Bilgi Bakkalı

Aristo; “İnsan doğuştan bilmek ister!” Demiş. Bilgi Bakkalı, ‘bilmek’ isteyenler için yapıldı. Paylaşmaya ve eleştiriye açık, küfür, hakaret ve nefret söylemine kapalıdır. Bu Bakkal’dan çıkarken; değişmiş olarak çıkarsanız ve bilgilerin kaynağı olan kitapları merak edip okursanız amacıma ulaşmış olacağım.

recent posts

about

  • ÇİN’İN DEVLET DÜZENİ TÜRK DEVLETLERİNDE DE VAR

    Bu dönemde, Çin’de, bir “memurlar ve bilginler” sınıfının var olduğu konusunda da yaygın bir görüş birliği bulunmakta ve akademik mürekkep yalamış olanlarla olmayanları birbirinden ayıracak kesin çizgiler olmakla birlikte, bu gurup içinde memurlarla bilginleri ayıran çizginin çekilmesinde sorunlar çıkacaktır. Sf. 211

    Alıntı; Diktatörlüğün ve Demokrasinin Toplumsal Kökenleri – Barrington Moore, Jr., Ç; Şirin Tekeli, Alâeddin Şenel, (İmge Kitabevi,  4. Baskı Temmuz 2016 – Sf. 211) kitabından birebir alınmıştır.

  • İMPARATORLUK ÇİN’İNİN GERİLEYİŞİ VE KOMÜNİST YOLUN KÖKENLERİ

    Çok çok eskilerde Çin’de bir felsefeciler okulu vardı; bu felsefeciler “adların düzeltilmesi” isteğinde bulunmalarını gerektiren bir öğretiye bağlıydılar. Söz konusu filozofların, siyasal ve toplumsal bilgeliğin, şeyleri doğru adlandırmakla başlayacağına inandıkları anlaşılıyor. Sf. 209

    Alıntı; Diktatörlüğün ve Demokrasinin Toplumsal Kökenleri – Barrington Moore, Jr., Ç; Şirin Tekeli, Alâeddin Şenel, (İmge Kitabevi,  4. Baskı Temmuz 2016 – Sf. 209) kitabından birebir alınmıştır.

  • ÇAĞDAŞLAŞMA VE ANTİDEMOKRATİK DÜZENLER

    Yirminci yüzyılın 1960’lı yıllarından oluşan on yılından bakarak değerlendirecek olursak, demokratik olmayan, hatta antidemokratik olan yollarla da pekâlâ çağdaşlaşabilindiği olgusunun, tarihsel gerçekliğin bir parçasını oluşturduğunu görürüz. Sf. 206

    Alıntı; Diktatörlüğün ve Demokrasinin Toplumsal Kökenleri – Barrington Moore, Jr., Ç; Şirin Tekeli, Alâeddin Şenel, (İmge Kitabevi,  4. Baskı Temmuz 2016 – Sf. 206) kitabından birebir alınmıştır.

  • HIRİSTİYANLARIN TANRISI ZENGİNLERİ KORUYOR

    Kutsal Kitap içindeki “Zengin olana daha da verilecektir” hükmü. Sf. 195

    Alıntı; Diktatörlüğün ve Demokrasinin Toplumsal Kökenleri – Barrington Moore, Jr., Ç; Şirin Tekeli, Alâeddin Şenel, (İmge Kitabevi,  4. Baskı Temmuz 2016 – Sf. 195) kitabından birebir alınmıştır.

  • İÇ SAVAŞ VE DEVRİMİN ANLAMI

    Devrimin bir anlamı da, siyasal kurumların toplumun yeni bir yön almasına olanak verecek biçimde şiddet yoluyla yıkılmasıdır. Sf. 194, 195

    Alıntı; Diktatörlüğün ve Demokrasinin Toplumsal Kökenleri – Barrington Moore, Jr., Ç; Şirin Tekeli, Alâeddin Şenel, (İmge Kitabevi,  4. Baskı Temmuz 2016 – Sf. 194, 195) kitabından birebir alınmıştır.

  • TİCARET; BİR ÜLKENİN FARKLI KESİMLERİNİ KAYNAŞTIRIYOR

    Bir ülkenin farklı kesimleri arasında bağlar yaratabilecek etmenlerin başında kuşkusuz ticaret gelir. Sf. 184

    Alıntı; Diktatörlüğün ve Demokrasinin Toplumsal Kökenleri – Barrington Moore, Jr., Ç; Şirin Tekeli, Alâeddin Şenel, (İmge Kitabevi,  4. Baskı Temmuz 2016 – Sf. 184) kitabından birebir alınmıştır.

  • KÜÇÜK MÜLK SAHİPLERİNİN HIRSIZLIĞA HEVESİ

    Küçük mülk sahipleri, pek çok durumda görünürde başka bir almaşık yoksa ve kendilerinin de büyük mülk sahibi olabilme şansları varsa büyük toprak sahiplerinin önderliğini benimserler. Sf. 158

    Alıntı; Diktatörlüğün ve Demokrasinin Toplumsal Kökenleri – Barrington Moore, Jr., Ç; Şirin Tekeli, Alâeddin Şenel, (İmge Kitabevi,  4. Baskı Temmuz 2016 – Sf. 158) kitabından birebir alınmıştır.

    BAKKAL’IN YORUMU (2017); Hırsızlık yapma potansiyeline sahip olan küçük insanların da soyguncu yöneticilerin liderliğini benimsemelerini çok güzel izah etmiş.

  • AMERİKAN KAPİTALİST BÜYÜMESİNİN ÜÇ BİÇİMİ

    1860’lara doğru Birleşik Devletler’de, ülkenin farklı bölgelerinde, birbirinden çok farklı üç toplum biçimi gelişmiş bulunuyordu: Bunlar, pamuk üreticisi olan Güney, bir özgür çiftçiler ülkesi olan Batı ve hızla endüstrileşen Kuzeydoğuydu. Sf. 156

    1860 yılı için yapılan bir hesaplamada, beyazların % 7’sinin, Siyah kölelerin dörtte üçüne yakın bir bölümüne sahip oldukları ileri sürülmektedir. Bunlar, ayrıca en iyi toprakların yanı sıra, siyasal denetimin odak noktalarını da ele geçirmiş bulunuyorlardı. Sf. 157

    Alıntı; Diktatörlüğün ve Demokrasinin Toplumsal Kökenleri – Barrington Moore, Jr., Ç; Şirin Tekeli, Alâeddin Şenel, (İmge Kitabevi,  4. Baskı Temmuz 2016 – Sf. 157) kitabından birebir alınmıştır.

  • DEVRİMCİ TERÖRÜN TOPLUMSAL SONUÇLARI

    Fransız Devrimi’nin Terör deneyi ve genel olarak Fransız Devrimi, Batı siyasal düşüncesinin siyasal şiddetin her türlüsü karşısında irkilen etkili bir akımına büyük bir hız kazandırdı. Bugün bile pek çok okumuş insan terör’ü, halk sürüsünün kurbanlarını seçerken hiçbir ayrım yapmayan karanlık güçlerden beslenen bir patlaması, sonra kör bir nefretin ve aşırılığın ortaya dökülüşü, daha doğrusu yirminci yüzyılın totaliter akımlarının temelinde yatan özel bir ütopyacı kafa yapısının ortaya çıkış biçimi olarak görüyor olmalı. Şimdi bu yorumun çarpıtılmış bir karikatürden başka bir şey olmadığını göstermeye çalışacağım.

    Her karikatürde olduğu gibi bu anlayışta da doğruya yakın bazı öğeler vardır; zaten bunlar olmasa yaratılan imgenin gerçeklikle bağlantısı kurulamazdı. Sf. 139

    Alıntı; Diktatörlüğün ve Demokrasinin Toplumsal Kökenleri – Barrington Moore, Jr., Ç; Şirin Tekeli, Alâeddin Şenel, (İmge Kitabevi,  4. Baskı Temmuz 2016 – Sf. 139) kitabından birebir alınmıştır.

  • FRANSIZ DEVRİMİ

    Köylüleri asıl rahatsız eden nokta, köy papazından devrim hükümetine bağlılık yemini etmesinin istenmesi ve bunu reddederse, yerine dışarıdan gelme birini atama çabalarıydı. Sf. 137

    Öte yandan yöre halkı, akın akın, bazen kapatılmış ve terkedilmiş kiliselerde, ama çoğu zaman ve giderek daha çok olmak üzere ahırlarda, ambarlarda ve tarlalarda, açıklık yerlerde, yani bölgenin “Yurtsever”lerinin kendilerini bulamayacağı neresi varsa orada yapılan gizli ayinlere katılmaya başladı. Gizli ayinlerin özelliği, bunların çok daha içten ve coşkulu geçmesiydi. Yasal düzenden kopuş da tam burada oldu. O güne kadar olduğu gibi kabul edilegelen bir dünyanın toplumu, tek bir vuruşla karşı devrim dünyasının eline teslim edilivermişti. 1793’te zorunlu askerlik yasasının uygulanmaya çalışılması, Vendee’deki patlamaya hazır durumu tutuşturacak kıvılcımı ateşlemekten başka işe yaramadı. Sf. 137, 138

    Alıntı; Diktatörlüğün ve Demokrasinin Toplumsal Kökenleri – Barrington Moore, Jr., Ç; Şirin Tekeli, Alâeddin Şenel, (İmge Kitabevi,  4. Baskı Temmuz 2016 – Sf. 137, 138) kitabından birebir alınmıştır.

  • 1792’DEKİ FRANSIZ DEVRİMİ; AYAKLANMA

    İlk radikal saldırı, az önce 10 Ağustos 1792 ayaklanmasına yol açan nedenlerden biri olduğunu söylediğimiz tahıl dışsatımı iddiaları yüzünden ortaya çıkan kargaşayla bağlantılı bir hareket olarak doğdu. Söz konusu kargaşalar ortamında, Beauce yöresinden Etampesli bir zengin derici (dabağ) çevredeki köylerin köylülerince öldürüldü. Haber bir anda Fransa’nın her yanında duyuldu ve tüm ülkeyi sarstı; gömülmesi ulusal bir törene dönüştürüldü. Ne var ki aynı yörede Jakoben bir köy papazı (cure) olan Pierre Dolivier, bu duygusallık gösterilerine karşı çıkma yürekliliğini göstererek, 1792 Mayısında Yasama Meclisi’ne verdiği dilekçede, öldürülen kişinin zengin ve açgözlü biri olduğunu ileri sürüyor, tahıl spekülasyonuna karıştığını ima ediyor ve öldürülmeyi hak ettiğini söylüyordu. Dolivier bu yolda, yalnız yoksullar ve açlar düşünülerek fiyatların denetlenmesini istemekle kalmıyor, aynı zamanda doğrudan doğruya mülkiyet hakkına da saldırıyordu: Sf. 117, 118

    Çileden çıkmış köylülerin şiddet eylemini savunarak ve mülkiyete saldırarak Dolivier, mecliste bir şok yarattı. Sf. 118

    Alıntı; Diktatörlüğün ve Demokrasinin Toplumsal Kökenleri – Barrington Moore, Jr., Ç; Şirin Tekeli, Alâeddin Şenel, (İmge Kitabevi,  4. Baskı Temmuz 2016 – Sf. 117, 118) kitabından birebir alınmıştır.

  • MEMURİYETLERİN SATIŞI ZAMANLA KRALIN DENETİMİNİ ZAYIFLATTI

    Devlet memurluklarının satılması, uzunca bir süre için siyasal yönden akıllıca bir yöntem oldu. Bu yöntem, burjuvaziye, krallık bürokrasisine girme yolunu açtığı ölçüde, krallığın bu sınıftan müttefikler edinmesini sağlıyordu. Sf. 91

    Aynı zamanda bu yöntemin yapısında saklı bulunan, zamanın ilerlemesiyle önemi de artan bazı özürleri vardı. Bir devlet memurluğunun satılması, uygulamada, o mevkiin babadan oğula geçen bir özel mülk durumuna gelmesi demekti. Böyle olunca da kral, giderek kendine bağımlı olan görevliler üzerindeki denetimini yitirmeye başladı. IV. Henry’nin yönetimi sırasında, ünlü 1604 toprak sahibi sayılma hakkı memurluk sahiplerine bir vergi ödeme karşılığında eksiksiz bir mülkiyet hakkını verdi ve böylece bürokratik mevkilerin bir mülke dönüşmesi onaylanmış oldu. Bu durumun yarattığı sorunlara bir çözüm getirmek üzere kralların başvurdukları tipik yöntem, bazı memurların yaptıklarını gözetim altıda tutmak üzere yeni memurluklar, müfettişlikler yaratmaktı. Ancak bu mevkiler bile zamanla dolaylı yollardan satılır duruma geldi. Sf. 91

    Memurlukların satılması, aynı zamanda kralın bağımsızlığının temellerini de oydu. Gerçekten, kendisine toplum içinde kimsenin karşı koyamadığı, böyle bir şeyin düşünülmesinin bile söz konusu olmadığı Avrupa’nın en güçlü kralının, tarihçilere, buyruklarına hiç de uyulmayan, bu yüzden boyun eğmemezliği (itaatsizliği) son derece normal bir şeymiş gibi karşılamak zorunda kalan bir kral olarak görünüşü gibi garip bir paradoksun temelinde bu durum yatmaktadır. Sf. 92

    Memurlukları ellerinde tutanlar, kendilerini kralın baskılarından korumak için omuz omuza verdiler; yerel çıkarların, kazanılmış ayrıcalıkların inatçı savunucuları durumuna geldiler. Sf. 93

    Alıntı; Diktatörlüğün ve Demokrasinin Toplumsal Kökenleri – Barrington Moore, Jr., Ç; Şirin Tekeli, Alâeddin Şenel, (İmge Kitabevi,  4. Baskı Temmuz 2016 – Sf. 91 ile 93 arası) kitabından birebir alınmıştır.

  • FRANSIZ DEVRİMİ’NİN SEBEBİ

    Oldukça yakın zamanlara dek tarihçilerin anlatageldikleri, Paris’te parlak ama asalak bir yaşam süren aristokrasiyle, genellikle durağan bir tarımın egemen olduğu kırsal bölgelerdeki gururlu soyluların öyküsü, Devrim’i ve soyluluğun devrimci şiddet yoluyla ortadan kaldırılmasını hazırlayan koşulları açıklayan ipuçlarından bazılarını veriyordu. Sf. 76

    Alıntı; Diktatörlüğün ve Demokrasinin Toplumsal Kökenleri – Barrington Moore, Jr., Ç; Şirin Tekeli, Alâeddin Şenel, (İmge Kitabevi,  4. Baskı Temmuz 2016 – Sf. 76) kitabından birebir alınmıştır.

  • KİŞİSEL KAZANÇLARIN TOPLUMSAL YARARINDAN BAHSETME TAKTİĞİ

    Çağın bu değişiklikleri yaşayan insanları, bunların sağladığı üstünlüklerin bilincindeydiler; hatta belki gereğinden fazla bilincindeydiler. Kırsal bölgenin kapitalisti, kentteki kapitalist gibi, kendisinin neden olduğu acıları, elde ettiği çok büyük kişisel kazancın bütün toplum için yarattığı yararlardan dem vurarak haklı göstermeye çalışmaktaydı. Bu toplumsal yarar düşüncesi ve içindeki oldukça büyük gerçek payı olmaksızın, çitlemelerin (1) nasıl bu kadar acımasız olabildiğini anlamanın olanağı yoktur. Sf. 52

    Alıntı; Diktatörlüğün ve Demokrasinin Toplumsal Kökenleri – Barrington Moore, Jr., Ç; Şirin Tekeli, Alâeddin Şenel, (İmge Kitabevi,  4. Baskı Temmuz 2016 – Sf. 45) kitabından birebir alınmıştır.

    BAKKAL’IN NOTU (1) (2017); Çitleme; kamuya ya da köy ortak mülkiyetine ait arazilerin feodaller tarafından ele geçirilmesi.

  • KORKUNUN BİRLEŞTİRİCİLİĞİ

    Aynı toplumsal tabaka içindeki çağdaşlaşma yanlılarıyla gelenekçileri bir arada tutan pek çok bağ vardı; bunlardan biri de, her iki kesimin de “aşağılık insanlar” olarak gördükleri alt tabakalar karşısında duydukları ortak korkuydu. Sf. 45

    Alıntı; Diktatörlüğün ve Demokrasinin Toplumsal Kökenleri – Barrington Moore, Jr., Ç; Şirin Tekeli, Alâeddin Şenel, (İmge Kitabevi,  4. Baskı Temmuz 2016 – Sf. 45) kitabından birebir alınmıştır.

  • FAZLA MAAŞ VERMEK ORDUYU DARBEDEN ALIKOYMUYOR; ÖRNEK ŞİLİ

    …darbeyi önlemek için yapılan bütçe artışlarına rağmen ordu müdahale etti, tıpkı 1973’te Şilili Başkan Allende’ye yapıldığı gibi. Sivile çalışan denk derecelere kıyasla ordudaki daha büyük maaş artışları, sağlanan yan imkânlar ve ek donanımın satın alınmasına rağmen Ailende devrildi. Sf. 256

    Alıntı; Diktatörlük ve Demokrasinin Ekonomik Kökenleri – Daron Acemoğlu ve James A. Robinson, Türkçesi; Ebru Tutu, Sevil Kurdoğlu, Ümit Tatlıcan, Çok kötü bir çeviri. (Bağlam Yayıncılık,  1. Basım Kasım 2016 – Sf. 256) kitabından birebir alınmıştır.

  • KALICI BİR DEMOKRASİ İÇİN BEŞ ŞART

    Konsolide olmuş bir demokrasi olabilmek için bir ülkenin şunlara sahip olması şarttır:

    “bir devlet…işleyen bir devlet varsa, diğer beş bağlantılı ve karşılıklı güçlendirilmiş durumlar da mutlaka vardır veya demokrasinin konsolide olabilmesi için hazırlanmış olmalıdır. İlk olarak, özgür ve canlı sivil toplumun gelişimi için gerekli koşullar olmalıdır. İkincisi, nispeten özerk ve değerli siyasal toplum olmalıdır. Üçüncü olarak, hukukla bağlı kurallar olmalıdır… Dördüncüsü, kullanışlı bir devlet bürokrasisi olmalıdır… Beşincisi, kurumsallaşmış bir siyasal toplum olmalıdır,” Sf. 254

    Alıntı; Diktatörlük ve Demokrasinin Ekonomik Kökenleri – Daron Acemoğlu ve James A. Robinson, Türkçesi; Ebru Tutu, Sevil Kurdoğlu, Ümit Tatlıcan, Çok kötü bir çeviri. (Bağlam Yayıncılık,  1. Basım Kasım 2016 – Sf. 254) kitabından birebir alınmıştır.

  • DEMOKRASİLER DİKTATÖRLÜĞE DÖNEBİLİYOR

    Ülkelerin, daha az demokratik hale geldiği ve demokratik rejimlerin askeri darbelerce iktidardan indirilip diktatörlüğe dönüldüğü pek çok örnek vardır.

    Alıntı; Diktatörlük ve Demokrasinin Ekonomik Kökenleri – Daron Acemoğlu ve James A. Robinson, Türkçesi; Ebru Tutu, Sevil Kurdoğlu, Ümit Tatlıcan, Çok kötü bir çeviri. (Bağlam Yayıncılık,  1. Basım Kasım 2016 – Sf. 252) kitabından birebir alınmıştır.

  • GURUPLARARASI EŞİTSİZLİK DEMOKRASİYİ ORTAYA ÇIKARTIYOR

    Demokrasiye götüren faktörlerle ilgili, “demokrasi bir kez oluşturulduğunda konsolide olur” geçerli varsayımı altında bazı temel öngörülerde bulunduk. Öyleyse demokratikleşme ne zaman ortaya çıkar? Önemli bir faktör de gruplararası eşitsizliği artırmak olabilir. Demokrasinin eşitsizliğin yeterince yüksek olduğu durumda ortaya çıktığını gösterdik ki bu durum hakkından mahrum edilenlerin iktidara kafa tutabilmesine yol açar, öte yandan eşitsizlik o kadar da yüksek değilse seçkinler baskı kullanmayı daha çekici bulurlar. Sf. 248

    Alıntı; Diktatörlük ve Demokrasinin Ekonomik Kökenleri – Daron Acemoğlu ve James A. Robinson, Türkçesi; Ebru Tutu, Sevil Kurdoğlu, Ümit Tatlıcan, Çok kötü bir çeviri. (Bağlam Yayıncılık,  1. Basım Kasım 2016 – Sf. 248) kitabından birebir alınmıştır.

  • İSYAN BASTIRILMAZSA SARİ OLUR

    1905 Haziranında, Potemkin zırhlısındaki denizciler, yemekte verilen çürük eti protesto ettiler. Karşılığında geminin kaptanı elebaşlarını vurulması emrini verdi. İdam mangası emri yerine getirmeyi reddetti ve mürettebata katılarak subayları denize attılar. Potemkin’deki isyan, ordu ve donanmanın diğer birimlerine yayıldı.

    Sanayi işçileri Rusya genelinde greve gittiler ve Ekim 1905’te demiryolu işçileri greve gitti, bu da Rusya’nın tamamında demiryolu ağını felç etti. Aynı ayın sonlarında Leon Troçki ve Menşevikler St. Petersburg Sovyeti’ni kurdular. Takip eden haftalar boyunca Rusya genelinde elliden fazla Sovyet kuruldu. Sf. 168

    Alıntı; Diktatörlük ve Demokrasinin Ekonomik Kökenleri – Daron Acemoğlu ve James A. Robinson, Türkçesi; Ebru Tutu, Sevil Kurdoğlu, Ümit Tatlıcan, Çok kötü bir çeviri. (Bağlam Yayıncılık,  1. Basım Kasım 2016 – Sf. 168) kitabından birebir alınmıştır.