Bilgi Bakkalı
Aristo; “İnsan doğuştan bilmek ister!” Demiş. Bilgi Bakkalı, ‘bilmek’ isteyenler için yapıldı. Paylaşmaya ve eleştiriye açık, küfür, hakaret ve nefret söylemine kapalıdır. Bu Bakkal’dan çıkarken; değişmiş olarak çıkarsanız ve bilgilerin kaynağı olan kitapları merak edip okursanız amacıma ulaşmış olacağım.
Kategori: Tanzimat, Meşrutiyet
-
Mahmud II, 1 Temmuz 1839’da ölür, yerine 16 yaşındaki oğlu Abdülmecit geçer (saltanatı 1839-1861). Tanzimatı Hayriye de denilen Tanzimat Fermanı bir hattı hümayun şeklinde (Gülhane Hattı Hümayunu) 3 Kasım 1839’da Mustafa Reşit Paşa tarafından yüksek bir kürsüden okunur. Sf. 214 1838 Antlaşması gibi Tanzimat reformları da İngiltere tarafından dayatılmıştır. Tanzimat, vitrindeki Batılı görünüşe bakılarak, Batılılaşma…
-
Tanzimat ve Meşrutiyet bürokratı, Osmanlı mülkiyet sistemini değiştirmiş, âyan ve bürokratın serveti müsadere edilemez olmuştu. Ve miri topraklar üzerinde âyan ya da eşrafın fiili tasarrufu, köylüler aleyhine, mülkiyete dönüşüyordu. Bu arada bürokrat kendine has yollardan servet sahibi olabiliyordu. Suyun başında idi. İmparatorluk sadece dıştan paylaşılmıyordu; içerden de paylaşılıyordu! s. 104 Alıntı; Batılılaşma ve Düzenin Yabancılaşması –…
-
İç savaşlar elit savaşlarıdır; elitler öldürülürler, bu başlı başına bir bellek silinmesidir. İç savaşlar, aynı zamanda, adî savaşlardan çok daha fazla korku genaratörüdürler; korku da aklın çalışmasını durdurduğu için bellek silinmesini hızlandırmaktadır, bu nedenle bir interregnum teşhisi yerindedir; biz tarihimizde, bazen buna, “fetret devri” adını da veriyoruz. Sf. 289 Alıntı; Tekelistan I (İsimlerin İbranileştirilmesi) –…
-
1829 Edirne Antlaşması ile Klenler’in bağımsızlığını kabul ediyordu; beylikleri yutmuş, imparatorlukları kaldırmış Osmanlı’dan ilk kez bir devlet çıkıyordu, mesajının çağdaşları için ürkütücü olduğunu bugün netlikle saptayabiliyoruz. 1830 yılında Iran ile yapılan Türkmençayı Antlaşması ile de, o zamana kadar İran Ermenistan’ı olarak bilinen çok geniş topraklar Rusya’ya geçiyor ve Rusya Ermenistan’ı doğuyordu. Artık Avrupa’nın büyük devletleri…
-
Tanzimat’ın getirdiği ticari haklar ki bunların başında ekonomik yaptırımlar ve zorunluluklar gelmektedir, dengeleri değiştirmiştir. Kara gümrüklerinin kaldırılmasıyla ekonominin Rumların lehine çalışması ve nüfusun ticari ayrıcalıklar elde etmesinin yanında, geniş kapsamlı bir organizasyonun da öncüsü olmuştur. “Tanzimat-ı Hayriye”nin ilanıyla kara gümrüklerinin kaldırılması ve vergi alınmaması esası dış ticaret girişimlerinin önünü açmakla kalmamış, mahkemelerin fiyat tespitleri Rum…
-
Gülhane hattı şerifi 1839’da ve hattı hümayun 1856 da İsrailliler Osmanlı İmparatorluğu’nun bütün vatandaşlarıyla ve teb’alarla eşit hakları kabul ediyordu. Sf. 91 Alıntı; Yahudilik ve Dönmeler – Yesevizâde Alparslan Yasa, (Özyılmaz Matbaası – Sf. 91) kitabından birebir alınmıştır.
-
Tanzimat Fermanı’nın okunuşunda İstanbul Hahamı’nın bütün Osmanlı Yahudilerini temsil eden bir hahambaşı niteliğiyle törene davet edilmesi, gerçekte bulunmayan bir makamın resmiyet kazanmasına neden olmuştu. Osmanlı tebaası Hıristiyanlar, “Siz bizi nasıl Yahudi’yle eşit hale getirirsiniz?” diye neden serzenişte bulunmuşlardı. Tanzimat ve Islahat fermanlarına en çok karşı çıkanlar Hıristiyanlardı. Patrikhane ile Hahambaşılık’ın eşitlenmesine büyük tepki gösterdiler! Sf.174,…
-
İzmir Belediye başkanlığına neden Evliyazâde Mehmed Efendi atanmıştı? Evliyazâde Mehmed Efendi’nin göreve getirilmesinde başta Giraud-Whittall ailesi olmak üzere yabancı tüccarların katkısının olmaması imkânsızdır. Ayrıca İzmir’deki konsolosların etkisini de unutmamak gerekir. Tanzimat’ın önemli isimlerinden Sadrazam Ali Paşa, 1850-1884 yılları arasında Osmanlının Londra büyükelçiliğini yapan Kostaki Musurus Paşa’ya gönderdiği mektupta bakın ne diyor: “Görevini yaparken, konsolosların hoşuna…
-
Osmanlı bürokrasisi daha fazla tüketebilmek için, daha fazla kirleniyordu; yani rüşvetsiz iş yapılmıyordu. Bitmedi. 1838 ticaret ve 1839 Tanzimat antlaşmalarına imza koyan Sadrazam Reşid Paşa, yeni tip devlet adamlığının da kapısını açtı. Eskiden nüfuzlu paşaların himayesine girerek koltuk – makam kapılırken, Reşid Paşa yabancı devletlere dayanarak kariyer yapma dönemini başlattı. Sadrazamlar ve paşalar, “İngilizci”, “Fransızcı”,…
-
Tarih, 16 Ağustos 1838. Sadrazam Reşid Paşa, samimi dostu İngiliz elçisi Lord Stratford Canning’le Osmanlı – İngiltere ticaret antlaşmasını imzaladı. Antlaşma aynı yıl Avrupa’nın öteki devletleriyle de yapıldı. Bu antlaşmayla Osmanlı Devleti, dış ticaretteki tekel düzenini, savaş dönemlerinde mâliyeye gelir getirmesi için koyduğu ek vergileri ve darlığı çekilen hammaddelerin ihracatına izin vermeyen “devletçi ekonomiyi” rafa…
-
Jön-Türk Sultanı Hamid’in, çok-uluslu tek dinli bir imparatorluk programına karşın, Tanzimat Sultanı Mahmut, çok-uluslu ve çok-dinli bir toplum düzeni kurmaya çalışıyordu; Alıntı: Sırlar – Yalçın Küçük, (YGS Yayınları 2. Baskı Mayıs 2002, Sf. 281) kitabından birebir alınmıştır.
-
Tanzimat, halkçı olmamak bir yana, halka güven de beslememektedir; halkla ilgili tek çizgisi, halkı değiştirmek istemesidir. Bu nokta, Türkiye tarihinin ufkunun ötesinde de, ilgi çekici görülmelidir; yüzyıl sonrasının Kemalizm’i kadar Tanzimatçılığın da nihaî başarısızlığı, getirdikleriyle birlikte, ele alınmak durumundadır. Tanzimat, hiçbir alt yapıya sahip olmadan, çok dinli ve çok milletli bir emperyal düzen kurmak istiyordu;…
-
Türkiye’de ilk gazete, ilk roman, ilk tiyatro, çıkışında bir parlamento niteliğinde olan Danıştay, ilk anayasa, ilk parlamento, ilk yasalar, hepsi hepsi bu döneme aittir. Sadece bu kadar değil, kadın – erkek arasında aşk bile, bu dönemden önce, Osmanlı’da bulunmuyordu. Bu tarihten önce Osmanlıda erkeklerin; erkeklere âşık olmaları esastır; Osmanlı’da da eninde sonunda bir büyük “aydın”…
-
7 Mart 1341 (1925) tarihinde İçtima: 71, Celse:1, Birinci Reis Vekili İsmet Bey 1341 Senesi Muvazenei Umumiye (Genel Denge Yani Bütçe) Kanunu Lâyihası; Maarif Vekâleti Bütçesine Devam; Maarif Vekili Hamdullah Suphi Bey (İstanbul); “Arkadaşlar! Avrupa’da tahsil etmek üzere olan 53 talebemiz vardır. Sf. 200 Reis; “35 lira maaşla bir muallim ilâve edilmiş idi.” (Avrupa’ya eğitime…
-
22 Kanunuevvel (Aralık) 1339 (1923) tarihinde İçtima: 71, Celse:1, Birinci Reis Vekili Sabri Bey Cemiyetlerin Hürriyetleri: (3 Ağustos 1325 (1908) tarihli Cemiyetler Kanunu, Madde 18’e göre; Zabıta, ancak Zaptiye Nazırı veya Vilayetlerde müddeiumumilerce (savcılar tarafından) bir izin belgesi ile teftiş edilebilinir (denetlenebilir). Bu madde değişti; Hükümet her nevi cemiyetin (her türlü derneğin) muamelâtı idariye hesabiyesini…
-
14 Aralık 1920 tarihinde 114. İçtima 1. Celse, İkinci Reis Vekili Vehbi Efendi. (Kanunlara Numara Verilmesi ile İlgili Kanun kabul ediliyor.) (Tunalı Hilmi Bey’in Kanunlara Numara Verilmesi ile İlgili Kanun Teklifi kabul ediliyor.) Sf.358 Teşkilâtı Esasiye Kanunu Görüşülüyor; Vehbi Bey (Karesi); (Encümendeki maddeler hazırlana dursun biz diğer maddelere bakalım diyor. Bir an önce Nahiye Teşkilatı…
-
4 Ekim 1920 tarihinde 78. İçtima 2. Celse, Reisi Sani Vekili: Hasan Fehmi Beyefendi. (İzmir Mebusu Hacı Süleyman Efendinin teklifi:) “BMM Riyaseti Celilesine; … iddia olunabilir ki, dünyada bedbaht (bahtsız, talihsiz) Anadolu halkı kadar gayyayı cehl (cehennem kuyusu gibi cehalet) içinde çırpınan bir kavim (millet) yoktur. … bu fakrı irfan (bilgi, kültür…
-
Kemalist aydın Tanzimat aydınının devamıdır. Teorik geleneği olmayan aydın bukalemun özelliği gösterir. Aydın, tepkinin çocuğudur. Türk aydını Batı’dan sanıldığı kadar ve yeterli ölçüde etkilenmemiştir. Alıntı: Bilim ve Edebiyat – Yalçın Küçük (Tekin Yayınları Ocak 1985 Baskısı- Sf. 442, 443) kitabından birebir alınmıştır.
-
Türk Tanzimat’ı, Rusların perestroykasına benzer bir anlam taşımaktadır. İmparatorluğu sürdürebilmek için yetkilerinin merkezileştirilmesi ve devletinin otokratik karakterinin mümkün olduğunca laikleştirilmesi yolunda, bir Osmanlı yöneticisi tarafından tarih boyunca uygulanmış en sürekli girişim budur. 1845’te yedi bilgili kişinin katıldığı bir konsey oluşturuldu. Onlardan yaygın biçimde uygulanacak laik bir eğitim sistemiyle ilgili rapor hazırlamalarını istedi. Alıntı: Osmanlı İmparatorluğu…
-
Türkiye’de yeni bir iç savaş dönemine girildiğini gösteren işaretler beliriyor. İç savaş, devletin egemenlik coğrafyasında otorite yetmezliğini görmesidir. Birinci iç savaş; .. 15/16 Haziran 1826 tarihinde zamanın düzenli ordusu Yeniçeri Ocağının lağvedilmesiyle sona eriyor. İkinci iç savaşın tamamlanma tarihi 1926 sayılabilir. Üçüncüsü, eğer 1968 yılından başlatılırsa 1978 – 1980 yıllarında sona eriyor ya da…
Bilgi Bakkalı 