Bilgi Bakkalı

Aristo; “İnsan doğuştan bilmek ister!” Demiş. Bilgi Bakkalı, ‘bilmek’ isteyenler için yapıldı. Paylaşmaya ve eleştiriye açık, küfür, hakaret ve nefret söylemine kapalıdır. Bu Bakkal’dan çıkarken; değişmiş olarak çıkarsanız ve bilgilerin kaynağı olan kitapları merak edip okursanız amacıma ulaşmış olacağım.

recent posts

about

  • SABATAY ÇİFT DİNLİLİĞİ YAYIYOR

    Sabatay Sevi’nin (Mehmet Efendi) tavsiyesiyle, Yahudiler kafile kafile İslâm’a giriyor.  Edirne Hahambaşısı Angiroslo Kohen, bu gidişle, bütün Yahudi cemaatinin ihtida edeceği ve Yahudilerin en kuvvetli merkezlerinden birinin sönüp gideceği endişesine kapılıyor.  …  Mehmet Efendi’nin müsaade alarak kayınbiraderi Yakup Çelebi (Müslüman adı) ile Selanik’e gidip, orada da bir kısım Yahudi’yi Müslüman ettiği ve oradan Ülgün’e gönderildiği ifade ediliyor.  Sf. 300

    Sabatay, Selanik’teki Yahudi kesafetini biliyor ve oraya İsrail’in annesi gözüyle bakıyor.  …  “Bu gizli mezhebin ilk büyükleri Saray hekimlerinden Guidon Daniel İsrail ve Bonafouse ile Yakup’un oğlu Berakyah’tır.  …  Padişah’ın otoritesine karşı siyasi bir hareket gibi telakki olunmuştur.  Musevilere karşı emniyetsizliğin başlangıcı sayılmış ve bunun neticesi olarak Rumlarla Ermenilerin Yahudilerin yerlerini almalarına sebep olmuştur. 

    Alıntı; Dönmeler (Sabatayistler) Tarihi – Abdurrahman Küçük, (Aziz Andaç Yayınları,  7. Basım Temmuz 2005 – Sf. 288 ile 293 arası) kitabından birebir alınmıştır.

  • YAHUDİLER SABETAYCILARA “PUŞTLAR” DİYORLAR

    Sabatay’ın İslâm’ı kabul etmesiyle Türkiye ve diğer ülkelerdeki Yahudiler büyük şaşkınlığa düşüyor.  Onlara, hakaretamiz olarak “Puştlar” ismi takılıyor.  Bu lakaptan yüzleri kızaran ve ümitsizliğe düşen Yahudilere, Sabatay şöyle hitap ediyor: “Allah beni bir İsmaili (yani Müslüman) yaptı; ben sizin kardeşiniz Kapıcıbaşı Mehmed’im.  O (yani Allah), emretti, ben de ona itaat ettim.” Sf. 288

    Padişah ve Müftü’den, Yahudileri Müslüman etmek için, Yahudilerle irtibatını devam ettirme müsaadesi alıyor.  Sinagoglara geliyor ve oralarda kendi “öz inanışları” ile vaazlar veriyor.  Onları şeklen Müslüman olmaya çağırıyor ve onlar da yolu olumlu bularak ihtida ediyor. Sf. 289

    Müslüman olduktan sonra Sara’dan doğan oğluna İsmail Mordehay ismini vermesi, ..8. günü sünnet ettirmesi gösterilmektedir.

    Alıntı; Dönmeler (Sabatayistler) Tarihi – Abdurrahman Küçük, (Aziz Andaç Yayınları,  7. Basım Temmuz 2005 – Sf. 288, 293) kitabından birebir alınmıştır.

  • SABETAY; AZİZ MEHMET EFENDİ, HAFİFMEŞREP SARA; FATMA HANIM OLDU

    Sabatay Sevi, 16 Eylül 1666 tarihinde Divan huzurunda Müslüman olmuş, Müslüman olduktan sonra kendisine “Mehmed” ismi verilmiştir. Sabatay, isminin önüne Aziz adını ilave etmiş ve bu suretle ismini A z i z M e h m e t Efendi şekline dönüştürmüştür”. (Aziz’in, onu yüceltmek için taraftarlarınca verilen bir sıfat olduğu kanaatindeyiz).

    “Kelime-i Şehadet” ile Müslüman olan Sabatay (Mehmet Efendi), İçoğlanlar Hamamı’na gönderildi. Yeni bir elbise verilerek, günde 150 Akçelik bir gelirle, “Kapıcıbaşı”lığa tayin edildi. Karısı Sara da kocasını takiple Müslüman oldu ve ‘Fatma Hanım’ adını aldı Ona ve Müslüman olan birçok taraftarına da bahşiş ihsan olundu. Sf. 278

    Alıntı;  Dönmeler (Sabatayistler) Tarihi – Abdurrahman Küçük, (Aziz Andaç yayınları, 7. Basım 2005 – Sf. 278) kitabından birebir alınmıştır.

  • SAHTE MEHDİ, MUSUL’LU KÜRT ŞEYH ABDULLAH

    … tam o tarihte Musul’un İmadiye kasabasında Şeyh Abdullah isminde bir “Kürd Şeyhi”, genç oğlu Mehmed’i “Mehdi” diye ortaya atmış; bu genç de “Mehdilik” davasına etrafına adamlar toplayıp çoğalmaya, fertler arsında fitne ve fesat çıkarmaya çalışmıştır.  Üzerlerine varılınca bir hayli mukabele olmuş; fakat sahte “Mehdi” taraftarları hezimete uğratılmıştır. 

    Alıntı; Dönmeler (Sabatayistler) Tarihi – Abdurrahman Küçük, (Aziz Andaç Yayınları,  7. Basım Temmuz 2005 – Sf. 277, 278) kitabından birebir alınmıştır.

  • SABETAY; AZİZ MEHMET EFENDİ OLDU

    Sabatay gibi birisinin İslam’ı kabul etmesi , hem meclistekilerin hem de Padişahın hoşuna gittiği için, ona, “libas-ı fahir” ile bir kese para verildiğini….… Sf. 277

    İsmini Aziz Mehmet Efendi şekline dönüştürmüştür.  …  İçoğlanlar hamamına gönderildi.  Yeni bir elbise verilerek, günde 150 akçelik bir gelirle, “Kapıcıbaşı”lığa tayin edildi.  Karısı Sara da kocasını takiple Müslüman oldu ve ‘Fatma Hanım’ adını aldı.  Ona ve Müslüman olan birçok taraftarına da bahşiş ihsan olundu.  

    Alıntı; Dönmeler Sabatayistler) Tarihi – Abdurrahman Küçük, (Aziz Andaç Yayınları,  7. Basım Temmuz 2005 – Sf. 277, 278) kitabından birebir alınmıştır.

  • SABETAY YARGILANIP MÜSLÜMAN EDİLİYOR

    16 Eylül 1666’da Sabatay Sevi Divan huzurundadır.  Divan; Edirne’de, Saray-ı Hümayun’da, Sadrazam Kaymakamı Mustafa Paşa, Şeyhülislam Minkarîzade Yahya Efendi ve Padişah imamı meşhur vaiz Vani Efendi’den oluşmaktadır.  Padişah IV. Mehmed de, Kafes arkasında müzakereyi takip etmektedir.  Sf. 274

    Sabatay, Türkçe bilmediği için, tercümanlığını “Yahudi Dönmesi” Hayati-zade yapıyor.  …  Yahudi Doktor Moché ben Raphael Abravanel, İslamiyet’i kabul edip Hayati-zade ismini alarak, IV. Mehmed’in hizmetine girdi.  Sf. 275

    Hayatizade, İspanyol İbranicesiyle ona, “Dünyayı karıştıran sen, eğer mucize gösterme ve kendini koruma gücün varsa onları göster; kendini ve milletini kurtar” diyor.  Padişah bir mucize konusu seçiyor ve Hayatizade vasıtasıyla Sabetay’a bildiriyor.  Mucize konusu şudur: Sabatay, çırılçıplak soyunacaktır.  Vücuduna en maharetli okçular nişan alacaktır.  Eğer atılan oklar vücuduna işlemezse, o zaman Sultan da Mesihliğini tanıyacaktır.  Sultanın bu teklifi karşısında, Sabatay, Mesih olduğunu inkâr ediyor; basit bir haham olduğunu, bu işin Yahudilerce uydurulduğunu ve kendisine “M e s i h” ünvanlının onlar tarafından verildiğini açıklıyor.  IV. Mehmed, bu cevapla yetinmeyerek, Hayati-zade vasıtasıyla ona Müslüman olmasını teklif ediyor.  …  Hayati-zade, eğer o anda Müslüman olmazsa uğrayacağı işkenceleri bütün fecaatiyle tasvir ediyor; hatta bir rivayete göre, Müslüman ismi ve kıyafeti altında da isterse işinde devam edeceğini (fikren de olsa) telkin ediyor.  Sabatay başka kurtuluş yolu olmadığını anlayınca, Şehadet Kelimesi’ni geveleyerek Müslüman olduğunu söylüyor.

    Alıntı; Dönmeler (Sabatayistler) Tarihi – Abdurrahman Küçük, (Aziz Andaç Yayınları,  7. Basım Temmuz 2005 – Sf. 274 ile 276 arası) kitabından birebir alınmıştır.

  • SABETAY SÜRGÜN EDİLDİ

    Sadrazam Köprülü Fazıl Ahmet Paşa’nın, Sabatay’ı huzuruna çağırıp konuştuğunu belirten… “Düzme Mesih’in boş bir adam olmadığını anladı ve ilmî vukufunu takdir etti.  Fakat umumi heyecanlar ve tefrikalar üzerine Sevi’nin İstanbul’da kalması tehlikeli görüldüğünden Aydos kalesine nefyedilmesine ve orada kal’a-bend olmasına karar verdi”

    Yuda (Juda) Çelebi vasıtasıyla Sadrazamın sarrafı Mordehay Kohen, Fazıl Ahmet Paşa’nın ayaklarına kapanıyor, ona, Sabatay’ın bu hapishanede çok rahatsız olduğunu bildiriyor ve başka bir hapishaneye nakledilmesi için yalvarıyor. Sf. 267 

    Paşa da, onun Çanakkale’ye sürülmesini ve Kumkale’de (Aydos) hapsedilmesini emrediyor.  Nisan 1666.  Sabatay, artık Aydos’taydı.  …  Dünyanın her tarafında heyecanlı bir merak vardı.  Danimarka, Hollanda ve Almanya’dan birçok kimseler işlerini, güçlerini bırakıp, Aydos’a (Kumkale) hususi gemiler ve hediyelerle koşuyorlardı. 

    Alıntı; Dönmeler (Sabatayistler) Tarihi – Abdurrahman Küçük, (Aziz Andaç Yayınları,  7. Basım Temmuz 2005 – Sf. 267 ile 269 arası) kitabından birebir alınmıştır.

  • BEKTAŞİLER MESİHE İNANIYOR MU

    Mesihlik meselesi, Yahudiler arasında değil, bir kısım Müslümanlara arsında da taraftar buluyor.  Bu durum, Sabatayistlerin Bektaşi dervişlerinden birini ve dolayısıyla da taraftarlarını elde etmeleri sayesinde “Bektaşiler” arasında cereyan ediyor.  …  Şiilerden az bir grup inanıyor. 

    Alıntı; Dönmeler (Sabatayistler) Tarihi – Abdurrahman Küçük, (Aziz Andaç Yayınları,  7. Basım Temmuz 2005 – Sf. 264) kitabından birebir alınmıştır.

  • SABETAY SORGUDA

    Şubat 1666.  Sabatay İstanbul’dadır.  Subaşı (Emniyet Müdürü) tarafından sorguya çekiliyor.  … Sabatay her şeyi inkâr ediyor.  Subaşı’ndan iyi bir dayak yedikten sonra zincire vuruluyor.  

    Alıntı; Dönmeler (Sabatayistler) Tarihi – Abdurrahman Küçük, (Aziz Andaç Yayınları,  7. Basım Temmuz 2005 – Sf. 264) kitabından birebir alınmıştır.

  • SABETAY DA ÖLÜYÜ DİRİLTTİĞİNİ İDDİA EDİYOR

    Sabatay İzmir’de iken, davasını güçlendiren başka bir olay meydana geliyor.  “İhya-yi Emvat” olayı oluyor.  Bu olay şöyle cereyan ediyor: Livorna’dan İzmir’e Josef Penhaz isminde bir İtalyan Yahudi’si geliyor.  Bu Yahudi İzmir tüccarlarında bulunan alacaklarını toplamak istiyor.  Bunu rahatça tahsil etmek için de Sevi ve taraftarlarının desteğini sağlamayı düşünüyor.  Bunun için halk arasında Sevi aleyhinde bir teşebbüsün olduğunu taraftarlarına bildiriyor.  Sevi de bunu tezvirat kabul edip, Penhaz’ın iyice dövülmesini emrediyor.  Halk, Penhaz’ın kaldığı eve nümayişkârâne gidiyor.  Bu durumu pencereden gören Penhaz; bunlara karşı bir şey yapamayacağını anlıyor ve hile yoluna sapıyor.  Boylu boyunca uzanıyor ve kendisine ölü süsü veriyor.  Sevi taraftarları eve dolduğunda Penhaz’ı hareketsiz bir vaziyette buluyor.  Bu hal karşısında şaşırıyor ve “Mucize! Mucize” diye bağırıyorlar.   Sevi, Penhaz’ın kaldığı eve gidiyor.   Penhaz’ın durumu bir mucize göstermeye uygundur.  Sevi, ölüyü affedip diriltmeye karar verdiğini yanındakilere bildiriyor.  Penhaz’ın yanına yaklaşıp bir iki dua okur gibi yapıyor.  Sahte ölü hemen diriliyor ve her ikisi kısa bir süre birbirine bakıyor.  …  Mesîh de taraftarları arasında “Muhyi Emvat” (ölüleri Dirilten) sıfatını kazanıyor.  …  “bugünkü manasıyla propagandanın ne demek olduğunu da bu adam keşfetmiştir”  Sf. 260, 261

    İzmir’in tanınmış Talmudistlerinden Sloman Algazi ve hahamlığın diğer üyeleri, bu hareket karşısında, onlardan ayrılmıştır.  Kadı’dan, dini tehdit eden ve “Rabbanizm” kadar Türkiye’ye de zararlı olan bu harekete, son vermesini istediklerini kaydetmekte, “Kadı, korktu ve Mesih’i Başkent (İstanbul) otoritesine gönderdi” ifadesine yer vermektedir. 

    Alıntı; Dönmeler (Sabatayistler) Tarihi – Abdurrahman Küçük, (Aziz Andaç Yayınları,  7. Basım Temmuz 2005 – Sf. 260, 261) kitabından birebir alınmıştır.

  • SABATAY, YAHUDİLER İÇİN ŞEKER BAYRAMI İCAT EDİYOR

    Dünyayı 38 müridi arasında taksim ediyor ve onları da kral olarak isimlendiriyor.  … Genelgeler gönderiyor ve onlara:

    “Tanrı’nın tek ve ilk doğan oğlu Sabatay Sevi’den İsrail’in Mesih’i ve kurtarıcısından bütün İsrailoğullarına selam!  Mademki biz, şerefli büyüklerimiz İbrahim, İshak ve Yakup’un görmeyi arzu ettikleri (söyledikleri) Tanrı’nın büyük gününü görme şerefine nail olduk, artık acı günlerimiz sevince, oruç günlerimiz eğlenceye dönüşmelidir.  İşte bunun için Tanrı size ifadesi güç teselliyi verdi.  Tamburlarla, orglarla sevincinizi ilan ediniz.  Asırlardan beri size vaat ettiğini bugün yerine getirmiş olana, bu suretle, şükranlarınızı ifade eyleyiniz.  Eskiden beri yaptığınız ibadetleri yapınız.  Üzüntü günlerinizi, benim gelişim şerefine, Purim (Şeker Bayramı) adı altında bilinen neşeli günlere (bayramlara) çevirin.  Hiçbir kimse hiçbir işe koyulmasın, sadece neşelensin.  Yaşayın!” Sf. 259 

    Son bölümü ise şöyledir:                                                                     

    “Nihayet hiçbir şeyden çekinmeyiniz.  Çünkü sizin hâkimiyetiniz bütün milletlere şamil olacaktır ve siz yalnız dünya yüzündeki mahlûklara değil, denizlerin dibindeki mahlûklara bile hükmedeceksiniz.  Bütün bunlar sizin teselliniz ve hazzınız içindir.”

    Sabatay dünyayı 38 krallığa böldükten sonra, Kudüs’ü merkez yapacağını kralların da Elie tarafından Sion’un büyük şehrinden idare edileceğini tamim ediyordu.

    Alıntı; Dönmeler (Sabatayistler) Tarihi – Abdurrahman Küçük, (Aziz Andaç Yayınları,  7. Basım Temmuz 2005 – Sf. 259, 260) kitabından birebir alınmıştır.

  • SERA FAHİŞE PEYGAMBER Mİ

    Dimont, Sera’yı, beynelmilel fahişe olarak tavsif ediyor ve Yahudi yayınlarında; hem azizilik hem de fahişeliğin bir kadında birleşmesinin ilk olmadığını ve Hoşea Peygamber’in de Gomer gibi bir fahişe ile evlendiğini ifade ediyor.

    Alıntı; Dönmeler (Sabatayistler) Tarihi – Abdurrahman Küçük, (Aziz Andaç Yayınları,  7. Basım Temmuz 2005 – Sf. 253 ile 256 arası) kitabından birebir alınmıştır.

  • SABETAY OSMANLIYA ŞİRK KOŞUYOR

    Her cumartesi, sinagogda yapılan ayinden sonra Osmanlı İmparatorluğu’nun (Sultan IV. Mehmed) adını anmak adettir.  Bu âdeti, Padişahın adı yerine kendi adının (Sabatay Sevi) konulmasını emrederek değiştiriyor.

    Alıntı; Dönmeler (Sabatayistler) Tarihi – Abdurrahman Küçük, (Aziz Andaç Yayınları,  7. Basım Temmuz 2005 – Sf. 257) kitabından birebir alınmıştır.

  • SABETAY

    Sabatay’ın kardeşi İlyas (Elias), karşı çıkıyor ve Sabetay’a Türklerin düşmanlıklarını çekeceğini söylüyordu.  Sabatay da bunun üzerine, “Bu, bütün Yahudilerin ıstırap çekmesinden iyidir.” diyordu.  Sf. 253

    İzmir Kadısı, Sabetay’a ziyaretinin ve İzmir’de uyandırdığı hareketin manasını soruyor.  Sabatay; ne söyleyeceğini şaşırıyor ve mucize göstereceğini ümit ediyor.  Böyle bir şey zuhur etmeyince, bir müddet duraklıyor ve sonra Sultan’ın aleyhinde bulunan üç Yahudi’nin cezalandırılması için ziyarete geldiği cevabını veriyor. 

    Alıntı; Dönmeler (Sabatayistler) Tarihi – Abdurrahman Küçük, (Aziz Andaç Yayınları,  7. Basım Temmuz 2005 – Sf. 253 ile 255 arası) kitabından birebir alınmıştır.

  • KOMMAGENE KRALI NEMRUT YAHUDİLERİ KIRIYOR

    Dipnot:  Hanuka:  Kislev ayının 25’ine tesadüf eden ve 8 gün süren bir Yahudi bayramıdır.  M.Ö. 167 senesinde İsrail topraklarında hüküm süren Suriye Kralı Antikos Epifanes (Kommagene Kralı Nemrut), Yahudi dinini yok edip, onun yerine Yunanlıların putperestliğini yaymaya çalışmıştır.  Musevilerin, Hasmonay ailesine mensup Malatya adındaki kâhin, az bir Milli Kurtuluş ve din hürriyeti için çarpışmaya devam edip, Kudüs’ü ele geçirerek, Mâbedi putlardan temizlemiştir.  Mabede devamlı yanması gereken Menora (Yedi Kollu Şamdan) için hususi yağ Antiokus’un orduları tarafından yok edilmiştir. Büyük aramalardan sonra küçük bir yağ ölçeği bulunmuştur.  Mucize olarak ölçekteki yağ 8 gün yanmıştır.  Bu olayı hatırlamak için 8 gün kandil yakılmaktadır.  “Bu kandil, ideal ve haklı davanın tahakkuku yolunda gösterilen kahramanlık ve sanatkârlığın sembolü” olarak görülmektedir.  Bayram da bunun anısı için yapılmaktadır.

    Alıntı; Dönmeler (Sabatayistler) Tarihi – Abdurrahman Küçük, (Aziz Andaç Yayınları,  7. Basım Temmuz 2005 – Sf. 250) kitabından birebir alınmıştır.

  • SABATAY MESİH VE MÜNCİ OLDU

     Sabatay kendisine; “İlk yaratılmış, Allah’ın yegâne oğlu, Mesih, Münci-i İsrail (İsrail’in kurtarıcısı) unvanlarını verdi.  Sf. 247

    Kudüs hahamlarının düşmanlıkları karşısında Sabatay, Kutsal Şehri terk etmeye karar veriyor.  İstanbul’a gitmek için İzmir’e hareket ediyor.  …  Eylül 1665.  Sabatay sevi İzmir’dedir.  Sevi İzmir’e taraftarlarının coşkun tezahüratı arasında giriyor.

    Alıntı; Dönmeler (Sabatayistler) Tarihi – Abdurrahman Küçük, (Aziz Andaç Yayınları,  7. Basım Temmuz 2005 – Sf. 247 ile 249 arası) kitabından birebir alınmıştır.

  • SABETAY GAZZE’DE SEKS ALEMLERİNE BAŞLIYOR  

    Sabatay’ın bir Yahudi’nin evinde aşk alemi yaparken Subaşı’nın baskınına uğradığını, Subaşı’yı evinde gören Sabatay’ın sara hastalığına tutulup, ağzından köpüklerin geldiği ve onlarla beraber olan Josef (Yusuf) Çelebi’nin kaçıp gizlendiği; Sf. 245

    Sabatay, Sarrafbaşından ve oradaki halktan topladığı yardımlarla yanında karısı Sara ve birçok taraftarı ile El-Ariş yoluyla Kudüs’e dönerken Gazze şehrine uğruyor.  Orada Abraham Benjamen Nathan ile tanışıyor.  Bu, Gazeli Nathan veya “Peygamber” Nathan olarak adlandırılıyor.

    Alıntı; Dönmeler (Sabatayistler) Tarihi – Abdurrahman Küçük, (Aziz Andaç Yayınları,  7. Basım Temmuz 2005 – Sf. 245 ile 246) kitabından birebir alınmıştır.

  • KUDÜS HAHAMLARI SABETAY’I İSTEMİYORLAR

    Kudüs hahamlarının düşmanlıkları karşısında Sabatay, kutsal Şehri terk etmeye karar veriyor. Burada bir şey yapamayacağını anlıyor ve İmparatorluk merkezi olduğundan, önemli saydığı İstanbul’a gitmek için İzmir’e hareket ediyor. Kudüs’ten ayrılmadan, İstanbul’a vardığında, taraftarların muhteşem karşılama törenlerinin beklenmedik olaylara sebep olabileceğini düşünerek, Mesih’in geleceğini haber vermek üzere, Mısır ve Avrupa’ya elçiler gönderiyor. Sf. 249

    Alıntı;  Dönmeler (Sabatayistler) Tarihi – Abdurrahman Küçük, (Aziz Andaç yayınları, 7. Basım 2005 – Sf. 249) kitabından birebir alınmıştır.

  • OSMANLI SABETAY’I SİYASİ FİGÜR OLARAK DEĞERLENDİRİYOR

    Olaylar bu safhaya geldikten sonra Sadrazam Köprülü Fazıl Ahmet Paşa’nın duruma müdahale ihtiyacı duyduğunu ve Sabatay’ı huzuruna çağırıp konuştuğunu belirten “Bir Tarih Müdekkiki” şöyle bir iddiada bulunuyor: “Düzme Mesih’in boş bir adam olmadığını anladı ve ilmi vukufunu takdir etti. Fakat umumî heyecanlar ve tefrikalar üzerine Sevi’nin İstanbul’da kalması tehlikeli görüldüğünden Aydos kalesine nefyedilmesine (sürgün edilmesine) ve orada kal’a-bend (kalede mahkûm) olmasına karar verdi”.

    Alıntı;  Dönmeler (Sabatayistler) Tarihi – Abdurrahman Küçük, (Aziz Andaç yayınları, 7. Basım 2005 – Sf. 267) kitabından birebir alınmıştır.

  • SABETAY DOLAŞIYOR

    Sabatay Yahudi mahallelerini geziyor.  Soranlara, İsrail’in kurtuluşunun “Balık Burcu”nda olacağını söylüyor.  Sabatay mensuplarının ayinlerindeki balık remzi, işte buradan kalmıştır.  … hahamlarca bir rehber görevlendiriliyor ve döğdürülüyor.  …  1659. Sabatay, İzmir’e babasının yanına dönüyor.  Sf. 238 

    1662-63.  Sabatay Sevi, Kahire’dedir.  …  Raphael Joseph Tchelebi (Çelebi) …  1663’de Kudüs’e hareket ediyor. Sf. 240

    Sara ile evlendi. 

    Alıntı; Dönmeler (Sabatayistler) Tarihi – Abdurrahman Küçük, (Aziz Andaç Yayınları,  7. Basım Temmuz 2005 – Sf. 238 ile 243 arası) kitabından birebir alınmıştır.