Bilgi Bakkalı

Aristo; “İnsan doğuştan bilmek ister!” Demiş. Bilgi Bakkalı, ‘bilmek’ isteyenler için yapıldı. Paylaşmaya ve eleştiriye açık, küfür, hakaret ve nefret söylemine kapalıdır. Bu Bakkal’dan çıkarken; değişmiş olarak çıkarsanız ve bilgilerin kaynağı olan kitapları merak edip okursanız amacıma ulaşmış olacağım.

Kategori: Zazalar

  • “İkinci isyan bölgesi Elâzığ ve havalisi. Şeyh Şerif yanına Yado ile Mısyan, Oxçiyan, Azen kabilelerini, Göktepe ve Palu Zazalarını alarak 21 Şubat günü Palu’yu işgal etti. Beritan Aşireti’ni de alarak 5 Mart günü Elâzığ’a geldiler, bazı yobaz eşraf (şerefliler, ileri gelenler) yüzünden şehre rahat girdiler ve talana başladılar. Hükûmet mensupları esir edildi ve cezaevi boşaltıldı.…

  • “Mart 1925’in sonunda isyan bastırılmıştı. 3 Nisan 1925 günü Şeyh Sait, Şeyh Abdullah, Şeyh Şemsettin, Kân Şeyhleri, Hini’li Salih, Çapakçur Beyleri, Cibran Ağaları, bütün elebaşılar, Solhan’ın Kirvaz köyünde toplanıp buradan Irak veya İran hududuna geçmeye çalışmışlardı. 27 Nisan’da Varto civarındaki Abdullah Paşa Köprüsünde Şeyh Sait ve arkadaşları bir tabur asker tarafından kuşatıldı. Cibranlı Kasım’ın ısrarı…

  • “5 Şubat 1925 günü Piran’da bir mülâzım (teğmen) ile on nefer (er) vardı, Bunlar Şeyh’in silahlı adamları arasında beş katil mahkûmu görünce yakalamak istemişler. Şeyh kendisine hürmeten (saygı göstererek) bu katillere dokunulmamasını rica etmiştir. Genç Mülâzım hatır dinlemeyeceğini ve katillerin teslimini isteyince Şeyh’in kardeşi Abdurrahman ileri atıldı ve yüz silahlı adamı ile karakolu ateşe tuttu…

  • “Şeyh Sait, Ali Rıza ve onlarla gelen iki kişi ile 6 Ocak 1925 günü Karlıova (Xanireş) ilçesine Cibranlı Kamil Bey’in evine gelmişlerdir. Buradaki toplantıda Şeyh Sait her aşiret ağasının aşiretinin başında kalıp, isyan patlayınca, bu kuvvetlerin Hormek Aşireti’ne saldırmasını tembih edip, 8 Ocak 1925 günü Solhan İlçesinin Melekân Köyüne gelmiştir. Burada Şeyh Sait dayısı Şeyh…

  • “Şeyh Sait evine dönerken, Cibranlı Halit’in yanına gönderdiği adamı Kerem, geri gelmiş ve Şeyh’e Cibranlı’nın şu haberini iletmiş: “Şeyh’in hemen isyan hareketinin başına geçerek Diyarbakır üzerinden Suriye ile temasa geçmesini ve her aşiretin kendi bölgesindeki Hükûmet merkezlerini işgal etmesini” bildirmiştir. Şeyh Sait bu haberi alınca, Hasananlı Halit’in, ilk fırsatta bütün kuvvetleri ile Malazgirt üzerinden Bitlis’e…

  • “Cumhuriyet’in ilanı, Hilafetin ve Saltanatın kaldırılması ve Hamidiye Alaylarının ilgası, irtica hareketlerinin iyice oturmasını sağlamıştır. Bu arada Cibranlı Halit, 15. Kolordu’da görev yapıyordu. Onun ve Kerküklü subayların yardımı ile Erzurum’dan bol miktarda silah ve cephane taşıyorlardı. Bu irtica hareketinden önce Varto’daki Hormek alevi aşiretinin aydınları Mustafa Kemal’e haber vermişlerdir. Mustafa Kemal, Ekim 1924’deki Pasin Depremi…

  • “Alevilerin çoğu Zaza’ca, az bir kısmı ise Kormançi dili konuşur.” Alıntı: Doğu İlleri ve Varto Tarihi – Mehmet Şerif Fırat (1993 – Sf. 5) kitabından birebir alınmıştır. BAKKAL’IN NOTU (2022): Mehmet Şerif Fırat Doğu İlleri ve Varto Tarihi kitabını yazdıktan bir hafta sonra öldürüldü ve faili meçhul oldu.  

  • “M.Ö. 50 Yıllarında Bahtciyan ve Belh havalisinden İran’a akan Part Türkleri, bu günkü Zaza – Dümbelilerin (Dımbıli de deniliyor) atalarıdır. Zazaların bir kısmı da Eti Türklerinden İran hudutlarına çıkan Beylerdir. Zazaların yaşadıkları yerler: Ergani, Maden, Siverek, Palu, Mardin, Hazro, Lice, Genç, Diyarbakır.” Alıntı: Doğu İlleri ve Varto Tarihi – Mehmet Şerif Fırat (1993 – Sf.…

  • “Yavuz Sultan Selim Alevi tehlikesine karşı, Orta ve İç Anadolu’dan, Türkmen Aşiretlerini, Doğu’ya göndermiş, bunlar da zamanla dillerini değiştirmiş.” Alıntı: Doğu İlleri ve Varto Tarihi – Mehmet Şerif Fırat (1993 – Sf. 5) kitabından birebir alınmıştır. BAKKAL’IN NOTU (2007): Bu tez akla yatkın, çünkü Kurmançlar diğer Kürtlere ve Zazalara pek benzemiyorlar, dilleri de hem farklı…

  • “Kürtler, boy bakımından üç kola ayrılırlar, Babakürdiler, Kormancolar (Kırmançlar), Zazalar. M.Ö. 2.000 yıllarında Hititlerin kolu olan Haltiler, Urartu ülkesinde yani bu günkü kuzey ve güney Kürdistan’da, hâkimiyet kurmuşlar. Kürtlerin atası olan Haltiler, Asurilerle devamlı savaşırlar. Haltiler haydutluk hayatına bağlıdırlar. Osmanlı Padişahları, haydutluklarını göz önünde bulundurarak, bunları, Şah İsmail’e ve Alevi-Türk kabilelerine karşı bir silah gibi…

  • “30 Kasım 1925’te 676 Sayılı Kanunla, Tekke, Zaviye ve Türbeler kapatıldı. Ve din görevlilerinin hepsinin dini kıyafet giyinip giyinmeyeceği bu kanunla belirlendi.” Alıntı: İstiklâl Mahkemeleri – Ergün Aybars, (1993 – Sf. 296) kitabından birebir alınmıştır. BAKKAL’IN NOTU (2007): Kürtler, Şafii mezhebinden olup hem bu nedenle hem de etnik yapıları gereği dini akidelere, kurallara Hanefilerden daha…

  • “21 Mayıs 1925’de Şeyh Sait’in ilk sorgusu başlamadan önce, Savcı Süreyya Bey, onunla özel olarak görüşmüş. Şeyh Sait, bu isyanı planlamadığını, dini nedenlerle isyana katıldığını ve gayri ihtiyari lider olduğunu iddia ediyor. Sonra sorgulanmasında: “Beni ayaklanmaya iten iki sebep vardı, biri Şeriat, diğeri de, basın” dedi.” Alıntı: İstiklâl Mahkemeleri – Ergün Aybars, (1993 – Sf.…

  • 16 Nisan’da yakalanan Şeyh Sait ve 38 arkadaşı, 6 Mayıs 1925’de Diyarbakır’a getirildiler. Alıntı: İstiklâl Mahkemeleri – Ergün Aybars, (1993 – Sf. 155) kitabından birebir alınmıştır.

  • “3 Haziran 1925’de Şeyh Sait duruşmalarının başlangıcına kadar, Şark İstiklâl Mahkeme’leri 389 kişiyi yargıladı, 49 idam, 47 beraat 47 kişi mahkûm olmuş diğerlerinin davası sürmekte idi. Kürt Teali Cemiyetinden, Seyit (Seyit, Peygamber soyundan olan kişi) Abdülkadir ve arkadaşları, İstanbul’dan Diyarbakır’a getirilip yargılanarak asıldılar.” Alıntı: İstiklâl Mahkemeleri – Ergün Aybars, (1993 – Sf. 155) kitabından birebir…

  • “22.04.1925 Günü, Üçüncü Ordu Müfettişi Kâzım Diyarbakırlı Paşa Silvan’daki bazı asilerin ve Şeyh Şemsettin’in sığınmak istediğini, bu konuda Şark istiklâl Mahkemesi’nin görüşlerinin ne olduğunu Mahkeme’ye soruyor. Mahkeme ve Hükûmet bu olayların tüm ileri gelenlerinin ezilmesi, yok edilmesi görüşünde direniyor.  Üçüncü Ordu Müfettişi Kâzım Diyarbakırlı Paşa, ayaklanmanın af yoluyla daha kolay, daha çabuk sona erdirileceği görüşünde.…

  • “İsyan Bölgesi İstiklâl Mahkemesi diğer adı Şark İstiklâl Mahkemesi heyeti, Diyarbakır’a 12 Nisan 1925’de vardıklarında, Üçüncü Ordu Müfettişi Kâzım Diyarbakırlı Paşa, Heyet’e, bütün yöreyi asi olarak gördüğünü ve buna göre tedbir alınması gerektiğini teklif etmiştir.” Alıntı: İstiklâl Mahkemeleri – Ergün Aybars, (1993 – Sf. 131) kitabından birebir alınmıştır.

  • “Abdurrahman Chassen’in (Kurdistan and The Kurds) adlı kitabında verdiği bilgiye göre: Bu olaylardan sonra, 206 köy ve 8.758 ev yıkılmış ve 15-20 bin kişi ölmüştür. O zamanki para ile maliyeti 20 milyon Paund’dur.” Alıntı: İstiklâl Mahkemeleri – Ergün Aybars, (1993 – Sf. 125) kitabından birebir alınmıştır.

  • “1505 Sayılı Kanunla Hükümete arazi istimlâk (kamulaştırma: vatandaşın malını devletleştirme) hakkı tanındı. İstimlâk edilecek araziler “Türk ve Türk Kültürüne bağlı göçmenlere verilecekti” 1515 sayılı kanunla da daha geniş kapsamlı bir uygulama başladı. Hükümet, 24.12.1926’da 1.500 mütegallibe (zorba, derebeyi) ile asi (isyankâr) ailenin Batı’ya nakli için Meclis’e önerge verdi ve Meclis de yetki verdi.” Alıntı: İstiklâl…

  • “3 Mayıs 1925’ten itibaren bölgeye dışarıdan gelen gazete, dergi ve postalara sansür uygulanmaya başladı. 31 Mayıs’ta da Fransızca gazete ve mektuplara da sansür uygulandı.” Alıntı: İstiklâl Mahkemeleri – Ergün Aybars, (1993 – Sf. 121) kitabından birebir alınmıştır. BAKKAL’IN YORUMU (1993): Mademki bu isyanı İngilizler tahrik etmiş o halde neden İngilizce yayınlara değil de Fransızca olanlara…

  • “Şeyh Sait, Cibranlı Halil, Yusuf Ziya ve Abdülkadir Kürt Ayaklanmasını 1924 yılında örgütlüyorlardı. Bu durumu Şeyh Sait ile aynı yörede (Hınıs’da) yaşayan Hormek Aşireti Mustafa Kemal’e Erzurum’a gelişinde bildirdi….Hormek Aşireti ayaklanmaya karşı çıkacağını söyleyince, Şeyh Sait Hınıs’tan kalkıp kardeşinin yanına, Diyarbakır’daki Piran’a geldi. Bu sırada köyden 5 suçluyu götürmeye gelen Jandarma ile silahlı çatışmaya girdi…