Bilgi Bakkalı

Aristo; “İnsan doğuştan bilmek ister!” Demiş. Bilgi Bakkalı, ‘bilmek’ isteyenler için yapıldı. Paylaşmaya ve eleştiriye açık, küfür, hakaret ve nefret söylemine kapalıdır. Bu Bakkal’dan çıkarken; değişmiş olarak çıkarsanız ve bilgilerin kaynağı olan kitapları merak edip okursanız amacıma ulaşmış olacağım.

recent posts

about

  • BİRÇOK YERDE YAŞAYAN ERMENİLER TÜRKÇE KONUŞURLARDI

    Sargis Yetaryan’ın Tanıklığı (D. 1907, Afyonkarahisar)

    Türkiye’nin birçok bölgesinde Ermeniler Türkçe konuşurdu. Bizim şehrimiz, Afyonkarahisar’dan başlayarak Uşak, Eskişehir, Akşehir, Bursa, Kesarya [Kayseri], Yozgat, Çat, Gemerek, Konya, Adana, Bilecik, Kütahya, Maraş, Antep, Elmalu ve diğer birçok yerde yaşayan Ermeniler Türkçe konuşurlardı ama kiliseye bağlıydılar. Sf. 808

    Alıntı; Ermeni Soykırımı (Hayatta Kalan Görgü Tanıklarının Anlattıkları) – Verjine Svazlian, Ermeniceden Tercüme Edenler; Tigran Ter Voğormiyacıyan ve Petros Çavikyan, (Belge Yayınları, Kasım 2013, Sf. 808) kitabından birebir alınmıştır.

  • ARDEŞEN ERMENİLERİ

    Tigranuhi Movsesyan’ın Tanıklığı (D. 1943, Tomarza)

    Babam Nazar, Karadeniz kıyısındaki Dize’de yaşarken orada iki mahalle varmış: Yukarı Dize ve Çarşı Dize. Yukarı Dize’den gelen mutlaka Ermeni olurmuş, çarşıdan çıkan ise Rum. Yukardakilere “Artaşen” yani “Tarlaya iyi bakan” adı verilmiş. Sf. 808

    Alıntı; Ermeni Soykırımı (Hayatta Kalan Görgü Tanıklarının Anlattıkları) – Verjine Svazlian, Ermeniceden Tercüme Edenler; Tigran Ter Voğormiyacıyan ve Petros Çavikyan, (Belge Yayınları, Kasım 2013, Sf. 808) kitabından birebir alınmıştır.

  • ERMENİCEYİ UNUTMUŞLAR

    Ronya Terziyan’ın Tanıklığı (D. 1920, Halep) Der Zor Anıları

    Der Zor’da Ermeni Soykırımı’ndan mucize ile kurtulan görgü tanıklarına rastladık; onlardan pek çoğu kendi ana dilini çoktandır unutmuş veya zorla İslam dinini kabul etmiş, ama kendini yeterli derecede Ermeni addetmekte ve ruhen Ermeni olarak yaşamaktaydı. Sf. 794

    Alıntı; Ermeni Soykırımı (Hayatta Kalan Görgü Tanıklarının Anlattıkları) – Verjine Svazlian, Ermeniceden Tercüme Edenler; Tigran Ter Voğormiyacıyan ve Petros Çavikyan, (Belge Yayınları, Kasım 2013, Sf. 794) kitabından birebir alınmıştır.

  • KÜRT ERMENİLERİ

    Kirakos Danyelyan’ın Tanıklığı (D. 1923, Balu (Palu) Balulu Kirakos

    1933’te Cezire, Telbrak Köyü’ne gittik. Orada Kürt Ermenileri çoktu. Onlar safkan Ermenilerdi; ama ana dillerini unutmuşlardı. Sf. 792

    Alıntı; Ermeni Soykırımı (Hayatta Kalan Görgü Tanıklarının Anlattıkları) – Verjine Svazlian, Ermeniceden Tercüme Edenler; Tigran Ter Voğormiyacıyan ve Petros Çavikyan, (Belge Yayınları, Kasım 2013, Sf. 792) kitabından birebir alınmıştır.

  • “ÇOCUK DOĞAR DOĞMAZ, ONU KENDİ ELLERİYLE BOĞAR; KENDİSİ DE ZEHİR İÇEREK ÖLÜR”

    Nuritsa Kürkçüyan’ın Tanıklığı (D. 1903, Ayntap [Antep])

    Parandzem’in eski nişanlısı onu arayıp bulur. Görür ki, Parandzem’in annesi ölmüş, kendisi de yalnız kalmıştır. Ona der ki: “Olan oldu; kendi rızanla olmadığını biliyorum; gel seni götüreyim; evlenelim.”

    Kız da şöyle cevap verir: “Ben artık ne Daciğe ne de sana varmam. Karnımda bir yılan var.”

    Tek başına, dört duvar arasında daciğin (Müslümanın) çocuğundan kurtulmaya gider. Çocuk doğar doğmaz, onu kendi elleriyle boğar; kendisi de zehir içerek ölür. Sf. 789

    Alıntı; Ermeni Soykırımı (Hayatta Kalan Görgü Tanıklarının Anlattıkları) – Verjine Svazlian, Ermeniceden Tercüme Edenler; Tigran Ter Voğormiyacıyan ve Petros Çavikyan, (Belge Yayınları, Kasım 2013, Sf. 789) kitabından birebir alınmıştır.

  • ALİYEV, NAHCIVAN ERMENİLERİNİ GÖNDERMİŞ

    Şuşanik Martirosi Karapetyan’ın Tanıklığı (D. 1905, Nahçivan, Çaylık Köyü)

    Nahcivan’da çok Ermeni kalmış idi. Fakat Azerbaycan devlet başkanı Haydar Aliyev geldi, 1986-1988’de olan Ermenileri temizledi. Nahcivan’da numunelik bir Ermeni bile kalmadı. Sf. 764

    Alıntı; Ermeni Soykırımı (Hayatta Kalan Görgü Tanıklarının Anlattıkları) – Verjine Svazlian, Ermeniceden Tercüme Edenler; Tigran Ter Voğormiyacıyan ve Petros Çavikyan, (Belge Yayınları, Kasım 2013, Sf. 764) kitabından birebir alınmıştır.

  • BOĞAZLAMAK

    Aristakes Grigoryan’ın Tanıklığı (D. 1900, Şarur, Khanlukhlar Köyü)

    Türkün Ermeni’yi katletmede sevdiği şekil boğazlamaktı; vücudunun farklı organlarını kesiyor ve sıcak kan şadırvan gibi akıyordu. Değil mi ki o katil, Allah’ın cennetine gidecekti… Sf. 761

    Alıntı; Ermeni Soykırımı (Hayatta Kalan Görgü Tanıklarının Anlattıkları) – Verjine Svazlian, Ermeniceden Tercüme Edenler; Tigran Ter Voğormiyacıyan ve Petros Çavikyan, (Belge Yayınları, Kasım 2013, Sf. 761) kitabından birebir alınmıştır.

  • TEHCİR TRAJEDİLERİ

    Hovhannes Boynmışakyan’ın Tanıklığı (D. 1904, Kesab)

    Günün birinde iki Alman kayığı nehirden bize yanaştı; biz alıp yiyelim diye kare bisküviler fırlattılar nehir kıyısına. Açtık. Ermeni bir adam yaklaşıp bisküvilerin üzerine tükürdü ve şöyle konuştu: “Sakın el sürmeyin! Bizi bu hale getiren onlardır! Şimdi halimize bakıp eğleniyorlar.” Sf. 752

    Arap beni aldı; kendi avlusuna götürdü. Onun Arap annesi bana bir hıyar turşusu verdi ve yememi söyledi; yedim. O, ilaç gibi geldi. Uykum götürmüş; uyumuş, kalmışım. Üstümü örtmüşler; sabaha kadar uyumuşum. Sabah güneş başıma vurunca, terler içinde uyandım ve baktım ki başka bir yerdeyim. “Anne!” diye bağırdım. Sf. 753

    Alıntı; Ermeni Soykırımı (Hayatta Kalan Görgü Tanıklarının Anlattıkları) – Verjine Svazlian, Ermeniceden Tercüme Edenler; Tigran Ter Voğormiyacıyan ve Petros Çavikyan, (Belge Yayınları, Kasım 2013, Sf. 752, 753) kitabından birebir alınmıştır.

  • “O TÜRKLER ÇOK İYİ İNSANLARDI”

    Gülinya Tseruni Musoyan’ın Tanıklığı (D. 1903, Kesab, Galaduran Köyü)

    Biz Der Zor’a gitmedik Oraya gidenlerden kurtulan olmadı. Orda çok insan kestiler. Biz Hamma Köyü’ne gittik. Bir Türk’ün evine yerleştik. O Türkler çok iyi insanlardı. Amcam orda hastalanıp öldü. Ev sahibi bize dedi ki: “Niye gece bize haber vermediniz. Hastanızın derdine bir çare bulup yardım ederdik.” Sf. 750

    Alıntı; Ermeni Soykırımı (Hayatta Kalan Görgü Tanıklarının Anlattıkları) – Verjine Svazlian, Ermeniceden Tercüme Edenler; Tigran Ter Voğormiyacıyan ve Petros Çavikyan, (Belge Yayınları, Kasım 2013, Sf. 750) kitabından birebir alınmıştır.

  • OSMANLI’NIN VE İTTİHATÇILARIN ERMENİLERE BAKIŞI

    Hovhannes Abelyan’ın Tanıklığı (D. 1903, Kesab)

    Talat, Enver ve Cemal, Abdülhamid’in paşalarıydı. Sekiz gün sonra Hürriyet ilan edildi ve eve döndük.

    Komşu Türkler bütün götürdükleri malları geri getirdiler; bu malların arasında yorgan, döşek, kilim, inek, keçi, koyun vb. vardı.

    Malın sana ait olduğunu teyit eden iki şahit getirdiğinde, “al!” deyip malı sahibine iade ediyorlardı. Evler yanmıştı; bize altın para verdiler; onları yeniden inşa ettik. Ama sonra, Birinci Dünya Savaşı başladığında bize: “Ermeni’siniz; şu halde, İngiliz, Fransız casuslarısınız” deyip bizi sürgüne gönderdiler. Sf. 748

    Alıntı; Ermeni Soykırımı (Hayatta Kalan Görgü Tanıklarının Anlattıkları) – Verjine Svazlian, Ermeniceden Tercüme Edenler; Tigran Ter Voğormiyacıyan ve Petros Çavikyan, (Belge Yayınları, Kasım 2013, Sf. 748) kitabından birebir alınmıştır.

  • PROTESTAN ERMENİLER DAHA LİBERAL

    Asatur Movsesi Makhulyan’ın Tanıklığı (D. 1911, Musa Dağ, Bityas Köyü)

    Köyümüzde çoğunluğu Gregoryen olmak üzere bin beş yüz Ermeni yaşıyordu; ama Protestanlar da vardı. Biz Gregoryen’dik; ama annem Protestanların liberal düşünce tarzını ve insanlara karşı takındıkları yumuşak tutumu tercih ederek bizi Protestan okuluna verdi. Sf. 742

    Alıntı; Ermeni Soykırımı (Hayatta Kalan Görgü Tanıklarının Anlattıkları) – Verjine Svazlian, Ermeniceden Tercüme Edenler; Tigran Ter Voğormiyacıyan ve Petros Çavikyan, (Belge Yayınları, Kasım 2013, Sf. 742) kitabından birebir alınmıştır.

  • ERMENİ’DE VEFASIZLIK

    Grigor Güzelyan’ın Tanıklığı (D. 1903, Musa Dağ, Kabusiye Köyü)

    Bizim muhacirler o merhametli ailenin (Rum Ailesi) iyiliğine nasıl cevap verdiler dersiniz? Bir gece sekiz-on kişi Apput Baytarlar’ın kuyusunun kapağını açıp buğday çalmışlar. Sabah, “büyük” anne durumun farkına varmış ve oğullarını bundan haberdar etmiş. Onlar demir şişler ve torbalarla Ermenilerin yanına gitmişler. Kurnaz Ermeniler çukur kazıp buğdayı içine doldurmuşlar; sonra da üstünü külle örtmüşler. Tecrübeli oğullar çalınan malı kolayca bulmuşlar… ve buğdayı alırken, “büyük” anne oğullarından, her bir muhacire hiç olmazsa bir iki kilo buğday vermelerini rica etmiş: “Yazık onlara! Onlar aç!.. işkence çektiler!…” Sf. 722

    Alıntı; Ermeni Soykırımı (Hayatta Kalan Görgü Tanıklarının Anlattıkları) – Verjine Svazlian, Ermeniceden Tercüme Edenler; Tigran Ter Voğormiyacıyan ve Petros Çavikyan, (Belge Yayınları, Kasım 2013, Sf. 722) kitabından birebir alınmıştır.

  • ACIMASIZ VE VAHŞİ BİR ERMENİ

    İskuhi Koşkaryantn Tanıklığı (D. 1902, Musa Dağ)

    Bir gün, bizim yerlilerden biri Türklere Damlacık metrislerinin, mevzilerinin yolunu gösteriyordu. Bizim çocuklar o adamın dilini kestiler; kulağını baltayla kestiler; taşları üstüne yığdılar, orda bir yığın oluştu. Herhalde bugüne kadar da dağdadır. İyi yaptılar. Niye düşmana bizim yolumuzu gösterecekti ki? Sf. 715

    Alıntı; Ermeni Soykırımı (Hayatta Kalan Görgü Tanıklarının Anlattıkları) – Verjine Svazlian, Ermeniceden Tercüme Edenler; Tigran Ter Voğormiyacıyan ve Petros Çavikyan, (Belge Yayınları, Kasım 2013, Sf. 714) kitabından birebir alınmıştır.

  • CEMAL PAŞA ERMENİLERİN KURTARICISI

    Petros Sargisi Safaryan’ın Tanıklığı (D. 1901, Musa Dağ, Hacı-Habibli Köyü)

    Talat İstanbul’dan Şam Valisi olan Cemal’e: “Sokaklarda köpek kalmayacak” diye emir vermişti. Yani, Ermenileri yok edeceksiniz; ama o kurnazlık yapıp sokak köpeklerini öldürdü; Ermenilere ise: “Türkleşiyormuş gibi yapıp isimlerinizi değiştirin” dedi. O şekilde kurtulduk; benim adım Abraham’dı; İbrahim oldu. Annem Fatma, kız kardeşim Ayşe ismini aldı. Sf. 714

    Alıntı; Ermeni Soykırımı (Hayatta Kalan Görgü Tanıklarının Anlattıkları) – Verjine Svazlian, Ermeniceden Tercüme Edenler; Tigran Ter Voğormiyacıyan ve Petros Çavikyan, (Belge Yayınları, Kasım 2013, Sf. 714) kitabından birebir alınmıştır.

  • ERMENİLER DE KATLİAMCILAR

    Movses Panosyan’ın Tanıklığı (D. 1885, Musa Dağ)

    Bizim Tataralang düz, ovalık bir yerdi. Zamanında, Tatarlar [Arapça konuşan yerel Aleviler] ellerinde oraklarla Ermenileri biçmek istemişlerdi; ama bizimkiler onların hakkından gelmişlerdi; bu yüzden de, o yere Tataralang derlerdi; yani, Tatarları katletme yeri. Sf. 699

    Sonra, biz Fransız Ordusu’na gönüllü yazıldık; Ermeni Lejyonunun temelini attık. Her taraftan, Kharberd’den, Sivas’tan, Arapkir’den, Hüseynik’ten, Kilikya’nın her yanından Ermeni yiğitler gelip bizimle birleştiler; Nablus Cephesi’ne gidip, dövüştük, kazandık… İngiliz bizim büyüklerimize şöyle dedi: “Böyle yiğitleriniz olduğu için, siz bizim kralımızdan da zenginsiniz…” Sf. 700

    1946’da, Ermenistan’dan: “İsteyen gelsin, çoğalalım, birleşelim ki, Türklerden topraklarımızı geri alalım” diye haber geldi. Evi, barkı, bağı her şeyi olduğu gibi bırakıp çıktık Ermenistan’a geldik. Sf. 700

    Alıntı; Ermeni Soykırımı (Hayatta Kalan Görgü Tanıklarının Anlattıkları) – Verjine Svazlian, Ermeniceden Tercüme Edenler; Tigran Ter Voğormiyacıyan ve Petros Çavikyan, (Belge Yayınları, Kasım 2013, Sf. 697) kitabından birebir alınmıştır.

  • HATAY’IN ALINMASI

    Sedrak Grigori Poğikyan’ın Tanıklığı (D. 1890, Aleksandret [İskenderiye])

    Fakat her şey tekrar değişti. 1936’da Fransız Anlaşmasıyla Aleksandret sancağı muhtar bir idari birim olarak Suriye’nin bünyesine girdi; Türkiye bu konuda talebini sundu. 1937’de Fransa’nın da rızasıyla Türkiye askeri güç soktu; bundan sonra Hatay Muhtar Cumhuriyeti kuruldu. O günlerde küçük kızım Alis doğdu.

    1939’un ortalarında, yöre halkının iradesinin tersine ve Suriye’nin muhalefetine rağmen Türkiye’yle birleştirilir. Ermeniler evlerinden yurtlarından uzaklaşmaya başladılar. Temmuz – Ağustos aylarında 40.000 Ermeni uzaklaştı. 20.000 Arap da uzaklaşıyor. Sf. 697 

    Alıntı; Ermeni Soykırımı (Hayatta Kalan Görgü Tanıklarının Anlattıkları) – Verjine Svazlian, Ermeniceden Tercüme Edenler; Tigran Ter Voğormiyacıyan ve Petros Çavikyan, (Belge Yayınları, Kasım 2013, Sf. 697) kitabından birebir alınmıştır.

  • “ERMENİ’Yİ NE KADAR KESERSEN, O KADAR SIK YETİŞİR”

    Sedrak Grigori Poğikyan’ın Tanıklığı (D. 1890, Aleksandret [İskenderiye])

    Aleksandret küçük bir Ermenistan’a dönmüştü; Ermeniler çoğalmış, aileler kurmuşlardı. Yakın bir Türk arkadaşım vardı, şöyle derdi: “Ermeni’yi ne kadar kesersen, o kadar sık yetişir.” Bizim evde Türkçe konuşmuyorduk, her tarafta “Türkçe konuşma! İki milyonu hatırla!” çağrısı vardı. Sf. 696

    Alıntı; Ermeni Soykırımı (Hayatta Kalan Görgü Tanıklarının Anlattıkları) – Verjine Svazlian, Ermeniceden Tercüme Edenler; Tigran Ter Voğormiyacıyan ve Petros Çavikyan, (Belge Yayınları, Kasım 2013, Sf. 696) kitabından birebir alınmıştır.

  • “ARAPLAR İYİ YÜREKLİ, VİCDANLI BİR HALKTI”

    Sedrak Grigori Poğikyan’ın Tanıklığı (D. 1890, Aleksandret [İskenderiye])

    Araplar iyi yürekli, vicdanlı bir halktı. Kimler ki Halep’e ulaşabildi sağ kaldılar. Arap Hükümeti varlıklı Ermenilerin ricası ve yardımıyla ‘İmarethane’ olarak anılan bir fukaralara yardım evi kurdu. Beni oraya gözetmen olarak atadılar. Orada sürgünden kıl payı kurtulmuş Ermeni kadınlar ve kızlar çalışıp, besleniyordu. 1915-1918 yılları masum Ermenilerin kanının aktığı üç korkunç yıldı. Sf. 695

    Alıntı; Ermeni Soykırımı (Hayatta Kalan Görgü Tanıklarının Anlattıkları) – Verjine Svazlian, Ermeniceden Tercüme Edenler; Tigran Ter Voğormiyacıyan ve Petros Çavikyan, (Belge Yayınları, Kasım 2013, Sf. 695) kitabından birebir alınmıştır.

  • YAZAR VE AYDIN BİR İNSAN OLAN GRİGOR ZOHRAP’IN ACI ÖLÜMÜ

    Harutyun Vardanyan’ın Tanıklığı (D. 1887, Dörtyol)

    Manuk Çavuş, yazar Grigor Zohrap’ı kurtarmak amacıyla zaptiyelere verilmek üzere yüz elli altın topladı. Ama Zohrap bunu kabul etmedi ve: “Bu milleti kime bırakacağım?” dedi.

    Cemal Paşa Zohrap’ın sınıf arkadaşıydı; ona altı tepsi içinde çeşit çeşit yiyecekler gönderdi; ama Zohrap bunları almayı reddetti ve şöyle dedi: “Bana iyilik yapmak istiyorsa, Talat’la konuşup herkesi kurtarsın!”

    Zohrap’ı dört-beş gün Otel Baron’da tuttuktan sonra, Harran Ovası’nda öldürdüler. Sf. 689 

    Alıntı; Ermeni Soykırımı (Hayatta Kalan Görgü Tanıklarının Anlattıkları) – Verjine Svazlian, Ermeniceden Tercüme Edenler; Tigran Ter Voğormiyacıyan ve Petros Çavikyan, (Belge Yayınları, Kasım 2013, Sf. 689) kitabından birebir alınmıştır.

  • RUSYA DA ERMENİLERE KÖTÜ DAVRANIYOR

    Sandukht Hekimyanın Tanıklığı (D. 1908, Ayntap [Antep])

    1946 yılında Ermenistan’a geldik.

    1965 yılının 24 Nisanı Ermeni Soykırımının 50. yılında Erivan sokakları, Türkler tarafından işgal edilen Batı Ermenistan ve Kilikya’daki ata topraklarının talebiyle tek bir sesle Topraklar! Topraklar!’ diye haykıran, göstericilerle dolmuştu. Büyük vatansever olan oğlum Gevorg da gösterilere aktif bir şekilde katıldı; KGB geceleyin geldi ve onu götürdü. Sonra onun buzlarla kaplı Sibirya’ya sürgün edildiğini duyduk. Beş yıl oldu onu görmedim. Bilmiyorum geri gelecek mi gelmeyecek mi? Sadece ölmeden önce onu son kez görseydim…[Zavallı kadın ağlamaya başladı – V. S.]. Sf. 686

    Alıntı; Ermeni Soykırımı (Hayatta Kalan Görgü Tanıklarının Anlattıkları) – Verjine Svazlian, Ermeniceden Tercüme Edenler; Tigran Ter Voğormiyacıyan ve Petros Çavikyan, (Belge Yayınları, Kasım 2013, Sf. 686) kitabından birebir alınmıştır.