Bilgi Bakkalı
Aristo; “İnsan doğuştan bilmek ister!” Demiş. Bilgi Bakkalı, ‘bilmek’ isteyenler için yapıldı. Paylaşmaya ve eleştiriye açık, küfür, hakaret ve nefret söylemine kapalıdır. Bu Bakkal’dan çıkarken; değişmiş olarak çıkarsanız ve bilgilerin kaynağı olan kitapları merak edip okursanız amacıma ulaşmış olacağım.
Kategori: Dersim Merkezli Kürt Aleviliği – Munzur Çem
-
İslam’ın yayılması döneminde, işgalcilerin yerli halklara karşı davranış tarzını ya da ilişkilerini üç ayrı başlık altında özetleyebiliriz: 1.Bahsi geçen halkları kılıç zoruyla Müslümanlaştırmak, 2.Müslümanlaştırılamayanları katletmek, 3. Her şeye rağmen herkesi Müslümanlaştırmanın ya da katletmenin mümkün olmadığı veya yöneticilerin bunu kendi çıkarlarına uygun görmedikleri durumlarda ise bir yolunu bulup onlarla uzlaşmaya varmak. Sf.110 Mewali, Ali taraftarı…
-
Xozat (Hozat)’a bağlı Sine köyü yakınında, Desta Çixnû denilen yerde Maro Sîya (Siyah Yılan) adıyla bilinen bir ziyaret var. Bu da bölgede sadece kırmızı yılanın değil, tıpkı Yezidi Kürtlerdeki gibi siyah yılanın da kutsal figür olarak mevcut olduğunu ortaya koymaktadır. Sf. 96 Alıntı; Dersim Merkezli Kürt Aleviliği – Munzur Çem, (Vate Yayınları) 2. Baskı Ekim…
-
Diyelim ki Duzgin Bava dağının zirvesine yakın yerde “Henîye Gözere” adında bir çeşme var. Bu, rakım itibariyle o yöredeki en yüksek çeşmedir. Dağa tırmanış yollarından en işleği üzerinde bulunan su, Aleviler için Müslümanların Zemzem suyundan farksızdır ve ziyarete gidenler şifa verdiğini düşünerek ondan mutlaka içmek isterler. Sf. 88 Alıntı; Dersim Merkezli Kürt Aleviliği – Munzur…
-
Daha önce de değindiğimiz gibi, resmiyette adı Tunceli olan ilin merkezinden, Mizur (Munzur) nehri boyunca Pulur (Ovacık) ilçesine giderken, yol kenarında “Henîye Ana Fatma” ya da sadece “Ana Fatma” olarak bilinen bir kutsal su var ki bu, Hz. Ali’nin karısı Ana Fatma’ya atfedilmiş dişil bir ziyarettir. Sf. 87 Alıntı; Dersim Merkezli Kürt Aleviliği – Munzur…
-
Bizzat kendi yöremin insanlarından, Dersim’de kimi ziyaretlerin Ermenilerle Alevi Kürtlerin ya da Ermenilerle Alevi ve Sünni Kürtlerin ortak kutsal yerleri olduklarını duymuşumdur. Örneğin, ziyaretlerin adları sıralanırken, Doğu Dersim’deki Köye Sulvisî ya da Sultan Sulvis ile yine aynı yöredeki Conage, ziyaretleri bunun örnekleridir. O bakımdan, Kürtlerle Ermenilerin ziyaretleri aynı unvanla, yani Sultan unvanıyla adlandırmalarında şaşılacak bir…
-
Yezidilerde olduğu gibi Kürt Alevilerde de birinin etrafını çember şeklinde bir çizgi ile çizip de “Surre Heqî yo dorme to der o” (Çevren Tanrı suru ile çevrilidir) dendiğinde, bu sura çizenin kendisi tarafından ya da yaşça veya dinsel hiyerarşideki yeri bakımından, daha üst pozisyonda olan biri tarafından müdahale edilmedikçe kişi onun dışına çıkmaz. Çıkılması günah…
-
Aralarında kirvelik bağı bulunan ailelerin bireyleri arasında evlilik yasaktır, böyle bir şey büyük günah olarak kabul edilir. Bu yasağa iki tarafın akraba çevresi de dâhildir. Sf. 67 Alıntı; Dersim Merkezli Kürt Aleviliği – Munzur Çem, (Vate Yayınları) 2. Baskı Ekim 2011 – Sf. 67) kitabından birebir alınmıştır.
-
Din adamı-talip ilişkisi dışında, Kürt Aleviler arasındaki iki kutsal bağdan bir tanesi kirvelik, ötekisi ise Kürtçede “Biraye Axrete” (Ahret Kardeşi) de denilen musahiplik ya da sağdıçlık ilişkisidir. Sf. 65 Alıntı; Dersim Merkezli Kürt Aleviliği – Munzur Çem, (Vate Yayınları) 2. Baskı Ekim 2011 – Sf. 65) kitabından birebir alınmıştır.
-
Dersim bölgesi il merkezinin (Tunceli) bulunduğu Mamekîye’ye yakın mesafedeki “Pilvank ziyareti” bu bakımdan ünlü bir örnektir. Sf. 58 Alıntı; Dersim Merkezli Kürt Aleviliği – Munzur Çem, (Vate Yayınları) 2. Baskı Ekim 2011 – Sf. 58) kitabından birebir alınmıştır.
-
Bunun bir nedeni, göz önünde olan ziyaretlerden duyulan korkunun, gözle görülmeyen ve daha uzak ya da soyut olan Tanrıdan duyulan korkuya göre daha büyük olması olabilir. Sf. 49 Alıntı; Dersim Merkezli Kürt Aleviliği – Munzur Çem, (Vate Yayınları) 2. Baskı Ekim 2011 – Sf. 49) kitabından birebir alınmıştır.
-
Hatta Aleviler arasında, fiziki ya da psikolojik olarak çok acı veren bir durumla karşı karşıya kalındığında, bir reaksiyon gösterme şekli olarak Tanrı’ya sitem ederken, ona karşı saygısızlık içeren sözler söylenmesi, günlük yaşamda çok sıkça karşılanan bir durumdur. Ancak ziyaretlere karşı böyle bir davranış hemen hemen hiç gösterilmez. Sf. 49 Alıntı; Dersim Merkezli Kürt Aleviliği –…
-
Yezidi piri Dr. Memo, Hızır’ın Eski Yunan Mitolojisinde, denizleri aşan Gregor ile bağlantısına dikkat çekiyor. Dr. Memo’ya göre “Gregory Day in, (Gregor Günü) Hızır Bayramı ile aynı olması olasılığı büyüktür. Kendisiyle konuştuğum bir Arap Alevi şeyhi de aynı noktaya değinerek, “Bizdeki Hz. Hızır, Hıristiyanlardaki George İlias’tan başka biri değil,” dedi. Sf. 46 Alıntı; Dersim Merkezli…
-
Hatta bazı yörelerde, Sünniler arasında kadın Alevilere oranla daha rahat ve özgürdür. Bunu, bizzat kendi yörem olan Kiğı’dan (Gexî) biliyorum. Alevi ve Sünnilerin iç içe yaşadıkları Kiğı’nın Sünni köylerinde, kadınların Alevi köylerindeki hemcinslerine göre kısmen daha iyi durumda oluşları, benim için hep dikkat çekici olmuştur. Örneğin, Dersim Alevilerinde, 25-30 yıl öncesine kadar genç kadınlar, erkekler…
-
Tokat’a bağlı Zile ilçesinin köylerinde yerleşik Sıraç Alevilerinin dedelerinden Ali Kurt, günlük yaşamda içki kullanmaya karşı olmadıklarını ama ibadet anında böyle bir şeye kesinlikle izin verilmediğini belirtiyor. Buna karşılık Gümüşhacıköy dedelerinden Haydar Dede, ibadet anında “dem” içtiklerini söylüyor ve “Biz dem içenleri Türk, içmeyenleri de Arap kabul ederiz” eklemesinde bulunuyor. Sf. 38 Alıntı; Dersim Merkezli…
-
Çünkü dini ihtiyaçların giderilmesini sağlayan söz konusu hizmetler, belli bir masrafı gerektirmekteler. Çiralix, din adamının bu masrafları karşılayabilmek için sahip olduğu başlıca gelir kaynağıdır. Sf. 24 Alıntı; Dersim Merkezli Kürt Aleviliği – Munzur Çem, (Vate Yayınları) 2. Baskı Ekim 2011 – Sf. 24) kitabından birebir alınmıştır.
-
Kişi sıradan bir Dersimlinin yanında durduğunda, “Şefaat bide ya pîr!” (şefaat ver ya pir!), “Şefaat to ra ya pîr!” (şefaat senden ya pîr), “Na dînya de a dînya de ma tenya meverde ya pîr!” (Bu dünyada ve o dünyada bizi yalnız bırakma ya pir) tarzındaki sesleniş ya da yakarışları duymakta zorlanmaz. İnanca göre talibin öteki…
-
Dini hiyerarşideki yeri ne olursa olsun, herkesin rehber, pir ve mürşit üçlüsüne sahip olması kuraldır. Bunlar olmadan Alevi olunmaz. Sf. 22 Alıntı; Dersim Merkezli Kürt Aleviliği – Munzur Çem, (Vate Yayınları) 2. Baskı Ekim 2011 – Sf. 22) kitabından birebir alınmıştır.
-
Dersim’de, inanç hiyerarşisinin en altında yer alan sıradan halkın pir ve rehberleri çoğunlukla Kureşan aşireti mensupları olmakla birlikte bu aşirete mensup olmayan pir ve rehberler de mevcuttur. Örneğin, Sixhesenanlı (Şeyh Haşan) Sey Riza ailesi, Kureşanlı değil ama rehberdirler. Pîlvank ziyaretinin iki ayrı evliyası var. Bunlardan biri Pîre Şevdînî ötekisi ise Ustina Sîyaye (Kara Direk)dir. Sf.…
Bilgi Bakkalı 