Bilgi Bakkalı
Aristo; “İnsan doğuştan bilmek ister!” Demiş. Bilgi Bakkalı, ‘bilmek’ isteyenler için yapıldı. Paylaşmaya ve eleştiriye açık, küfür, hakaret ve nefret söylemine kapalıdır. Bu Bakkal’dan çıkarken; değişmiş olarak çıkarsanız ve bilgilerin kaynağı olan kitapları merak edip okursanız amacıma ulaşmış olacağım.
Kategori: Yahudilik, Tevrat
-
Yahudi dini ya da bizim deyimimizle Musevilik uzun bir evrimin sonucudur. Bu evrim sırasında çoktanrıcılıktan (politeizm), başka tanrıların bulunduğunu kabul etmekle birlikte, kendi halklarının özel ve tek bir tanrısı olduğuna (henoteizm), oradan da, bütün dünya için tek ve ortaksız bir tanrı fikrine (monoteizm – tektanrıcılık) geçmişlerdir. İsrail oğullarının inançlarına göre tanrıları Yahve (Yehova) önceleri, göçebelik…
-
Yahudiler – tıpkı Babilliler, Asurlular, Fenikeliler ve Araplar gibi – Sami bir halktı ve çok eski zamandan beri Filistin’de yaşamışlardı. Göçebeyken bunlara Habiri (İbranî) adı verilirdi. Yahudi adı Yakup’la Lea’nın dördüncü oğulları olan Yahuda’dan gelmektedir. Yahudilerin ilk dedeleri olarak kabul ettikleri İbrahim’e Tevrat İbranî demektedir. Daha sonraları, bu sefer Yakup’un lâkabı olan İsrail’den, İsrail oğulları…
-
Söze, Alman Protestan Kilisesi Komisyonunun kontrolünden geçmiş olan Eski ve Yeni Ahit çevirisindeki şu cümlelerle başlamak istiyorum: “Kutsal Kitap (Yani Eski ve Yeni Ahit) gökten inmiş değildir. Eski Ahit’in 39 kitabıyla dört İncil binlerce yılda yavaş yavaş gelişmiş ve son şeklini almıştır.” Sf. 5 Alıntı; Musa ve Yahudilik – Hayrullah Örs, (Remzi Kitabevi, 2. Basım…
-
Yahudi olmayanlar Yahudi inancına döndükleri zaman, İbrani soyu efsanesini de kabul etmiş olurlar… Judaizm’e döndürülmüş olan Hazarlar bile, kendilerini tarihin ışığında antik İsrail’in “çekirdeği” ya da “kan bağı” olarak görmüşlerdir. Hazarlar, en azından “Simeon” ya da “Menasseh” Klanı’nın bir parçası haline gelmişlerdir. Hazarların torunlarının, taşıdıkları İbrani adlarına “ha-Kuzari” adını eklemediklerini de ilave etmemiz gerekir; çünkü…
-
Çok sayıda Hazarın, Doğu Avrupa’da tamamen ortadan kalktıkları görüşü, gerçeklerle uyuşmamaktadır. Kanıtlar, Ukrayna ve Belarus Hazarlarının Hıristiyanlığı ya da başka bir dini hiçbir zaman benimsemediklerini, sonuna dek Judaizm’e inananlar olarak kaldıklarını ortaya koymaktadır. Yiddiş dilinin on dört ve on beşinci yüzyıllarda, Doğu Avrupa Yahudileri arasında hâkim dil olmasıyla, tüm Yahudi toplumlar içindeki Slavca konuşan Hazarların…
-
Ashkenos Yahudiler olarak bilindiklerini varsayıyordu. Durum her ne olursa olsun, Ashkenaz asıl olarak İran halkını ve bu halkın yaşadığı toprakları ifade ediyordu. Sf. 434 Alıntı; Hazar Yahudileri (Bir Türk İmparatorluğu) – Kevin Alan Brook, Ç; İsmail Tulçalı (Noktakitap, 1. Baskı Şubat 2005 – Sf. 433) kitabından birebir alınmıştır.
-
Ashkenaz’ın coğrafi konumu, Torah kaynakları temel alınırsa, Rusya, Ermenistan ve Anadolu olmalıdır. Ashkaenoi (Askae ya da Askaİ) Frigyalılar ya da Misyalılar olarak da bilinen halkın adıydı. Tanrılarının adı Men Askaenos’tu. Bir göle, Frigya ve Bitniya’daki başka yer adlarının adı olan Ascania diyorlardı. Bundan başka, Askenos ya da Askaios adı, Frigya, Bitniya, Aeolis, Troas ve Ege…
-
Kral Kalman (1095—1116 yılları arasında hüküm sürdü) kendi Yahudi karşıtı kanunlarını çıkardı. Kalman bu kanunlarla, Yahudilerin tefecilik yapmalarını, ticaretle uğraşmalarını ve Hıristiyan köleleri alıp satmalarını engellemişti. Sf. 423 Macar liderleri, sonraki yüzyıllarda Yahudilere karşı bir kez daha sert bir tutum takınmışlardı. Kral Lajos (1343-1382 yılları arasında hüküm sürdü), Yahudileri Katolik dinine döndürmeyi denedi; fakat bu…
-
1648 yılında, Ukrayna ve Galiçya’da yaşayan on binlerce Yahudi, Ataman Bohdan Khmielnitzki önderliğindeki Kazaklar tarafından hunharca katledildi. Ostrog ve Lublin’dekiler gibi bazı Yahudi toplulukları, tamamen yok edildi. 1648 yılı ilkbaharının son günlerinde, Nemirov şehrini ele geçiren Kazaklar, burada yaşayan çok sayıda Yahudi’yi kılıçtan geçirdiler. Nemirov’lu Yahudilerin bazıları kaçarak, kale şehri Tulchin’e sığındılar; fakat sonunda Tulcbı’nl…
-
Moğolların Kiev Rusya’sını istila etmeleri, hem Yahudiler hem de Yahudi olmayanlar için çok önemli sonuçlar doğurmuştu, 1240’larda, Kiev ve Volodymyr Volynski’deki Yahudi toplulukları yok edilmişti. Özellikle Kiev’deki yıkım çok büyüktü. Rahip Joannes de Plano Carpini, kendi döneminde dünyanın en büyük şehirlerinden biri olan Kiev’e, yıkımdan yalnızca birkaç yıl sonra gittiğinde, ancak iki yüz kadar evin…
-
Adiabene’nin, kraliyet ailesi soyundan gelen krallarından iki tanesi, İ.S. Birinci yüzyılda Yahudi dinini seçmişlerdi. Başkenti Arbela kenti olan Adiabene Krallığı, Dicle Nehri’nin doğusunda Büyük Zap ve Küçük Zap nehirlerinin arasındaydı ve Partiya İmparatorluğu’nun, Asurlulardan oluşan bölümünün bir parçasıydı. Bölge, günümüzde Kuzey Irak’ın bir bölümüyle çevrelenmiştir. Joseph us, tahminen I.S, 93 ya da 94 yılında tamamladığı…
-
Wexler, Aşkenazik geleneklere Sorbia ya da diğer bir Slav kökeni atfetmeye çalışmıştır. Bu gelenekler arasından bazıları şunlardı: 1- Bir Yahudi uygulaması olan, evleri kötülüklerden koruması için, kapılara mezuzah muskaları asılması. Mezuzah, üzerinde Eski Ahit’in beşinci kitabından alınan iki paragrafın yazılı olduğu, bir parşömendir ve kapıya asılmadan önce süslü bir kutu içerisine konur. Wexler bu uygulamayı,…
-
Bir Macar Yahudi’si olan Üreghli Salomon, on üçüncü yüzyıl baharında kölesi olan bir genç kızı, Judaizm’e döndürmüştü. Macar şehri Buda’nın Türklerin egemenliğinde olduğu dönemde (1526-1686), Yahudilerin Hıristiyan kölelere sahip olması ve nihayetinde bunları Judaizm’e döndürerek evlenmeleri çok sık rastlanan bir durumdu. Sf. 373 Alıntı; Hazar Yahudileri (Bir Türk İmparatorluğu) – Kevin Alan Brook, Ç; İsmail…
-
Yahudiler, dönüştürme çalışmalarını İber Yarımadasında da aktif olarak sürdürüyorlardı. Eldeki kanıtlar, Yahudilerin sahip oldukları Afrikalı ve Faslı kölelerin, Yahudi dinine geçtiklerini göstermektedir. Yahudiler, dördüncü yüzyılın başlarında, (İspanya’nın güneyindeki Andalusya’daki) Grenada’da da proselit faaliyetlerde bulunmuşlardı. Dönüşüm olgusunun İspanya’da oldukça yaygın bir hal almasıyla, Yahudiler buna uygun tedbirler almak zorunda kalmışlardır. Bu nedenle, Barselona Hahamı Shlomo ben…
-
Antik dönemlerde, Yahudi olmayan birçok kişinin, Judaizm’le resmi olmayan bir ilişkileri vardı. Bu Yahudi olmayanlar, Yahudiler tarafından “Tanrıdan korkanlar” olarak adlandırılıyorlardı. “Tanrıdan korkanlar”, Romanya, Yunanistan ve Anadolu gibi topraklarda yaşıyorlardı. Güneydoğu Anadolu’da yapılan Afrodisias kazılarında ortaya çıkarılan bir sinagogda bulunan, üçüncü yüzyıl başlarına ait bir Yunan Yahudi el yazması, Yahudi olmayanların, bir kısmının, Yahudi yaşam…
-
Birçok bilim adamının ortak görüşüne göre, Judaizm birinci yüzyılın başlarında çok geniş bir alana yayılmıştı. Matthew 23;15 te, Havari Matthew, Ferisilerin ülkeden ülkeye, denizden denize proselitlerin izini sürdüğünü anlatır. Bundan başka, birinci yüzyıl Yahudi tarihçisi Josephus, Roma İmparatorluğunda birçok kişinin Judaizm’e döndüğünü anlatır. Yahudilerle evlendikten sonra Judaizm’e dönmek, Romalı kadınlar arasında çok sık rastlanan bir…
-
Osetyalıların ataları olan Alanlar (As, Os ve Yasianlar olarak ta bilinirler) Sarmatyalıların da torunlarıydı. İranlılara özgü bir dil kullanıyorlardı. Alanların ana vatanı Alania, Kafkas Dağları’nın kuzeyindeydi ve başkentleri de Maghas’tı. Alanlar, yaklaşık olarak 915 yılında Ortodoks Hıristiyanlığı benimsemişlerdi. Bununla birlikte, al-Masudi’ye göre, 932 yılı dolaylarında da Hıristiyanlığı reddetmişler ve Bizans İmparatoru tarafından gönderilmiş olan piskoposları…
-
Bazı Askenazik soyadlarında da Hazar ve Kıpçak mirası kalıntılarına rastlamak mümkündür. Bairak/Beirak soyadının “bayrak” anlamına gelen Türki sözcük beyraq’tan türemiş olması mümkündür. Balaban sözcüğü, bazı Türki dillerde şahin anlamına gelir. “Tiger”, Türkçede kaplan demektir ve on sekizinci yüzyılda hüküm süren Kırım Tatarlarının iki hanının adı Kaplan Giray’dır. Her ne kadar bazıları “Kohen” sözcüğünün değişik bir…
-
Polonya Yahudileri, Türk tarzı giyimi, Hıristiyan komşuları tamamen unuttukları halde, uzun süre sürdürmüşlerdir. Bir Yiddiş sözcüğü olan ve “uzun erkek üstlüğü” anlamına gelen kaftan, Türkçeden türemiştir. Hazarların giydiği “bol ceket” muhtemelen bir kaftandı. Sarmatya kökenli Polonya soyluları da uzun kaftanlar giyerlerdi. Sf. 317, 318 Alıntı; Hazar Yahudileri (Bir Türk İmparatorluğu) – Kevin Alan Brook, Ç;…
-
Bir diğer ilgi çekici teori de Kawyory ve Kawyary adlı Polonya köyleri ve mezarlıklarının Hazar kaynaklı olduklarını öne sürmektedir. “Kawyory” sözcüğü, “Yahudi Mezarlığı” anlamına gelmektedir ve İbranice kevarim (mezarlık) kelimesi gibi bir kelimeden, ortaçağ Polonya’sında kullanılan eski Yiddiş diline ait bir sözcükten türemiştir. Wexler, bu sözcüğün kökeninin kevarim mi yoksa Aramice qabra (mezar) mı olduğunda…
Bilgi Bakkalı 