Kategori: Tarih
-
Ama İskender, kılıcın kestiğini bir daha birleştiremediğini bildirdi. Bunun için de, halkları birleştirmek, aralarında akrabalık bağları kurmak için, on bin askerini İranlı kadınlarla evlendirmiş, kendisi de aynı gün İran hükümdarının kızını almıştı. Tarihte en büyük düğün bu olmuştur. Filozof Diyojen, kendisine dünya vatandaşı derdi. İskender’se, dünya hâkimi ve tanrı olmak istemişti. Babil’i başkent yapmış ve…
-
Tecrübe o kadar azdı ki, insanlar geceden sonra gündüzün ya da kıştan sonra baharın gelip gelmeyeceğinden bile emin değillerdi. İnsanlar güneş doğsun diye törenler yaparlardı. Mısır’da güneşin sembolü sayılan Firavun, her gün tapınağın etrafında dolaşırdı. Sf. 191 Alıntı; İnsan Nasıl İnsan Oldu – Mikhail İlin ve Elena Segal, Çeviri; Ahmet Zekerya, (Say Yayıncılık, 20. Baskı…
-
Bu savaşların bariz nedenleri arasında, şehir devletlerinin egemenlik alanlarını artırmak istemeleri, toprak anlaşmazlıkları ve sulama kanallarının veya ticaret yollarının kontrolünü elde etme girişimleri bulunmaktaydı. Bununla birlikte, Mezopotamya kayıtlarında böyle nedenlerden nadiren bahsedilir; savaşlar daha ziyade tanrıların çatışması olarak gösterilir. Sf. 202 Alıntı; Beynin Evrimi ve Tanrıların Ortaya Çıkışı (İlk İnsanlar ve Dinlerin Kökeni) – E…
-
Bu plan, ülke arazilerinin yarısından fazlasını kapsıyor ve Çinli liderler tarafından ulusal gelişimin anahtarı olarak görülüyor. Sf. 463 Daha ciddi maliyetler arasında kum ve toza karşı Pekin’i koruması için ağaçlardan oluşturulan ve altı milyar dolar maliyeti olan “yeşil duvar” var. Sf. 464 Çinli kentlilerin kanlarındaki ortalama kurşun seviyesi, dünyanın diğer yerlerinde tehlikeli derecede yüksek sayılan…
-
Çin’de şu anda sürmekte olan dünyanın en büyük inşaat projelerinin tamamının ciddi çevresel problemlere yol açması bekleniyor. Yangtze Nehri üzerine yapılan Üç Boğaz Barajı’nın, 1993’te yapımına başlanan ve 2009’da bitirilmesi planlanan, dünyanın en büyük barajıdır, otuz milyar dolarlık finansal maliyeti, milyonlarca insanı yerinden eden toplumsal maliyeti ve toprak erozyonu ve büyük bir ekosistemin bozulmasına sebep…
-
1958-1965 yılları arasındaki Büyük İleri Atılım döneminde, fabrikaların sayısında kaotik bir artış (yalnızca 1957-1959 arasındaki iki yıllık dönemde dört misli artış!) görüldü ve buna (etkisiz çelik üretimi için gerekli yakıtı sağlamak için) daha da fazla ormansızlaşma ve kirlenme eşlik etti. 1966-1976 Kültür Devrimi süresince fabrikaların savaş durumunda hassas olabileceği düşünülen kıyı bölgelerinden alınıp derin vadilere…
-
Çin’in nüfus eğilimlerindeki bahse değer bir başka özellik de hızlı kentleşmedir. Çin’in toplam nüfusu, 1953’ten 2001’e kadar “sadece” iki katına çıktı; kentli nüfusun oranı ise %13’ten %38’e fırladı. Dolayısıyla kentli nüfus yedi kat artarak yaklaşık yarım milyara ulaştı. Şehirlerin sayısı beş misli artarak yaklaşık yedi yüz oldu ve mevcut şehirler de yüzölçümü olarak büyüdü. Çin’in…
-
Ülkenin eğitim sisteminde Trujillo’ya şükran belirtme telkinleri yapıldı ve her çeşmenin başına “Suyumuzu Trujillo veriyor” şeklinde teşekkür yazıları asıldı. Sf.428 30 Mayıs 1961’de, gece geç saatlerde yanında koruma olmadan, özel şoförüyle metresini ziyarete giderken, Trujillo tuzağa düşürüldü ve dramatik bir kovalamaca ve silahlı çatışma sonucunda, belli ki CIA’nin de desteğiyle Dominikliler tarafından öldürüldü. Sf. 429…
-
Rafael Trujillo, Dominik ulusal emniyet güçlerinin müdürüydü ve daha sonra ABD ordusunun kurduğu ve eğittiği ordunun başına geçmişti. Bu pozisyonun avantajlarından faydalanarak 1930’da başkan seçilip diktatör olduktan sonra, çok çalışkan, üstün bir yönetici, kurnaz bir yargıç, zeki bir siyasetçi ve tam bir acımasız diktatör olarak -ve Dominik toplumunun kapsamlı çıkarlarına hizmet ediyor gibi görünerek- iktidarını…
-
Bu kanlı sahnelerde çokça gerçeklik payı var: Vikingler gerçekte de Orta Çağ Avrupası’nı yüzyıllar boyunca terörize ettiler. Hatta kendi dillerinde (Eski Nors) Vikingler kelimesi “yağmacılar” anlamına geliyor. Sf. 234 Alıntı; Çöküş (Toplumlar Başarısızlığı ya da Başarıyı Nasıl Seçerler) – Jared Diamond, Çeviri; Barış Baysal, (Pegasus Yayınları, 1. Baskı Şubat 2019 – Sf. 234) kitabından birebir…
-
Tarih disiplini genellikle bir bilim olarak görülmez, insan bilimlerine yakın bir şey olarak görülür. En iyi olasılıkla tarih toplumsal bilimler sınıfına sokulur, onların arasında da en az bilimsel olandır. Çalışma alanı yönetim olduğu zaman buna “siyaset bilimi” denir, ekonomi alanındaki Nobel Ödülü’nde “ekonomi bilimi”nden söz edilir ama tarih bölümleri kendileri için “Tarih-bilim Bölümü” etiketini pek…
-
Bir aşırı görüş, tarihçi Thomas Carlyle’ın görüşü: “Evrensel tarih, insanın bu dünyada neler başardığının tarihi, temelde dünyada başarılı olmuş büyük adamların tarihidir.” Tam ters uçta, Carlyle’nin tersine, siyasetin iç işleyişleri konusunda ilk elden deneyimleri olan Prusyalı devlet adamı Otto von Bismarck’ın görüşü yer alıyor: “Devlet adamının görevi tarihin koridorlarında yürüyen Tanrı’nın ayak seslerini duymak ve…
-
Aztek İmparatoru Montezuma, Cortes’i geri dönen Tanrıları sanarak ve küçük ordusuyla birlikte onu Aztek başkenti Tenochtitlan’a buyur ederek daha da büyük bir hata işlemiştir.Sonuçta Cortes, Montezuma’yı esir almış, Tenochtitlan’ı ve Aztek İmparatorluğu’nu ele geçirmiştir. Sf. 86 Alıntı; Tüfek, Çelik ve Mikrop (İnsan Topluluklarının Kaderi) – Jared Diamond, Çeviri; Ülker İnce, (Pegasus Yayınları, 1. Baskı Nisan…
-
Bugün bize Atahualpa’nın esir düşmesine yol açan davranışı ne kadar şaşırtıcı geliyorsa ondan sonraki davranışı da öyle geliyor. İspanyollara kendisini serbest bırakmaları karşılığında fidye önermiş, bu fidye ödendiğinde serbest bırakacaklarına saf saf inanmıştı. Pizarro’nun adamlarının tek bir yağmayla yetinmeyecek, sürekli fetihlere kararlı bir hücum birliği oluşturduğunu anlaması olanaksızdı. Sf. 85 Alıntı; Tüfek, Çelik ve Mikrop…
-
Pizarro, Atahualpa’yı ele geçirerek İnkalardaki bütün komuta kademesini zincirleme olarak toptan ele geçirmiş oldu. İnka bürokrasisi Tanrı benzeri mutlak hükümdarla çok güçlü bir biçimde özdeşleştiği için Atahualpa’nın ölümü üzerine çözüldü. Sf. 84 Alıntı; Tüfek, Çelik ve Mikrop (İnsan Topluluklarının Kaderi) – Jared Diamond, Çeviri; Ülker İnce, (Pegasus Yayınları, 1. Baskı Nisan 2018 – Sf. 84)…
-
Bağışıklığı olmayan insanlara önemli derecede bağışıklığı olan istilacılardan bulaşan hastalıklar. Çiçek, kabakulak, grip, tifüs, hıyarcıklı veba gibi Avrupa’da her zaman görülen bulaşıcı hastalıklar başka kıtalarda pek çok insanın ölümüne yol açarak Avrupalıların fetihlerinde önemli rol oynadılar. Sf. 83 Alıntı; Tüfek, Çelik ve Mikrop (İnsan Topluluklarının Kaderi) – Jared Diamond, Çeviri; Ülker İnce, (Pegasus Yayınları, 1.…
-
“Vali Pizarro, Cajamarcalı yerlilerden bilgi almak istedi, bu yüzden de onlara işkence yaptırdı. Yerliler, Atahualpa’nın, Vali’yi Cajamarca’da beklediğini duyduklarını itiraf ettiler. Sf.73 “Ne yapalım diye aramızda uzun uzun konuştuk. Hepimiz çok korkuyorduk çünkü sayımız çok azdı ve onların topraklarının öylesine içlerine kadar sokulmuştuk ki bize takviye gönderilmesine olanak yoktu.” “Vali’nin kardeşi Hernando Pizarro orada bulunan…
-
Daha sonra Avrupa ile Amerikan yerlileri arasındaki ilişkilerin en dokunaklısı, 16 Kasım 1532’de Peru’nun bir dağ kasabası olan Cajamarca’da İnka İmparatoru Atahualpa ile İspanyol fatih Francisco Pizarro arasındaki ilk karşılaşmaydı. Atahualpa, Yeni Dünya’nın en büyük, en ileri devletinin mutlak hükümdarıydı, Pizarro ise Avrupa’daki en güçlü devletin hükümdarı, Kutsal Roma İmparatoru V. Karl’ı (İspanya Kralı I.…
-
Yeni Zelanda’nın 500 deniz mili doğusundaki Chatham Adaları’nda Moriori halkı yüzlerce yıllık bağımsızlığını 1835 yılı Aralık ayında akıl almaz bir vahşet sonucu yitirdi. O yılın 19 Kasım’ında silahlı, sopalı, baltalı 500 Maori’yi taşıyan bir gemi gelmiş, 5 Aralık’ta bunu 400 Maori taşıyan bir başka gemi izlemişti. Maoriler gruplar halinde Moriori yerleşim yerlerine geliyor, Moriorileri esir…
-
Ancak doğuda, Orta Asya’nın geniş bozkırları yerleşik tarımdan ziyade göçebe hayvancılık için uygundu. Hint-Avrupalı çiftçiler Avrupa’ya yerleştikten hemen sonra veya aynı zamanda, yine kimisi Anadolu’dan çıkan diğer Hint-Avrupalılar sadece Avrupa’ya değil, Orta Asya’ya da yayıldılar. Orta Asya’ya geldiklerinde hayat tarzlarını değiştirip göçebe çobanlar oldular. İki yaşından itibaren gününüzün büyük bir bölümünü koyun ve sığır peşinde…
