Bilgi Bakkalı
Aristo; “İnsan doğuştan bilmek ister!” Demiş. Bilgi Bakkalı, ‘bilmek’ isteyenler için yapıldı. Paylaşmaya ve eleştiriye açık, küfür, hakaret ve nefret söylemine kapalıdır. Bu Bakkal’dan çıkarken; değişmiş olarak çıkarsanız ve bilgilerin kaynağı olan kitapları merak edip okursanız amacıma ulaşmış olacağım.
about
Kategori: Zazalar
-
Kürtçenin Kurmanci lehçesinde ateşin “ağır,” Kırmancca (Zazaca) lehçesinde ise “adır” olduğunu belirtmemiz gerekir. “Van” ise her iki lehçede de, ismin arkasına gelerek meslek ifade eden sözcükler türetmede kullanılan bir ektir. Sf. 320 Alıntı; Dersim Merkezli Kürt Aleviliği – Munzur Çem, (Vate Yayınları) 2. Baskı Ekim 2011 – Sf. 320) kitabından birebir alınmıştır.
-
Kürtler oldukça uzunca bir tarihi dönem, Zerdüşti olarak yaşadılar. Böyle olunca da, onları Zerdüşt öğretisinin en yakın mirasçılarından biri olarak kabul etmek yanlış olmaz. Sf. 318 Alıntı; Dersim Merkezli Kürt Aleviliği – Munzur Çem, (Vate Yayınları) 2. Baskı Ekim 2011 – Sf. 318) kitabından birebir alınmıştır.
-
Doç. Dr. Fikret Başkaya, durumu şu şekilde özetliyor: “Nüfusunun %3 ile %4 dışında Kürtçeden başka dil bilmediği dönemde, Kürtçenin kullanılması yasaklanmıştı. (Resmi olmayan durumlarda) Kürtlerin yaşadığı kent merkezlerinde bu yasağa uyulmasını sağlamak amacıyla memurlar görevlendiriliyordu. Köyünden sınırlı artık satmaya gelen Kürt köylüleri hiç Türkçe bilmedikleri için “kontrol memurları”na yakalanmaktan kurtulamıyorlardı. Erzincan Valisi Ali Kemali Bey’in…
-
Şahsen çocukluk ve gençlik yıllarımda onlarca Ceme katılmış biriyim. Bu cemlerde kullanılan dilin de yine Kürtçe olduğunu benim gibi Dersim’de büyümüş herkes bilir. Buna karşın Türkçe dua hiç yok muydu? Vardı elbet. Örneğin, Türkçeye “Gülbenk” diye uyarlanmış olan, Kürtçesi ise “Gulvang” ya da “Gulbatıg” denilen dua çoğunlukla Türkçeydi. Sf. 281 Alıntı; Dersim Merkezli Kürt Aleviliği…
-
O yazımda, Cemal Şener’i eleştirirken bir yerde şöyle demiştim: “Şener, Alevilerin Türklüklerini kanıtlamak isterken kimi alıntılara başvuruyor ve tek tek örneklerden hareketle genel sonuçlara varmaya çalışıyor.” Kaynaklarından biri yine M. van Bruinessen’in söz konusu yazısıdır. Bruinessen, Bingöl, Muş, Varto bölgesinde bulunan Lolan, Hormek ve Balaban aşiretlerinin Şeyh Sait hareketine destek vermediklerini, 1930’lardan bu yana da…
-
Kürtlerin, Horasan’a yerleştirilmeleriyle ilgili olarak daha sonraki tarihlerde gerçekleşmiş bir olay var ki, onun üzerinde biraz durmak gerekir Martin van Bruinessen Ağa, Şeyh ve Devlet adlı kitabında, İran Şahları tarafından Horasan’a götürülüp yerleştirilen Kürtler hakkında açıklayıcı bazı bilgiler veriyor: “… İran’ın Kuzeydoğu eyaleti kuzey-doğu Horasan’da bir kaç yüz bin Kürt yaşamaktadır. (…) Buradaki aşiretler üç…
-
Elbet Aleviliği tek bir halkın inancı diye lanse etmek ya da bir halk tarafından yaratıldığını söylemek gerçekçi değil ama Kürtlerin, Alevilik, Yezidilik, Kakayilik, İsmaililik ve Durzilik gibi inançların şekillenmesinde çok belirleyici, çok temel bir rol oynadıklarını söylemek yanlış olmaz. Kaldı ki bunlardan iki tanesi; Kakayilik ile Yezidilik zaten pratikte birer Kürt inancı durumundadırlar. Sf. 133…
-
Burada en fazla dikkat çekici olan, listede “Zaza” adında bir aşiretin bulunmasıdır. Bugün Dersim’de bu adı taşıyan herhangi bir aşiret yok. Dersimliler, Zaza sözcüğüne küçümseyici bir anlam verirler ve kendilerini bu sözcükle asla adlandırmazlar. Sf. 127 Alıntı; Dersim Merkezli Kürt Aleviliği – Munzur Çem, (Vate Yayınları) 2. Baskı Ekim 2011 – Sf. 127) kitabından birebir…
-
Horasandan hicret ederek Dersime gelmişlerdi. 700 Hicri tarihinde Dersime gelen bu aşiretlerden başlıcaları: Şeyh Hasanan, Kureyşan, Hormekan, Izolan, Şadyan, Karsanan, Millan ve Bamasûran Kürt kabileleri olup baştaki halifeleri Kureyş ve Bamasor idiler…” Sf. 113 Alıntı; Dersim Merkezli Kürt Aleviliği – Munzur Çem, (Vate Yayınları) 2. Baskı Ekim 2011 – Sf. 113) kitabından birebir alınmıştır.
-
Bizzat kendi yöremin insanlarından, Dersim’de kimi ziyaretlerin Ermenilerle Alevi Kürtlerin ya da Ermenilerle Alevi ve Sünni Kürtlerin ortak kutsal yerleri olduklarını duymuşumdur. Örneğin, ziyaretlerin adları sıralanırken, Doğu Dersim’deki Köye Sulvisî ya da Sultan Sulvis ile yine aynı yöredeki Conage, ziyaretleri bunun örnekleridir. O bakımdan, Kürtlerle Ermenilerin ziyaretleri aynı unvanla, yani Sultan unvanıyla adlandırmalarında şaşılacak bir…
-
Hatta Aleviler arasında, fiziki ya da psikolojik olarak çok acı veren bir durumla karşı karşıya kalındığında, bir reaksiyon gösterme şekli olarak Tanrı’ya sitem ederken, ona karşı saygısızlık içeren sözler söylenmesi, günlük yaşamda çok sıkça karşılanan bir durumdur. Ancak ziyaretlere karşı böyle bir davranış hemen hemen hiç gösterilmez. Sf. 49 Alıntı; Dersim Merkezli Kürt Aleviliği –…
-
Hatta bazı yörelerde, Sünniler arasında kadın Alevilere oranla daha rahat ve özgürdür. Bunu, bizzat kendi yörem olan Kiğı’dan (Gexî) biliyorum. Alevi ve Sünnilerin iç içe yaşadıkları Kiğı’nın Sünni köylerinde, kadınların Alevi köylerindeki hemcinslerine göre kısmen daha iyi durumda oluşları, benim için hep dikkat çekici olmuştur. Örneğin, Dersim Alevilerinde, 25-30 yıl öncesine kadar genç kadınlar, erkekler…
-
Kişi sıradan bir Dersimlinin yanında durduğunda, “Şefaat bide ya pîr!” (şefaat ver ya pir!), “Şefaat to ra ya pîr!” (şefaat senden ya pîr), “Na dînya de a dînya de ma tenya meverde ya pîr!” (Bu dünyada ve o dünyada bizi yalnız bırakma ya pir) tarzındaki sesleniş ya da yakarışları duymakta zorlanmaz. İnanca göre talibin öteki…
-
Dersim’de, inanç hiyerarşisinin en altında yer alan sıradan halkın pir ve rehberleri çoğunlukla Kureşan aşireti mensupları olmakla birlikte bu aşirete mensup olmayan pir ve rehberler de mevcuttur. Örneğin, Sixhesenanlı (Şeyh Haşan) Sey Riza ailesi, Kureşanlı değil ama rehberdirler. Pîlvank ziyaretinin iki ayrı evliyası var. Bunlardan biri Pîre Şevdînî ötekisi ise Ustina Sîyaye (Kara Direk)dir. Sf.…
-
1924 Anayasasıyla yasal çerçeveyi, 1925 Şark Islahat Planı’yla ise siyasal ve toplumsal amaçlarını belirlediler. Başbakan İsmet İnönü, bunu şöyle formüle etmiştir: “Vatan toprağı üzerinde yaşayan herkesi Türk ve Türkçü yapacağız. Türk ve Türkçülüğü kabul etmeyenleri sistemli biçimde kesip atacağız.” Sf. 16 Alıntı; Keşiş’in Torunları (Dersimli Ermeniler) Birinci Kitap – Kâzım Gündoğan, (Ayrıntı Yayınları, 1. Basım,…
-
Sütü, yoğurdu, tereyağını tüketmesek de, ayranı içerdik. İçine ekmek doğrar, etrafına oturur yerdik. Biterse, tekrar doldurur, tekrar kaşıklardık doyana kadar. Ayrandan çorba pişirirdik, çortan ve tarhana yapardık. Sf. 201 Çayımız yoktu, kimse çay içmezdi, bilmezdi bile yiyecek şekeri de, İstanbul’dan memlekete dönenler okkalık, iki üç okkalık yuvarlak tahta kutularda, ağızda hemen eriyen cinsten, Türkçe “peynir…
-
Üç, 14 Şubat 1921 tarihinde, Merkez Ordusu çerçevesinde tertiplenen Altıncı Süvari Alayı, Ümraniye’ye sevk edildi. Mart Ayı bidayetinde (başlangıcında), isyancı şefler, Kürt köylerinde “hükümet Ermeniler gibi bizi de kırmak istiyor” propagandasını yapmaya başladılar. 5 Mart 1921 tarihinde, Alişan Bey, “İstanbul Hükümeti, Kürtlere beylik veriyor ve Ankara itiraz ediyor”, bildirileri dağıtıyordu. Ve 6 Mart 1921 tarihinde…
-
Petros Stepani Voskeriçyan’ın Tanıklığı (D. 1905, Severek) Ben Severek’te (Severak, Ermenice Sev: Siyah, kara-averak: harabe anlamında) 1905’te doğmuşum. Sf. 436 Alıntı; Ermeni Soykırımı (Hayatta Kalan Görgü Tanıklarının Anlattıkları) – Verjine Svazlian, Ermeniceden Tercüme Edenler; Tigran Ter Voğormiyacıyan ve Petros Çavikyan, (Belge Yayınları, Kasım 2013, Sf. 436) kitabından birebir alınmıştır.
-
Haykaz Acemyan’ın Tanıklığı (D. 1892, Kharberd [Harput]) Dersim isyankârdı. Osmanlı Dersim’e giremezdi. Birinci Dünya Savaşı sırasında Dersimlileri silah altına aldılar; ama onlar savaşmadılar; silahlarını alıp evlerine döndüler. Öyle ki, onlar hep silahlıydılar. Sf. 375 Alıntı; Ermeni Soykırımı (Hayatta Kalan Görgü Tanıklarının Anlattıkları) – Verjine Svazlian, Ermeniceden Tercüme Edenler; Tigran Ter Voğormiyacıyan ve Petros Çavikyan, (Belge Yayınları,…
-
(Belge 6; V. T. Maevskiy, Van Vilayeti. Askerî-İstatistikî Tasvir, Kafkasya Askerî Bölge Karargâhının Yayını, Tiflis 1901 – Etnografik Deneme – Ermeniler.) Bununla birlikte Müslümanlar da dâhil olmak üzere Türkiye’nin köylü nüfusunun tamamının Kürtlerin keyfî hareketlerinden yeterince korunamadığını belirtmek gerekmektedir ki, Kürtler arasında bugün de hırsızlık, soygun, hayvan kaçırma ve buna benzer hareketler, suç değil, onurlu…
Bilgi Bakkalı 