Kategori: Felsefe
-
Anlam, kişinin eylemleri ile ana amaçları arasında gördüğü -gerçekten var olan- ya da kurduğu -gerçekten var olmayan- ilişkiden oluşur. Dolayısıyla bunun gerçekleşmesi için yaptığı her şey onun için anlamlıdır. Onun için anlamlı olması, yaptığının bir başkası için anlamlı olmasını gerektirmez, ama başkası için de anlamlı olmasına engel değildir. Sf. 59 Alıntı; Ahlak, Etik ve Etikler…
-
Toplu anlam atfetmeler de, değerinden bağımsız olarak her şeye yapılabiliyor. Örnek olarak topluluk ideallerini, milliyetçilik ve ırkçılık gibi idealleri, “bütün dünya işçilerinin birleşmesi”, “Kudüs’ü kurtarma”, Turancılık gibi idealleri, şu arıda da, yaygın anlaşılma biçimiyle “Avrupa müktesebatı” denilenleri ya da “ifade özgürlüğü”nü düşünebiliriz. Şeylerin değerlerinden bağımsız olarak yapılan bu tür anlam atfetmelerden başka, anlamın anlamlı sayılan…
-
‘Etik’ sözcüğü bazen ahlâk anlamında, yani belirli bir grupta, belirli bir zamanda, kişilerin birbirleriyle ilişkilerinde değerlendirmelerini ve eylemlerini belirlemeleri beklenen değerlendirme ve davranış normları sistemleri anlamında kullanılıyor. Bunlar yazılı olmayan norm sistemleri ya da belirli bir zamanda, belirli bir kültürde neyin “iyi”, neyin “kötü” olduğuna ilişkin norm sistemleri, dolayısıyla kişilerin genel olarak neleri yapmaları, neleri…
-
Bugün meslek etiklerinin aradığı şey normlardır, ama özel nitelikte normlar. Bu normların da, söz konusu mesleği yapanların, nerede olursa olsun, kararlarını ve eylemlerini belirlemesi bekleniyor. Sf. 30 Alıntı; Ahlak, Etik ve Etikler – İoanna Kuçuradi, (TFK Türkiye Felsefe Kurumu Yayınları, 1. Baskı 2019 – Sf. 30) kitabından birebir alınmıştır.
-
Aynı kişinin, bir kişinin aynı eyleminin, aynı durumun, aynı olayın farklı, birbirine aykırı, hatta çelişen değerlendirilmelerinden rahatsız olmaya ve buna başkaldırmaya başladığımda daha ilkokuldaydım. Ne var ki bu, dünyamızın bir olgusuydu ve bir sürü çatışmanın, adaletsizliğin ve kan dökmenin nedenlerinden biriydi. Sf. 27 Alıntı; Ahlak, Etik ve Etikler – İoanna Kuçuradi, (TFK Türkiye Felsefe Kurumu…
-
Gazetecinin işinin kendisinde etik sorunlar vardır; genellikle sanıldığı gibi, bu etik sorunlar bilinçli olarak yapılan, kısmî veya tam kamera hileleriyle, ‘haber’ uydurmakla, fotomontajla v.b. ile başlamazlar. Bu tür sorunlar, diğer şeyler yanında gazeteci de olan ve aracını, gazetecilikle hiçbir ilişkisi olmayan kendi amaçları için kullanan kişiden kaynaklanan sorunlardır. Sf. 22 Alıntı; Ahlak, Etik ve Etikler…
-
Evrim, sadece bir fikir, bir teori ya da bir kavram değil, gerçekleşmesi kimsenin çürütemeyeceği şekilde bir kanıt dağıyla belgelenmiş olan doğal bir süreçtir. Sf. 338 Alıntı; Evrim Nedir? (What Evolution Is) – Ernst Mayr, Çeviri; Nurdan Soysal, (Say Yayınları, 3. Basım 2018 – Sf. 338) kitabından birebir alınmıştır.
-
Yeryüzünde yaşamın başlamasının ardından, takip eden bir milyar yıl boyunca prokaryotlardan başka bir şey yoktu, yüksek zekâ içeren yaşam, ancak 300.000 yıl önce, Dünya’da doğan bir milyardan fazla türün içinden tek bir türde ortaya çıktı. Bunlar hakikaten de gerçekleşmesi olanaksız şeylerdir. Sonsuz evrende bir yerde, gerçekten de insan zekâsına paralel bir şey oluşmuş olsa bile…
-
Dik duruşun, elleri ve kolları, başka görevlere, özellikle alet yapımı ve kullanımına olanak sağlayacak şekilde serbestleştirdiği öne sürüldü. Bu görev, beyin faaliyeti gerektirdiği için, insan beyninin büyümesine neden oldu. Bu nedenle bipedalizm insanlaşmanın en önemli sıçrama tahtası olarak kabul edildi. Bu mantık zinciri, artık tatmin edici değildir. Australopithecus milyon yıldan fazladır bipedal olduğu halde, beyin…
-
Bununla birlikte, canlı doğanın daha yakından incelenmesi, vahşet ve israfın endişe verici boyutlarda olduğunu ortaya çıkarmıştı. Bilim insanları, doğal âlemi daha çok anlamaya başladıkça şefkatli bir yaratıcının kusursuz tasarımlarının inandırıcılığı giderek azalmıştı. Tanrı’nın, yaratma görevini nasıl yürüttüğü düşüncesi daha da ciddi zorluklar doğurmuştu. Sf. 191 Alıntı; Evrim Nedir? (What Evolution Is) – Ernst Mayr, Çeviri;…
-
Rekabet genellikle aynı popülasyonun üyeleri arasında daha şiddetlidir; bu rekabet, sadece besin için değildir, barınak ve başarılı üremenin bölge ve eşler gibi tüm gereksinimlerini de içerir. Ve Darwin şöyle devam eder: “Bireyler yaşama ihtimali olanlardan fazlasını ürettiklerinden, her durumda varoluş için bir mücadele olmak zorundadır” Sf. 162 Alıntı; Evrim Nedir? (What Evolution Is) – Ernst…
-
Darwin, Türlerin Kökeni’nin üçüncü bölümüne “varoluş mücadelesi” başlığını koymuştu. Hayvan, bitki, ya da başka bir organizma türüne ait olan her birey, hayatının her dakikasında hayatta kalmak için mücadele eder. Eğer potansiyel bir avsa, yırtıcılarla mücadele eder; yırtıcı bir hayvansa, av için diğer yırtıcılarla savaşır. Bir birey, hayatta kalmak için yaşam koşullarının tüm gerekliliklerini başarıyla yerine…
-
Darwin, evrimle birlikte bu çekişmeye son verdi. Kısacası, doğal seçilimin iki aşamalı yapısından ötürü evrim, hem rastlantının hem de zorunluluğun sonucudur. Gerçekten de evrimde, özellikle genetik varyasyonun oluşumunda çok fazla rastlantı (“şans”) faktörü mevcuttur, oysa doğal seçilimin ikinci aşaması, ister seçilim ister eliminasyon olsun, şans içermeyen bir süreçtir. Mesela göz, Darwin karşıtlarının çoğunlukla iddia ettiği…
-
Olgu 1. Her popülasyon, engellenmediği takdirde, boyutunun üstel olarak artmasını sağlayacak kadar doğurganlığa sahiptir. (Kaynak Paley ve Malthus) Olgu 2. Yıllık, geçici dalgalanmalar haricinde popülasyonların boyutları zaman içinde istikrarlıdır (gözlemlenen kararlı-durum istikran). (Kaynak: evrensel gözlem.) Olgu 3. Her tür için uygun kaynaklar sınırlıdır. (Kaynak: Malthus tarafından pekiştirilen gözlem.) Çıkarım 1. Bir türün üyeleri arasında yoğun…
-
Darwin’in Başlıca Beş Evrim Teorisi 1.Türlerin sabit olmayışı, değişken oluşu (evrimin temel teorisi) 2.Tüm organizmaların kökeninin ortak bir ata oluşu (dallanan evrim) 3.Evrimin kademeli oluşu (saltasyon yok, süreksizlik yok) 4.Türlerin katlanarak çoğalması 5.Doğal seçilim Sf. 119 Alıntı; Evrim Nedir? (What Evolution Is) – Ernst Mayr, Çeviri; Nurdan Soysal, (Say Yayınları, 3. Basım 2018 – Sf.…
-
Evrim olarak tanımlanan da, organizmaların popülasyonlarının değişimleridir. Dolayısıyla evrim, her popülasyonun bireylerinin nesilden nesle dönüşümüdür. Sf. 116 Alıntı; Evrim Nedir? (What Evolution Is) – Ernst Mayr, Çeviri; Nurdan Soysal, (Say Yayınları, 3. Basım 2018 – Sf.116) kitabından birebir alınmıştır.
-
Artık, DNA dünyasından önce bir RNA dünyasının var olduğuna inanılıyor. Bu RNA dünyasında protein sentezinin olduğu zaten bellidir fakat DNA’nın protein sentezi verimliliği RNA’da bulunmaz. Yaşamın başlangıcı problemini çözmeye yönelik olarak gerçekleştirilen tüm teorik ilerlemelere rağmen hiç kimsenin laboratuvarda bir yaşam yaratma başarısını gösteremediği de somut bir gerçektir. Bu, yalnızca oksijensiz bir atmosfer değil, muhtemelen…
-
Bunun, ortak köken prensibiyle açıklanabileceğim gösteren kişi Darwin’di. Bir cinsin tüm türlerinin ortak bir atası vardır ve bu durum bir ailenin tüm türleri veya hiyerarşideki herhangi daha üst bir kategorinin tüm türleri için de geçerlidir. Sf. 46 Alıntı; Evrim Nedir? (What Evolution Is) – Ernst Mayr, Çeviri; Nurdan Soysal, (Say Yayınları, 3. Basım 2018 –…
-
Bu çıkarımlar zinciri, Darwin’i dünyadaki tüm organizmaların ortak bir atadan geldiği ve tüm hayatın muhtemelen tek bir kökene dayandığı nihai sonucuna götürmüştü. Sf. 45 Alıntı; Evrim Nedir? (What Evolution Is) – Ernst Mayr, Çeviri; Nurdan Soysal, (Say Yayınları, 3. Basım 2018 – Sf. 45) kitabından birebir alınmıştır.
-
Bu olay belki de, insanoğlunun gördüğü en büyük düşünsel devrimdi. Sadece dünyanın değişmezliği ve yeniliğine olan inanca değil, organizmaların dikkate değer uyarlanma sebeplerine ve en şaşırtıcısı da, insanın canlılar dünyasındaki benzersizliğine meydan okuyordu. Darwin, evrimi varsaymakla ve meydana gelişiyle ilgili ezici kanıtlar sunmakla kalmamış, evrim için herhangi bir doğaüstü güce bağlı olmayan bir açıklama da…
