Kategori: Osmanlı Devleti
-
“Sultan Mahmut memleketin idaresini ıslah etmek (sulh etmek, burada iyileştirmek anlamında kullanılıyor) gelişmeyi sağlamak için girişimde bulunmak istedi. Fakat ortaya çıkan girişim Avrupa’yı taklit etmek oldu. Avrupa kanunlarını almak, Avrupa nizamlarını (yönetmeliklerini, tüzüklerini) almak, Avrupa’nın elbisesini giymek gibi bir takım ıslahat girişimlerinde bulundu. Fakat bu, gerçek olumlu bir sonuç vermedi, veremezdi. Çünkü ıslahat için mukallitliğe…
-
(11.8.1921 Komisyon kararı görüşülüyor. Kemal Paşa;) “Efendiler, 107 imzalı olan bu önerge içeriğinin bilhassa ikinci maddesi Başkumandanlığa aittir. Böyle bir önerge verilebilmesi için önce Başkumandanlık Kanununun lağvedilmesi (ortadan kaldırılması) gerekir. Bu kanun mevcut (vücut bulmuş, var) iken böyle bir madde okunamaz, böyle bir madde görüşülemez.” “… ben ifayı vazife ederken (görevimi yaparken) şöyle böyle heyetlerle…
-
(24.11.1921 ile 1.12.1921 tarihleri arasında Hükûmetin yetki ve sorumluluğu ile ilgili kanun teklifi görüşülüyor, Kemal Paşa konuşuyor:) “Bir bakanlar kurulu ki; halkın iradesinin temsilcisi olacaktır, ispat edeceğim ki onun eline salahiyet (yetki) verdiğiniz zaman o istediğini yapacaktır ve haberiniz olmayacaktır. Sorarım size; bakanlar kurulu sizin buradan dağıtılmanıza karar verirse ne yaparsınız? Gülemezsiniz! İstanbul Meclis-i Mebusan’ına…
-
(29.1.1921 günü Sadrazam Tevfik Paşa’ ya yazdığı mektuptan okuyor;) “Zat-ı Şahane (şahane kişi, padişah), BMM’yi tanıdığını kısa bir Hatt-ı Hümayun (Padişah tamimi, yazısı) ile ilan buyuracaktır.” (1) (diyor. Ve konuşmasına devam ediyor;) “Efendiler Zat-ı Şahane’yi zannediyorum ki içinizde benim kadar tanıyan azdır. Ben kendileri ile daha padişah olmadan önce seyahat ettim, refakatinde (yol arkadaşlığında) bulundum.…
-
(24 Nisan 1920 günü Meclis konuşması;) “Bu esnada Padişah Boğaz içinde bulunan İngiliz zırhlılarının Saray’a dönük olan toplarını göstererek, görüyorsunuz, dedi, ben artık memleket ve milleti nasıl kurtarmak lâzım geleceğini düşünmekte tereddüde düşüyorum ve ellerini kaldırarak; ‘İnşallah millet mütenebbih (tembihleniş, uyarılmış) ve müteyakkız (hazırlıklı) olur, bu üzüntülü vaziyetten (durumdan) gerek beni ve gerekse kendisini tablis…
-
“Meclis-i Mebusan’a 451 kişi seçildi, bunun 14 kişisi mükerrer (tekraren, yani birkaç yerden birden seçilmişler) seçildikleri için 437 kişinin adı geçiyor. BMM Ankara’da açıldığı zaman, 338 kişilik mebus listesinin 115 kişisi katılmıştı. Mayıs ayı sonunda 62 mebus daha katıldı ve üç mebus ta Aralık ayında geldiler.” (Mustafa Kemal Paşa;) “İç isyanları bastırmak Yunan saldırısını tutmaktan…
-
“28 Ocak 1920 günü İstanbul’da, Meclis-i Mebusan’da kabul edildi; Madde 1- … Savaş sonrası işgal altında kalan yerlerde kamuoyuna başvurulacak, tamamıyla bağlı Osmanlı çoğunluğu ile meskûn (yerleşilmiş) bulunan kısmın tamamı.. hiçbir sebeple ayrım kabul etmez bir bütündür. Madde 2- Elviye-i Selase’de (üç livalarda, Kars, Artvin, Ardahan’da) tekrar kamuoyu yoklamasına gideceğimizi kabul ederiz. (1) Madde 3-…
-
“Ali Rıza Paşa’nın 5.10.1919 tarihli isimsiz bir telgrafı; “Hükûmetin gücüne riayet olunması (uyulması) ve yabancılar ile siyasi ilişkiye girilmemesi ve Mebus seçiminde ahalinin (halkın) hürriyetine katiyen tecavüz olunmaması konularının tarafınızdan garanti edilmesini talep ediyor. diyor.” Alıntı: Erzurum’dan Ölümüne Kadar Atatürk’le Beraber II – Mazhar Müfit Kansu (TTK yayını, 3. Baskı 1988 – Sf. 372) kitabından…
-
“Damat Ferit Paşa daha fazla dayanamıyor ve 2 Ekim 1919’da istifa ediyor. Ali Rıza Paşa kabinesi kuruluyor. Mustafa Kemal Paşa, Ankara’ya iyi gözle bakan Ali Rıza Paşa kabinesine şöyle bir telgraf çekiyor; “…. Azledilen (memuriyetten atılan) Sivas Valisi Reşit Paşa’nın asli görevine döndürülmesi ve Bitlis eski Valisi Mazhar Müfit, Van eski Valisi Haydar Beylerin derhal…
-
“Ekim 1919 ..bugün Eskişehir’de bulunan İngiliz kuvvetleri komutanı bir İngiliz Heyeti ile birlikte Mustafa Kemal Paşanın yanına gelerek İngilizlerin Harekât-ı Milliye’ye karşı tamamen tarafsız bulunduklarını ve iç işlerimize kesinlikle müdahale etmeyeceklerini temin etmişlerdir. .. İngilizler Merzifon’da bulunan kuvvetlerinin geri alınması halinde memnun olup olmayacağımızı sormuşlar, pek memnun olacağımızı bildirdiğimizden, derhal oradaki kuvvetlerini bütün ağırlıklarıyla beraber…
-
“Diyarbakır’daki 13. Kolordu komutanı Vekili Cevdet Bey; “Milli güvene sahip bir Hükûmetin kurulmasına kadar, merkezi hükûmet ile haberleşmenin kesilmesi ve görüşme merciinin (makamının, muhatabının) Sivas Heyet-i Temsiliye’si olarak kabul edilmesi sakıncalıdır. Her şeyin başında, böyle bir hareket, Hilafet kurumuna karşı isyan telakki edilir (isyan olarak algılanır).“ Alıntı: Erzurum’dan Ölümüne Kadar Atatürk’le Beraber I – Mazhar…
-
“Aynı celsede Refet Paşa da konuşuyor; “Manda ile istiklâl (bağımsızlık) biri birine engel şeyler değildir. Şu kadar ki kuvvetli olmak lâzımdır. Kuvvetli olmazsak o zaman manda altında eziliriz. .. Biz harici ve dâhili istiklâl-i tam (içeride ve dışarıda tam bağımsızlık) istiyoruz. Bunu kendi kendimize yapabilecek miyiz ve bizi kendi başımıza bırakacaklar mı? Şurası muhakkaktır ki…
-
“Meclis-i Mebusan kapatılınca Mazhar Müfit ve diğer mebusları Fransa Sefareti (Büyükelçiliği) memurlarından Mösyö Marcel Anadolu’ya kaçırıyor.” Alıntı: Erzurum’dan Ölümüne Kadar Atatürk’le Beraber II – Mazhar Müfit Kansu (TTK yayını, 3. Baskı 1988 – Sf. 550) kitabından birebir alınmıştır. BAKKAL’IN YORUMU (1993): Osmanlı Paşaları, çok omurgasız, ne zaman sıkışsalar kendi halklarına veya güçlerine değil de bir…
-
“Vahdettin, Meclis-i Mebusan üyesi Mazhar Müfit (Kansu) Bey’i Huzuruna kabul ediyor; “Heyet-i Temsiliye benim tacı saltanatımın pırlantalarıdır. Allah sizden razı olsun vatan ve milleti ve saltanatı ve hilafeti kurtarsın. Mustafa Kemal Paşa Hazretleri inşallah afiyettedirler. İstanbul’u şereflendirmeyecekler mi? Kendisi ile mülakata (konuşmaya) hasretim.” dedi ve sordu; “Beyefendi düşmandan memleketimizi kurtarmak için ne gibi çare düşünüyorsunuz?””…
-
“20 Ekim 1919’da Bahriye (deniz) Nâzırı (nazar; bakmak, nâzır; bakan) Salih Paşa ile Mustafa Kemal Amasya Mülâkatını gerçekleştiriyor. Aralarında beş protokol yapılıyor, ikisi gizli tutuldu ve imza edilmedi. Bu protokoller ile hükûmet Mustafa Kemal ve hareketini resmen tanımış oldu. Bu gizli protokolleri birincisinin 8. Maddesinde Aydın Kuvayı Milliye’sinin takviyesi için Donanma Cemiyetinin 400.000 lirasından lüzumu…
-
“Mustafa Kemal Ali Rıza Paşa Kabinesine gönderdiği telgrafta; “Posta ve Telgraf Genel Müdürü Refik Halit (yazar, Refik Halit Karay) Bey’in derhal tevkifi ile mahkemeye verilmesini kanunun dokunulmazlığı ve kutsiyeti namına talep ederiz.” diyor. Ayrıca, Cevat veya Fevzi (Çakmak) Paşalardan birini Erkân-ı Harp Başkanlığına (Genelkurmay Başkanlığına), Galatalı Şevki Bey’i 25. Kolordu Komutanlığına, Miralay İsmet (İnönü) Bey’i…
-
“25-26 Temmuz 1919’da Bekir Sami Bey’in Mustafa Kemal Paşa ve Rauf Orbay Paşa’ya yazdığı mektup; “İstiklâl şayan-ı arzu ve tercihtir. (Bağımsızlık arzulanan bir tercihimizdir.) Ancak İstiklâl-i tam (tam bağımsızlık) talep ettiğimiz halde, mülkün menatık-ı müteaddideye taksimi (mülkümüzün, ülkemizin, çeşitli mıntıkalara, bölümlere ayrılması) kati (kesin) ve şüphesizdir. Şu halde iki üç vilâyete münhasır (sınırlanmış, özgü) kalacak…
-
“İstanbul’dan hükûmet ile Sivas arasında arabuluculuk yapan, Mustafa Kemal’in eski ve samimi arkadaşı Erkân-ı Harbiye Mirlivası (Genelkurmay’da General) Abdülkerim Bey’e, Mustafa Kemal telgraf ile durum değerlendirmesi yapıyor: “İngilizler bilhassa devlet ve milletimizin iç işlerine ve meşru (haklı) amaç takip ettiği gerçekleşen milli hareketimize, katiyen (kesinlikle) müdahale etmeyeceklerine dair Eskişehir’den gönderdikleri bir özel heyet ile söz…
-
“Eylül 1919’da Heyeti Temsiliye’nin Sadrazam Damat Ferit Paşa’ya ihtar yazısı; “… Bu son ihtarımızdır. Bundan sonra milletin alacağı durum burada bulunan yabancı subaylar aracılığı ile İtilaf devletleri temsilcilerine dahi ayrıntıları ile bildirilecektir.” Ve Padişah’a ise alayı vâlâlı (bol övgü dolu) bir telgraf çekilir.” Alıntı: Erzurum’dan Ölümüne Kadar Atatürk’le Beraber I – Mazhar Müfit Kansu (TTK…
