışık dalgalarına özgü bir durum olmadığını, “madde parçacıkları” ve hatta “makroskobik nesneler” için de geçerli olduğunu göstermektedir. Sf. 57 Alıntı; Kuantum Felsefesi (Postmodern Bilimin Doğuşu) – Şevki Işıklı, (Birleşik Yayınları, 1. Baskı 2012 – Sf. 57) kitabından birebir alınmıştır.
-
Şöyle ki: Gözlemin tek yetkisi, gözlemciden bağımsız bir gerçeklik hakkında gözlemciyi bilgilendirmektir; gerçekliği tedirgin etmek, oluşturmak, kurmak veya biçimlendirmek değil. Sf. 51 Alıntı; Kuantum Felsefesi (Postmodern Bilimin Doğuşu) – Şevki Işıklı, (Birleşik Yayınları, 1. Baskı 2012 – Sf. 51) kitabından birebir alınmıştır.
-
Varlık tümüyle maddenin farklı türden açılımlarıdır. Örneğin materyalist diyalektik jargonda tinsellik, maddenin türevi olarak yorumlanır. Bu madde, maddeye dair hüküm verebilen zihinden bağımsız dışsal bir gerçekliktir. Bu dışsal gerçeklik, zihne “tümüyle” kendini açar. Bilimsel ilerleme bu anlamda, maddenin doğasının ve hareketinin bilinir kılınması süreci olarak -eninde sonunda- nedensel açıklamaya kendini teslim eder. Sf. 50 Alıntı;…
-
Bazılarının iddiasına göre sistem çevreyle dolanık durumda olduğundan ne deney ne de gözlem yinelenebilir. Çünkü sistem, ölçüm yoluyla her seferinde başlangıç koşullarına geri götürülmekte, ölçüm, sistemin bir sonraki evreye geçebilmesini mümkün kılmamaktadır. Bu yüzden kuantum ontolojilerinde ölçümün tersinir olmasının özel bir anlamı vardır. Kuantal ölçüm, otantik bir olgusallık alanında gerçekleşir; ölçümün verdiği çıktılar biriciktir. Klasik…
-
Doğanın birbirine indirgenemeyen ancak birbirine bağımlı iki yüzü vardır. Bunlardan birincisi parçacık, diğeri dalgadır. Doğa, sonsuza değin bölünebilir değildir; bir takım temel parçacıklardan müteşekkildir. Sf. 37 Alıntı; Kuantum Felsefesi (Postmodern Bilimin Doğuşu) – Şevki Işıklı, (Birleşik Yayınları, 1. Baskı 2012 – Sf. 37) kitabından birebir alınmıştır.
-
Elektronlar bir dış yörüngeden bir iç yörüngeye geçmek için foton alırlar; iç yörüngeden bir dış yörüngeye geçmek için de foton salınımı (radyasyon) yaparlar. Sf. 31 Alıntı; Kuantum Felsefesi (Postmodern Bilimin Doğuşu) – Şevki Işıklı, (Birleşik Yayınları, 1. Baskı 2012 – Sf. 31) kitabından birebir alınmıştır.
-
Evrenin başlangıcından beri yeterince zaman geçtiği hâlde bu yok edici senaryonun niçin gerçekleşmediği klasik mekaniğin yanıtlaması gereken önemli bir sorundur. Yanıt belki şudur: Evren, şimdiye kadar kendi üzerine çökmediğine göre, atomlar kendileri olarak kalmaya devam ediyor olabilirler. Belki de şudur: Elektronların hem salınım yapmasına izin veren hem de çekirdeğe düşmelerini önleyen başka bir model vardır…
-
Bu modelde elektronlar kapalı bir yörünge çizerler; yani düz bir çizgi üzerinde yol almazlar. “Bir eğri üzerinde yol alan cismin hızının büyüklüğü sabit bile olsa, cismin hareketi ivmeli bir harekettir.” Bu durumda elektronların ışıma yapmaları gerekir. Işıma, elektronların enerjilerinin bir kısmını azaltır. Azalan elektron enerjisi, atomun da enerjisinin azalması anlamına gelir. Elektronların enerjisi, yörüngelerinin yarıçaplarıyla…
-
Einstein’ın çözüm önerisi, ışığın birimler hâlinde olan fotonlardan oluştuğunu, dolayısıyla elektromanyetik alanların da tamamıyla fotonlardan oluşmuş olacağını bildirir. Sf. 24 Alıntı; Kuantum Felsefesi (Postmodern Bilimin Doğuşu) – Şevki Işıklı, (Birleşik Yayınları, 1. Baskı 2012 – Sf. 24) kitabından birebir alınmıştır.
-
Işıklı parçacıklar, frekanslarıyla orantılı olarak enerji taşır ve bu enerji metallerdeki elektronlara aktarılır. Işığın etkisiyle metalden kopan elektronun enerjisi, ışığın şiddetine değil frekansına bağlıdır. Işığın frekansına bağlı olarak metal yüzeyden kopan elektronun hızı, kuantal paketçiğin enerjisine yani frekansına bağlıdır. Sf. 24 Alıntı; Kuantum Felsefesi (Postmodern Bilimin Doğuşu) – Şevki Işıklı, (Birleşik Yayınları, 1. Baskı 2012…
-
Fotoelektrik etki olayı şöyledir: Vakumlu ortamda ışık göndererek metallerden elektron sökülebilmekte, elektrik akımı iletilebilmektedir. Metallerden bu şekilde elektron koparma olayına fotoelektrik etki denir. Metalin ısındığını, metalden dışarı verilen ısıyı hissettiğimizde anlarız. “Lenard tarafından titizlikle yürütülen deneyler, kopan elektronların enerjisinin, ışığın şiddetine değil frekansına (dalga boyuna) bağlı olduğunu göstermiştir.” Sf. 23 Alıntı; Kuantum Felsefesi (Postmodern Bilimin…
-
Planck sabiti, enerji ile frekans arasında bir (doğru) orantı olduğunu bildirmektedir. Kuantum, eneğinin en küçük parçasına; kuanta, en düşük enerji alma ve verme aralığına gönderme yapar. Sf. 19 Alıntı; Kuantum Felsefesi (Postmodern Bilimin Doğuşu) – Şevki Işıklı, (Birleşik Yayınları, 1. Baskı 2012 – Sf. 19) kitabından birebir alınmıştır.
Bilgi Bakkalı 