Kategori: Pozitif Bilimler
-
Evrim kuramında olasılık sınırları içinde bulunan, ancak ortaya çıkma olasılığı düşük, rastgele (random) olaylar vardır, ama mucize yoktur. Sf. 34 Alıntı; Evrim (Atomaltı Parçacıktan İnsana Türlerin Görkemli Yolculuğu – Ali Demirsoy, (Asi Kitap Yayınları, 6. Baskı Mayıs 2018 – Sf. 34) kitabından birebir alınmıştır.
-
Evrim kuramı, diğer kuramlardan farklı olarak içeriğinin tümü değişse dahi zedelenmeden kalabilmektedir; çünkü evrim kuramı zaten değişimi inceleyen bir bilimdir; incelediği şeylerin değişmesi, yeni bulgularla eski görüşlerin toptan ya da kısmen ortadan kaldırılması yerine yenisinin konması evrim kuramının işleyiş tarzıdır ve bu değişiklikler evrim kuramının geçerliliğini zedelemez. Sf. 29 Alıntı; Evrim (Atomaltı Parçacıktan İnsana Türlerin…
-
Evrim -özellikle zaman içinde- değişimin kurallarını inceleyen bir bilimdir. Bunun sadece organik, yani canlılarla ilgili olması da gerekmiyor. Sf. 28 Alıntı; Evrim (Atomaltı Parçacıktan İnsana Türlerin Görkemli Yolculuğu – Ali Demirsoy, (Asi Kitap Yayınları, 6. Baskı Mayıs 2018 – Sf. 28) kitabından birebir alınmıştır.
-
Şimdi size hayret edeceğiniz bir tespitimi ileteceğim. İran, uzaya uydu fırlattı, menzili 1.000 km üstünde olan füzeler yaptı, atom bombasını neredeyse yapma aşamasına geldi, Amerika’nın dışında kimsenin başaramadığı radarda tespit edilemeyen uçak yaptı, bilimsel yayın bakımından galiba İslam ülkelerinin lideri oldu. Büyük bir olasılıkla çoğunuzun merak ettiği gibi ben de “bu gelişme nereden kaynaklanıyor?” diye…
-
Bu hipotezi doğrulayan çok sayıda gözlem ve deney yapılmıştır. Öyle ki ışık alma süresi uzun ve sıcak yerlerde yaşayan aynı kökten gelen canlı türlerinin bireyleri, kısa ışık alan ve oransal olarak daha soğuk olan yerlerde yaşayanlara göre ömür uzunluğu daha kısa ve yaşlanma daha hızlıdır. Sf. 105 Ergenliğe ulaşmanın da sıcaklık ve özellikle fotoperiyotla yakından…
-
Örneğin, yoğun kütlesi olan gök cisimlerinde saatler daha yavaş çalışır; zaman daha yavaş akar; tersinde ise daha hızlı akar. Birim zamanda alınan yola göre zaman hızlanır ya da yavaşlar. Eldeki bilgilere göre saniyede 300.000 km yol alındığında zaman sıfırlanır (durur). Daha düşük hızlarda da zamanda daralma olsa da tespiti oldukça zordur. Sf. 25, 26 Alıntı;…
-
Sıcaklık, bir yüzeye birim zamanda çarpan molekül ya da parçacık sayısıdır. Sf. 19 Alıntı; Yaşlanmanın Evrimi – Ali Demirsoy, (Asi Kitap Yayınları, 1. Baskı Ocak 2019 – Sf. 19) kitabından birebir alınmıştır.
-
Sıcaklık, günümüzde kullandığımız sıcaklık ölçer termometrede -273 dereceye düşerse elektronların yörüngede dolaşması sonlanır ve elektronlar çekirdeğin üzerine düşerek taşıdıkları enerjiyi sıfırlar. Sf. 18 Alıntı; Yaşlanmanın Evrimi – Ali Demirsoy, (Asi Kitap Yayınları, 1. Baskı Ocak 2019 – Sf. 18) kitabından birebir alınmıştır.
-
Yol haritasındaki üçüncü durak, en sık görülen, en şaşırtıcı ve çok geniş bir yelpazede görüldüğü için en etraflı tartışmaları gerektiren bir başarısızlık türü. Joseph Tainter ve neredeyse herkesin bekleyeceğinin aksine, toplumlar bir problemi tespit ettikten sonra dahi çözmeye girişmeyebiliyorlar. Bu başarısızlığın sebepleri, iktisatçıların ve diğer sosyal bilimcilerin “rasyonel davranış” adını verdikleri, insanlararası menfaat çatışmalarından kaynaklanan…
-
Emekleyen normallik ya da coğrafya amnezisi, koşulların ellilerde nasıl olduğunu hatırlamalarını zorlaştırmıştı. Bu tür deneyimler, insanların neden büyümekte olan bir problemi artık çok geç olana kadar fark edememelerinin başlıca sebeplerinden biridir. Sf. 535 Alıntı; Çöküş (Toplumlar Başarısızlığı ya da Başarıyı Nasıl Seçerler) – Jared Diamond, Çeviri; Barış Baysal, (Pegasus Yayınları, 1. Baskı Şubat 2019 –…
-
Bir toplumun bir problemi gerçekleşmeden önce öngörmesi ya da öngörmemesinin ardından, yol haritamdaki ikinci durakta, gerçek manada oluşmuş bir problemi algılama ya da algılayamama konusu var. Bu tür başarısızlıkların en az üç sebebi bulunuyor ve bunların tümü iş dünyasında ve akademide yaygın olarak görülüyor. Birincisi, bazı problemlerin kökenleri gerçek anlamda fark edilemez oluyor. Örneğin toprak…
-
Ayrıca şu soruyu da yönelttiler: insanlar ne sıklıkla kasten ya da en azından olası sonuçlarını bilerek ekolojik zararlara yol açıyorlar? İnsanlar ne sıklıkla bunu hiç istemeden ya da cehaletten yapıyorlar? Sf. 528 Toplumların feci kararlar aracılığıyla kendilerini neden yok ettiği sorusu, yalnızca benim UCLA’daki lisans öğrencilerimi değil, profesyonel tarihçileri ve arkeologları da şaşırtıyor. Sf. 528…
-
Güneydoğu Asya’da Ürdün’ün kuzeyinden Türkiye’nin güneydoğusuna ve ardından doğuda İran’a kadar uzanan hilal biçimli o alanda, Bereketli Hilal’in sınırları içinde ya da yakınlarında geliştiğini hatırlayın. O bölgede dünyanın ilk ürünleri ve evcil hayvanları yetiştirildi, ilk tekerlekli taşımacılık kullanıldı, bakır ve ardından bronz ve demir elde edildi, kasabalar ve şehirler, şeflikler ve krallıklar ve örgütlü dinler…
-
Toplumların çöküşü üzerine “bilimsel” bir çalışma yürütmek mümkün mü? Bilim genelde, “laboratuvarda tekrar edilen kontrollü deneylerle elde edilen bir bilgiler bütünüdür,” şeklinde yanlış tanımlanıyor. Aslında, bilim bundan çok daha fazlasıdır: Dünya hakkında güvenilir bilgi elde etmektir. Kimya ve moleküler biyoloji gibi kimi alanlarda laboratuvarda tekrar edilen kontrollü deneyler işe yarar ve uzak ara en güvenilir…
-
Ya o zamana değin problemleri çözeceğiz ya da bu problemler Somali’yi aşarak Birinci Dünya toplumlarını da etkisi altına alacak. İnsan soyunun yok olması veya endüstriyel medeniyetin temelli çöküşünü öngören bir kıyamet senaryosundan ziyade ciddi oranda düşük yaşam standartları, kronikleşmiş yüksek riskler ve bugün temel değerlerimiz olarak gördüğümüz birçok şeyin yok oluşunu “içeren” bir gelecek söz…
-
Bugün uzun bir tarım geçmişine ve devletleşme tarihine sahip olan ülkeler, ekonomistler başka değişkenlere göz attıktan sonra bile, daha kısa tarım ve devletleşme tarihi olan ülkelere göre kişi başına düşen ortalama geliri daha yüksek olan ülkelerdir. Sf. 551 Alıntı; Tüfek, Çelik ve Mikrop (İnsan Topluluklarının Kaderi) – Jared Diamond, Çeviri; Ülker İnce, (Pegasus Yayınları, 1.…
-
Bazı ekonomistler bazı ülkelerin niçin zengin, bazılarının niçin yoksul olduğunu kurumlarla açıklayabileceğimizi söylüyor. Sf. 544 Önem sırasına göre dizmeden alfabetik sırayla verdikleri listede şunlar var: Enflasyonun denetim altında tutulması, eğitim fırsatları, etkili yönetim, sözleşme zorunluluğu, ticari engellerin bulunmaması, kapital yatırımlarını özendiricilik, yatırıma uygun olmak, yolsuzlukların olmaması, suikasta uğrama riskinin düşük olması, serbest kambiyo, özel mülkiyet…
-
Bazı ekonomistler ulusal zenginliği, insanlara ait kurumlar olarak adlandırdıkları şeylere bağlıyorlar: Yasalar, davranış kuralları, toplumlarımızda geçerli olan ilkeler, yönetimler ve ekonomiler giriyor bunların arasına. Sf. 543 Alıntı; Tüfek, Çelik ve Mikrop (İnsan Topluluklarının Kaderi) – Jared Diamond, Çeviri; Ülker İnce, (Pegasus Yayınları, 1. Baskı Nisan 2018 – Sf. 543) kitabından birebir alınmıştır.
-
Her bir buzul, nebula, kasırga, insan toplumu, biyolojik tür, hatta cinsel ilişkiyle çoğalan her bir türün her bir bireyi ve hücresi benzersizdir, çünkü onları etkileyen o kadar çok değişken vardır ve kendileri o kadar farklı parçalardan oluşmuşlardır ki. Oysa fizikçinin her temel parçacığı ve izotopu için, kimyacının her molekülü için o varlığın bütün tekleri birbirine…
Bilgi Bakkalı 