Bilgi Bakkalı

Aristo; “İnsan doğuştan bilmek ister!” Demiş. Bilgi Bakkalı, ‘bilmek’ isteyenler için yapıldı. Paylaşmaya ve eleştiriye açık, küfür, hakaret ve nefret söylemine kapalıdır. Bu Bakkal’dan çıkarken; değişmiş olarak çıkarsanız ve bilgilerin kaynağı olan kitapları merak edip okursanız amacıma ulaşmış olacağım.

  • “Bir Tarih Müdekkiki”, Sabatay’ın bu tür hilelerinin çokluğuna ve “bugünkü manasıyla propagandanın ne demek olduğunu da bu adam keşfetmiştir” dense yeri bulunduğuna; onun, safdillere yutturmak için, bu türlü hileleri mübalağalı şekilde duyurduğuna, düşmanlarının maksadını önceden sezmek suretiyle önüne geçtiğine ve para yoluyla kendisini himaye ettirdiğine yer vermektedir. Sf. 261

    Alıntı;  Dönmeler (Sabatayistler) Tarihi – Abdurrahman Küçük, (Aziz Andaç yayınları, 7. Basım 2005 – Sf. 261) kitabından birebir alınmıştır.

  • Selanik Kabala öğretisinin kalesidir.  Sabatay geldikten sonra, Selanik’i, on beş gün devam eden çalkalanma ve çılgınca bir neş’e kaplıyor, ziyafetler veriliyor, halaylar çekiliyor.  … oradaki hahamların büyük çoğunluğunu bir ziyafette topluyor.  Bu ziyafet sırasında Sabatay, Mesihlikle ilgili bahisler açıyor ve kendisinin hiç evlenmeyeceğini beyan ediyor.  Beraber getirdiği “Sefer Tora” dan (Tevrat’ın elle yazılmış tomarı) evlenme ile ilgili bahsi okutuyor ve onunla evlendiğini ilan ediyor.  … İzmir’de yaptığı gibi, Tetragramme (J.H.V.H.)’yi açıkça söylüyor.  Bu durum karşısında şaşırmış olan hahamlar, ona, bu hareketin sebebini soruyor.  O da “Mesihim” cevabını veriyor.  Bu sözü küfür addeden hahamlar şiddetle aleyhine geçiyor. 

    Selanik’te evine misafir olduğu bir Yahudi, Sevi’ye kızını verdiği … kızı boşadığı rivayet ediliyor.  1658’de Sabatay Atina’ya gidiyor.  Orada da takip edildiğini, rahat ve huzur bulamayacağını anlıyor ve İzmir’e, İzmir’de de fazla kalamayarak İstanbul’a hareket ediyor.  …  Sabatay, İzmir’de fakir, İstanbul’da zengin Yahudilerin tarafını tutuyor.

    Alıntı; Dönmeler (Sabatayistler) Tarihi – Abdurrahman Küçük, (Aziz Andaç Yayınları,  7. Basım Temmuz 2005 – Sf. 236 ile 237) kitabından birebir alınmıştır.

    BAKKAL’IN YORUMU (2007); Bizim mistiklerimiz de tanrıya ve peygamberine aşık oluyorlar.

  • A. Gövsa; “Sabatay, İzmir’de geçen bu muvaffakiyetli zaman esnasında eskiden perhizkâr bulunduğu kadınlara karşı büyük bir düşkünlük göstermiştir. Karısı Sara da zaten hafifmeşrep olduğundan, Mesih’in karısı olmaktan gelen istisnai vaziyetinden ve bütün günahlara karşı sigortalı gibi olmaktan mütevellit bir serbesti içinde birçok erkekle düşüp kalkmıştır”. Sf. 255

    Dimont, Sara’yı, beynelmilel fahişe olarak tavsif ediyor ve Yahudi yayınlarında; hem azizlik hem de fahişeliğin bir kadında birleşmesinin ilk olmadığını ve Hoşea Peygamber’in de Gomer gibi bir fahişe ile evlendiğini ifade ediyor. Sf. 256

    Alıntı;  Dönmeler (Sabatayistler) Tarihi – Abdurrahman Küçük, (Aziz Andaç yayınları, 7. Basım 2005 – Sf. 255, 256) kitabından birebir alınmıştır.

  • … bir Frenk darb-ı meseli olan “Nul n’est prophéte dans son pays = Kimse kendi memleketinde Peygamber olamaz” …  “Ev danası öküz olmaz”  …  Bütün Musevi uleması bir araya geldiler ‘Sevi’nin katline fetva verdiler.  ‘Sevi’, İzmir’de dikiş tutturamayacağını anladı, daha müsait bir faaliyet sahası aramak üzere 1648 senesinde İstanbul’a hareket etti.  Sf. 230

    Josef Kastein; Mora, Atina ve Selanik’e uğradıktan sonra İstanbul’a geldiğini ifade ediyor. Sf. 232

    İstanbul’da dedikodu, şikâyetler ve nümayişler başladı.  … Sevi İstanbul’da da duramayacağını anladı; ..  Selanik’e (1654) hareket etti.  … 

    Dipnot: Selanik’te o zaman 10.000 Türk, 4.000 Yunanlı ve 22.000 Yahudi yaşamaktadır.  Burada 30 tane Sinagog ve binlerce Kabala öğrenimi görenleri barındıran evler vardır.

    Alıntı; Dönmeler (Sabatayistler) Tarihi – Abdurrahman Küçük, (Aziz Andaç Yayınları,  7. Basım Temmuz 2005 – Sf. 230 ile 232) kitabından birebir alınmıştır.

     

  • Engizisyon (Inquisition)

    Spinoza 1632-1677 yılları arasında yaşayan, Amsterdam’da doğup La Haye’de ölen bu genç Yahudi düşünürü, haham olmak üzere mistik eserleri tetkik etmiş ve Kutsal Kitabın yanlışlıklarla dolu olduğunu ileri sürmüş, bu hususta eserler yayınlamıştır.  Bu fikirlerinden dolayı Sinagog’dan, Yahudi cemaatinden tard edilmiştir.  Spinoza, Felsefesini Etika’da (Ethica) şöyle açıklıyor: …bazen insan görünüşü olan bir Tanrı tasarlıyorsa, bunu sebebi kendi benliğini ve zihninin imkânlarını tanımamasıdır.

    Alıntı; Dönmeler (Sabatayistler) Tarihi – Abdurrahman Küçük, (Aziz Andaç Yayınları,  7. Basım Temmuz 2005 – Sf. 222, 223) kitabından birebir alınmıştır.

     

  • Bu çalışmaları esnasında bir Yahudi astronomi belgesi buluyorlar. O belgede “Mesih, Jüpiter ve Satürn gezegenlerinin balık burcunda birleştiklerinde, doğacaktır” yazılıdır. Sabatay, bu balık ile Yahudi mahallelerini geziyor. Soranlara, İsrail’in kurtuluşunun “Balık Burcu”nda olacağını söylüyor. (Gövsa, “Sabatay mensuplarının ayinlerindeki balık remzi, işte buradan kalmıştır” diyor). Ona, böyle çocukça hareketinin haddini bildirmek için, hahamlarca bir rehber görevlendiriliyor ve döğdürülüyor. Sf. 238

    Son Saat Gazetesinde Sabatay’ın bir Yahudi’nin evinde aşk âlemi yaparken Subaşı’nın baskınına uğradığını; Subaşı’yı evinde gören Sabatay’ın sara hastalığına tutulup, ağzından köpüklerin geldiği ve onlarla beraber olan Josef (Yusuf) Çelebi’nin kaçıp gizlendiği; Subaşı’nın, Sabatay, Sara ve Josef Çelebi’yi Mısır Valisi İbrahim Paşa’nın yanına elleri kelepçeli götürdüğü ve Sabatay’ın mucize göstermesi bekleniyorken kendisini Musa’ya, valiyi de Firavuna benzeterek hikâye anlatmaya kalktığı ve neticede rüşvet vererek paçayı kurtardıkları hikâyesi devam edip gidiyor. Sf. 245

    Alıntı;  Dönmeler (Sabatayistler) Tarihi – Abdurrahman Küçük, (Aziz Andaç yayınları, 7. Basım 2005 – Sf. 245) kitabından birebir alınmıştır.

  • Sabatay Sevi, Sinagogda, Talmud’un yasağına rağmen “Tetragramme”yi (J.H.V.H. veya Y.H.W.H.) ilan ediyor.  … 

    Dipnot:  “Tetragramme”: Sadece, Mesih’in geldiği, Süleyman Mabedi (Beyt-ha-Mikdaş) mevcut olduğu zaman, kurtuluş nişanesi olarak, Yüce Kral (Mesih) tarafından açıklanabilecek Tanrı (Yahve)’nin, Yahudilerin söylediği gibi değil, yazıldığı gibi tam olarak söylenmesidir.  Sf. 226

    Synagog (Sinagog)’da bulunan halk dualarına devam ediyor. Sf. 227

    Sabatay’ın, Tanrı’nın adını yersiz ağzına alması çeşitli olaylara sebep oluyor.  …  Chmielnick’in katliamı (1648-1649) ..daki Yahudi kurbanların sayısı tespit edilemeyecek bir sayıya ulaşıyor.  …  İzmir’in hahamları .. Sabetay’ı aforoz ediyorlar.  …  Yahudilikte, Tanrı’nın adını yetkisiz olarak ağzına alana ölüm cezası verilir.  Sf. 228

    … hahamlar onu şu hükümlerle lanetleyip tard ediyorlar: “Yatarken, kalkarken, dışarı çıkarken lanetlenmiş olsun.  Tanrı onu affetmesin.  Onun adı göğün altından silinsin.  Onunla kimse arkadaşlık etmesin ve ona lütufta bulunmasın.  Onu kimse barındırmasın ve elinden bir şey okumasın.”  Bu bilgiyi verdikten sonra Joseph Kastein; “Eğer onu kendi haline bırakıp bir değer vermeselerdi, o kendi halinde sönerdi ve onlar bu tamimi yayınlamakla onun değerini artırdılar” diyor.

    Alıntı; Dönmeler (Sabatayistler) Tarihi – Abdurrahman Küçük, (Aziz Andaç Yayınları,  7. Basım Temmuz 2005 – Sf. 227 ile 229 arası) kitabından birebir alınmıştır.

  • Engizisyon (Inquisition) Mahkemelerinin zulmünden kaçıp dünyanın muhtelif köşelerine yayılan ve bu arada Türkiye’ye iltica eden Yahudilik âleminde büyük buhranlar, ıstıraplar uyanmıştır. Sf. 222

    Alıntı;  Dönmeler (Sabatayistler) Tarihi – Abdurrahman Küçük, (Aziz Andaç yayınları, 7. Basım 2005 – Sf. 222) kitabından birebir alınmıştır.

  • …onun çocukluğundan beri sık sık sara nöbetleri geçirdiği; bundan dolayı hadislerin ve okuduğu hurafelerin kolayca etkisinde kaldığı da rivayetler arasındadır.  …  Otuz Yıl Savaşlarında (1618-1648) Yahudilerin yaşadığı yerler yakılıp yıkılmıştır.  1648-49 yılında Polonya’da “Chmielnick”in Yahudi katliamı başlamıştır. 

    Alıntı; Dönmeler (Sabatayistler) Tarihi – Abdurrahman Küçük, (Aziz Andaç Yayınları,  7. Basım Temmuz 2005 – Sf. 218) kitabından birebir alınmıştır.

  • İspanyol asıllı bir Yahudi aileden, 7 Temmuz 1626 yılını gösteren İbranî takvimine göre 5386 senesi, Ab ayının 9’unda İzmir’de doğmuştur.  Sabatay’ın doğduğu ev, İzmir’de “Lambard” sokağındadır.  Mor’lı bir bakkalın çocuğu Mordehay Sivi’nin oğludur.

    (Dipnot: İbranî takvimi, dünyanın yaradılışını, Hz. İsa’nın doğumundan önce ‘M.Ö. 3760 olarak alır.  Bu gün de aynı takvimi kullanılmaktadır.)  Sf. 211

    (Babası) bir İngiliz ticaret şirketinde müdür olmuş ve oldukça zenginleşmiştir.  …  Mordahay Sivi olduğunu, genç iken Edirne’ye yerleştiğini, orada ticaret işlerine giriştiğini, az zaman zarfında bir hayli para kazandığını ve Sarrafbaşı unvanı almış bulunduğunu belirtmektedir.  Sf. 212

    …okumaya bilhassa din kitaplarını tetkike meraklı olan Sabatay’ın bu merakının önüne geçemeyen ailesi, haham olarak yetiştirilmesini istiyor.  Haham olma isteğinin, ona, dindar olan annesinden geldiği de ileri sürülüyor.  …  O, Talmud’u öğreniminden çok, Kabala öğrenimine merak sarıyor.  Sf. 213-214 

    …  Sabatay, sık sık oruç tutmuş, kutsallaşmak için sık sık yıkanmış ve bir nevi inziva hayatı yaşamıştır.  …  15 yaşında evlendirilmiş, fakat o, birinci zevcesine yaklaşmamıştır.  Kadının mahkemeye (Hahamlara) başvurup boşanma talebinde bulunması üzerine Sabatay, hiçbir şey söylememiştir.  Kadının söylediklerini kabul etmiş ve mahkeme (Hahamlar) boşanmasına karar vermiştir.   …ikinci kez evlendirmişlerdir.  Ancak Sevi, …kendisinin hiç evlenmeyeceğini, çünkü Tevrat’la evlendiğini ileri sürmüştür.

    Alıntı; Dönmeler Sabatayistler) Tarihi – Abdurrahman Küçük, (Aziz Andaç Yayınları,  7. Basım Temmuz 2005 – Sf. 211 ile 2017 arası) kitabından birebir alınmıştır.

    BAKKAL’IN NOTU (2005); İbrani senesi MÖ 3760 Hz. İbrahim’in doğum günüdür.

  • 1.Fransız, Alman ve İngiliz Ansiklopedilerinde; “Sabatay Zevi”, “Sabatay Zebi”, “Sabatay Sewi”, “Şabbetay (Şabatay) Sebi”, Sabbetai Zewi”, “Şabtay Sevi” olarak yazılmıştır.

     2.Tarihlerimizden Raşid Tarihi, Abdi Paşa’nın Vekâyinamesi ve Fındıklı Mehmed Efendi’nin Silahtar Tarihi’nde, isim zikredilmeyerek, “Haham” ve “Yahudi-i Meşhur”; Kamil Paşa’nın Tarih-i Siyasi’sinde de “ Sapatay Levi” olarak kaydedilmiştir. 

    Alıntı; Dönmeler (Sabatayistler) Tarihi – Abdurrahman Küçük, (Aziz Andaç Yayınları,  7. Basım Temmuz 2005 – Sf. 207) kitabından birebir alınmıştır  

     

  • Mesih’in geliş zamanını Kabala’ya göre 1648 olarak tespit ederken; bahsedilen kurtarıcının kendisi olduğunu ileri sürerek, İzmir’den Sabatay Sevi isminde birisi çıkmaktadır.  Sabatay’ın 1648’de ilan ettiği birinci “Mesihliği” uzun sürmemekte; …  Bu arada o, Hristiyanların bir “Mesih” bekleyişi içinde bulunduklarını ve bunu için de 1666 tarihi için hazırlanmakta ve bu zamana kavuşunca da ikinci defa “Mesihliğini” ilan etmektedir.  Sf. 201

    Sabatay, Padişah IV. Mehmed’in Kafes arkasından takip ettiği Divan huzuruna çıkarılmış ve Mesihliğinin ispatı istenmiştir.  O da, basit bir hahamdan başka bir şey olmadığını ve sırf Yahudileri aldatmak için bu yola başvurduğunu açıklamıştır.  Saray hekimi ve kendisi gibi “dönme” olan Hayatizâde’nin (Moche ben Raphael Abravanel) tavsiyesiyle “Müslüman” olmuştur.  Kendisine Mehmet ismi ile Kapıcıbaşılık unvanı verilmiştir.

     Alıntı; Dönmeler (Sabatayistler) Tarihi – Abdurrahman Küçük, (Aziz Andaç Yayınları,  7. Basım Temmuz 2005 – Sf. 201, 202) kitabından birebir alınmıştır  

     

  • “Dinsiz iken, dinsiz yaşamaktan vaz geçerek, herhangi bir dini kabul eden kimseye “mübadeyyin”, bu olaya “tedeyyün” denilmiştir.  Sf. 191

    İhtida; hidayete erme, başka bir dini bırakarak İslâm’ı kabul etme,  Sf. 192

    Maran denilen, kendilerini Hıristiyan dinine dönmüş gibi gösteren Yahudilerden Sf. 197

    Avdeti: 1666 yılı olaylarından sonra Yahudilikten İslâm’a dönenlere –yüksek tabaka tarafından- nezaket icabı, “dönme” ile aynı anlama geldiğinden, verilen addır ve sadece Yahudileri için kullanılmıştır.

     Alıntı; Dönmeler (Sabatayistler) Tarihi – Abdurrahman Küçük, (Aziz Andaç Yayınları,  7. Basım Temmuz 2005 – Sf. 191,199) kitabından birebir alınmıştır.

    BAKKAL’IN YORUMU (2009); Yukarıdaki tanım eksik, Avdetî, kendi gelen demektir, bir mekâna geri dönene de derler. İspanya’dan gelen Yahudiler için kullanılmıştır, Osmanlı’nın bunları davet etmesi falan söz konusu değil, kendiliklerinden gelmişler anlamında Avdetî olarak adlandırılmışlardır.

  • (Z. Kadri Ugan;)

    “Şiilik, İslamlığın düşmanı ve İslamlığı kabul eden Zerdüşt, Yahudi, Hıristiyan ve Brahman gibilerin ata ve babalarının dinî öğretilerini İslâmlığa sokmak ve karıştırmak isteyenlerin bir sığınağı olmuştur.” 

     Alıntı; Dönmeler (Sabatayistler) Tarihi – Abdurrahman Küçük, (Aziz Andaç Yayınları,  7. Basım Temmuz 2005 – Sf. 172) kitabından birebir alınmıştır 

      

  • Mesih ve Deccal konusunda rivayet edilen hadisleri destekleyen açık ayete Kur’an’da rastlanmamaktadır.  Sf. 156

    Müslümanlar arsında, “Mesih” inancı ile beraber, “zulümle dolmuş dünyayı adaletle dolduracak” bir “Mehdî inancı” bulunmaktadır.  …  hadis kitaplarında da Mehdi’den söz edilmemektedir. …  Sünnî kelam bilginleri de bu konuya temas etmemiş… Sf.165

    “Kurtaran”, “Hidayete erdiren” gibi anlamları olan Mehdî müessesesi bilhassa Şiî mezheplerinde çok yer tutmaktadır.  Sf. 171

     Alıntı; Dönmeler (Sabatayistler) Tarihi – Abdurrahman Küçük, (Aziz Andaç Yayınları,  7. Basım Temmuz 2005 – Sf. 156 ile 171 arası) kitabından birebir alınmıştır   

  • Sanhedrin önünde “…. Eğer Allah’ın Oğlu Mesih isen bize söyle” sorusuna İsa’nın “Söylediğin gibidir; fakat sana derim; Şimdiden sonra İnsanoğlunun Kudret’in sağında oturduğunu ve göğün bulutları üzerinde geldiğini göreceksiniz” şeklinde cevabıdır.  İsa’nın bu cevabı, mahkemece “küfrüne” delil kabul edilip ölümü hak ettiğine hükmediyor.  Sf. 146

    … beni öldürdüğünde (felemma teveffeyteni) onları Sen gözlüyordun.  Her şeye şahit Sensin.” (Maide, 116-117)

     Alıntı; Dönmeler (Sabatayistler) Tarihi – Abdurrahman Küçük, (Aziz Andaç Yayınları,  7. Basım Temmuz 2005 – Sf. 146 ile 154 arası) kitabından birebir alınmıştır   

  • Her ne kadar İsa’da Mesîhî bazı şartlar bulunsa da o, sadece Yahudilerin değil, bütün insanlığın kurtarıcısı olduğunu söylemiştir.  Bu durum, Yahudileri hayal kırıklığına uğratmış ve sarsmıştır. 

     Alıntı; Dönmeler (Sabatayistler) Tarihi – Abdurrahman Küçük, (Aziz Andaç Yayınları,  7. Basım Temmuz 2005 – Sf. 144) kitabından birebir alınmıştır   

  • Polonya katliamı 1648-1649’dur.  

    Alıntı; Dönmeler (Sabatayistler) Tarihi – Abdurrahman Küçük, (Aziz Andaç Yayınları,  7. Basım Temmuz 2005 – Sf. 143) kitabından birebir alınmıştır.

  • Hz. Ebu Bekir, Hz. Muhammed’in (s.a.s.) kızı Fâtıma’nın izdivacına talip olduğunda Peygamberimiz, ona, “Emin ol, kızımı Ali’ye vadettim; yoksa deccal değilim” cevabını vermiştir. Sf. 160

    Alıntı;  Dönmeler (Sabatayistler) Tarihi – Abdurrahman Küçük, (Aziz Andaç yayınları, 7. Basım 2005 – Sf. 160) kitabından birebir alınmıştır.

  • Kabalist dünyasının en meşhur eseri sayılan Zohar’ın içinde gaipten haber verme vardır.

    1.La Themuria: Bir kelimenin hakiki manasından başka bir manda kullanılmasıdır.

    2.La Ghémataria: Bir kelimeyi teşkil eden harflerin matematiksel değerlerinin toplamıdır.

    3.La Notaria: Bir kelimenin aynı manada başka harflerinin yardımı ile yapılmış yeni kelimelerin teşkilidir. 

    Alıntı; Dönmeler (Sabatayistler) Tarihi – Abdurrahman Küçük, (Aziz Andaç Yayınları,  7. Basım Temmuz 2005 – Sf. 141) kitabından birebir alınmıştır.