Bilgi Bakkalı

Aristo; “İnsan doğuştan bilmek ister!” Demiş. Bilgi Bakkalı, ‘bilmek’ isteyenler için yapıldı. Paylaşmaya ve eleştiriye açık, küfür, hakaret ve nefret söylemine kapalıdır. Bu Bakkal’dan çıkarken; değişmiş olarak çıkarsanız ve bilgilerin kaynağı olan kitapları merak edip okursanız amacıma ulaşmış olacağım.

recent posts

about

  • SİGARA VE KİBRİT İNHİSARI (TEKELİ) HAKKINDA KANUN

    1 Ağustos 1921 (1337) tarihinde 58. İçtima 1. Celse, Reisi Sâni Dr. Adnan Bey

    İhracat Gümrüğü Vergisine Zam Yapan Kanun İptal Edildi.

    Sigara Kâğıdı, Kibrit vs. İnhisarı (Tekeli) Hakkında Görüşmeler.

    (Maliye Vekili bu işten bir milyon kar bekliyor.) 

    Salih Efendi (Erzurum); “-…Hükûmet tüccar değildir!” 

    Tütün 30 yıldır inhisar (tekel idaresi) elinde:

    Faik Bey (Edirne); “-..hükümet fabrikatör de değildir. .. Kibrit inhisarı (tekeli) sadece Fransa’da mevuttur. … Sigara kâğıdı inhisarı mileli mütemeddinenin (medeni milletlerin) hiçbirinde yoktur. Yalnız tütün inhisarı Macaristan ve İtalya’da vardır. Bu inhisarı kabul etmeyiniz, onun yerine iki misli vergi koyunuz.”

    Lütfü Bey (Malatya); “-..biz vaktiyle tütünler için bir inhisar (tekel) vaz’ettik (koyduk). Sadrazam Sait Paşa zamanında vazedilen bu inhisarı (tekel’i), tarih lanetle yâd etti. … Hükümet şimdiye kadar bütün vezaifini hüsnü surette (güzel biçimde) ifa etti de şimdi de ticaret ve sanatla iştigal edecek (uğraşacak) ha! … Hükûmet sanatla iştigal edemez. Çünkü memurlar vasıtasıyla idare edecek, o memurlara da nezaret etmek üzere diğer bir memur tayin edecek, onu da teftiş etmek için diğer memurlara lüzum görülecek, bunu hükümet yapamaz. Bu sırf şirketlere mahsus işlerdir. .. ve bu kanunun temelinden reddini teklif ederim.”  Sf. 381

    Maliye Vekili Hasan Bey (Trabzon); “- ..Hükümetin fabrikatörlük yapması doğru mudur, değil midir diye, şimdiye kadar kokmuş bir liberalizm nazariyesini (görüşünü) tekrar ettiler, mateessüf bendeniz o mektebi iktisadiye mensubu (o ekonomik görüşe bağlı) değilim. Hükümetin muvaffakiyetle işlettiği birçok sanayii cesime (büyük sanayi) vardır ve bizim memleketimiz bu sahai iktisadiyatta, bu mesleki (siyasi yolu) tutmadıkça hiçbir zaman Avrupa’nın esareti iktisadiyesi (ekonomik esareti) altından kurtulmak imkânı yoktur.”

    (Uzun zamandır sesi çıkmayan belki de izinli olan Mehmet Şükrü konuşuyor.)

    Mehmet Şükrü (Karahisarı sahip); “-..Maliye Vekili’nin kendisine mahsus bir malî siyaseti yoktur. … Bir gün devlet sosyalizmini tesis etmek için böyle bir kanun getirir; inhisar (tekel) yapar. Bir gün serbest yapmak için liberalizm esasına müstenit (dayanan) bir kanun tesis eder. … Doğrudan doğruya bütçe açığını kapatmak için yapılmış bir kanundur. .. Reji (tekeller idaresi) için; biz elimizden gelirse onu kökünden keseceğiz. … Bu, Hükümeti Milliyenin ilk işi olacaktır.”

    İktisat Vekili Mahmut Celal Bey (Saruhan); (Reji (tekel idaresi) hem üretimi hem de tüketimi baltaladı, kaçakçılığı artırdı diyor. Rejiye karşı çıkıyor ama bu kanuna taraftarım diyor.)

    (Reji; tütünde bir nevi tekel demek, tütün paketlerine devletin mühürü vurularak satılıyor, dolayısı ile izin alınıp vergisi verilmiş oluyor. İnhisardan farklı. Sigaranın şimdiki durumuna benziyor.) Sf. 385

    2. Celse. İkinci Reis vekili Dr. Adnan Beyefendi

    Sigara Kâğıdı, Kibrit ve. İnhisarı (Tekeli) Hakkında Görüşmelere Devam;

      Hasan Basri Bey (Karesi); “-..son zamanlarda Rusya’da her şeye hükümet vaziyet etmiş (el koymuş) ve her şey hükümet tarafından verilmeye başlanmıştır. Fakat zannediyorum ki bu bir ifrattır (aşırılıktır). Zaman bu hâli bu vaziyeti tadil edecektir (değiştirecektir). Çünkü tekâmül (gelişme) kanununa mugayirdir (aykırıdır). … Efendiler Hükümetin vezaifi esasiyesi asayişi temin, adaleti tevziden (dağıtmaktan) ibarettir. Bunun haricinde kalan şeyler Hükümetin vezaifi esasiyesinden hariçte (esas görevinin dışında) demektir.”

    Tunalı Hilmi Bey; ” Asla!”

    Sigara Kâğıdı, Kibrit Vs. İnhisarı (Tekeli) Hakkında Kanun:

    Madde 1- Memaliki ecnebiyeden (yabancı ülkelerden) veyahut işgali ecnebi altında bulunan aksamı memleketten (yabancı işgali altında bulunan kesimlerimizden) sigara kâğıdı ve kibrit ile bunların imaline mahsus olan âlât ve edevat ve levazımın ithal, imal ve füruhtu (satışı) Hükümetin tahtı inhisarındadır (tekeli altındadır).”

    Hasan Basri Bey; “- ..bizde her türlü teşkilât (kurumlar, bürokrasi) katrelerden başlamış ummanlar olmuş ve bu milleti boğmuştur.” 

    1. madde kabul edildi. 

    Maliye Vekili Hasan Bey; “-Yani biz aşikâr söyledik ki, vekilleriniz serbesti (liberalizm) taraftaranından (yandaşlığından) değildir.”

    Alıntı: TBMM Zabıt Ceridesi Cilt: 11 (23.06.1921 / 3.08.1921) (TBMM Matbaası 1958 yılı 2. Baskı – Devre;1 Sene; 2, İçtima; 58, Celse: 1, – Sf. 385 ile 388 arası) kitabından birebir alınmıştır.

    BAKKAL’IN NOTU (1996): Salih Efendi 21.7.1921 günü sormuştu: “-.. Şimdi esasen BMM Hükümetinin mesleki (ideolojisi, sistemi) nedir? Demokrasi midir yahut kapitalizm midir, otokrasi midir? ..  Bunu bir kere anlamak lâzımdır.”

  • HİLMİ BEY ARDAHAN MEBUSU OLDU

    30 Temmuz 1921 (1337) tarihinde 57. İçtima 1. Celse, Reisi Sâni Dr. Adnan Bey

    Hilmi Bey Ardahan Mebusu Oldu; (1926 yılında İzmir Suikastı davasında asıldı. Filibeli.) Sf. 368 

     Alıntı: TBMM Zabıt Ceridesi Cilt: 11 (23.06.1921 / 3.08.1921) (TBMM Matbaası 1958 yılı 2. Baskı – Devre;1 Sene; 2, İçtima; 57, Celse: 1, – Sf. 368) kitabından birebir alınmıştır.

  • İSTİKLAL MAHKEMELERİNE ÜYE SEÇİMİ

    30 Temmuz 1921 (1337) tarihinde 57. İçtima 2. Celse Hafidir. , Reis Mustafa Kemal Paşa Hazretleri

    Hâriciye Nazırı Yusuf Kemal Bey Fransa ile Yapılan Anlaşmanın Metnini Okuyor ama zabıtlarda yok. Sf;130 (TBMM Gizli Celse Zabıtları II- Sayfa; 120-130 kadar alındı.)

    3. Celse: Reis Mustafa Kemal Paşa Hazretleri

    İstiklal Mahkemelerine Aza Seçimi:

    Canik Mebusu Emin Bey (önceden de seçilmişti istifa etmişti), Burdur Mebusu Veli Bey, İzmir Mebusu Mahmut Esat Bey, Denizli Mebusu Yusuf Bey, Bursa Mebusu Necati Bey, Saruhan Mustafa Necati Bey, Canik Mebusu Hamdi Bey, Kangırı Mebusu Neşet Bey, Sinop Mebusu Şevket Bey, Urfa Mebusu Ali Saip Bey, Karesi Mebusu Hacim Muhittin Bey, Bursa Mebusu Muhittin Baha Bey.)

    3. Celse: Reis Mustafa Kemal Paşa Hazretleri

    Fevzi Paşa’dan Kısa Bir İzahat

    Heyeti Vekile Reisi Ve Müdafai Milliye Vekili Fevzi Paşa; “-.. Ve ordumuz düşmanın arzu ettiği yerde değil, bizim arzu etiğimiz yerde düşmanı kat’i muharebeye çekecek ve orada darbei katiyeyi vuracaktır.” (İnşallah sadaları, alkışlar, yaşasınlar sesleri)

    (Kısa bir açıklama idi. Celseler kısa sürüyor artık.) 

     Alıntı: TBMM Zabıt Ceridesi Cilt: 11 (23.06.1921 / 3.08.1921) (TBMM Matbaası 1958 yılı 2. Baskı – Devre;1 Sene; 2, İçtima; 57, Celse: 1, – Sf. 365 ile 368 arası) kitabından birebir alınmıştır.

  • EMİN BEY, İSTİKLAL MAHKEMESİ ÜYELİĞİNDEN İSTİFA ETTİ: “LEKELENMEK İSTEMİYORUM”

    28 Temmuz 1921 (1337) tarihinde 56. İçtima 1. Celse, Reisi Sâni Dr. Adnan Bey

    İstiklâl Mahkemeleri Azası Seçimi;

    (Canik Mebusu Emin Bey en fazla oyu aldı ama istifa etti. Meclis ısrar edince sebebini açıklıyor; Memurların suiistimaline vakıf olup bir şey yapamıyoruz, ayrıca lekelenmek istemiyorum diyor. Çok fazla ısrara dayanamayarak istifasını geri alıyor.) Sf. 364

    Alıntı: TBMM Zabıt Ceridesi Cilt: 11 (23.06.1921 / 3.08.1921) (TBMM Matbaası 1958 yılı 2. Baskı – Devre;1 Sene; 2, İçtima; 56, Celse: 1, – Sf. 364) kitabından birebir alınmıştır.

  • KEMAL PAŞA: “DÜŞMAN ESKİŞEHİR YAKINLARINDA DURMUŞTUR”

    28 Temmuz 1921 (1337) tarihinde 57. İçtima 1. Celse, Reisi Sâni Dr. Adnan Bey

    Mustafa Kemal Paşa Cepheden Bir Telgraf Gönderiyor:

    (Düşman Eskişehir yakınlarında durmuştur diyor.  26.7.1337 TBMM Reisi Mustafa Kemal imzalı telgrafta.)

     Alıntı: TBMM Zabıt Ceridesi Cilt: 11 (23.06.1921 / 3.08.1921) (TBMM Matbaası 1958 yılı 2. Baskı – Devre;1 Sene; 2, İçtima; 57, Celse: 1, – Sf.  ile  arası) kitabından birebir alınmıştır.

  • ORDUYA MORAL VERMEK İÇİN CEPHEYE MEBUSLAR GİDİYOR

    24 Temmuz 1921 (1337) tarihinde 55. İçtima 1. Celse, İkinci Reis Vekili Faik Beyefendi

    Orduya Şükran ve Selam Götürecek Bir Mebus Heyeti Seçiliyor.

    İstiklal Mahkemeleri Azalıkları İntihabı Tartışmalarla Sonraya Kaldı.

    Prens Sabahattin’in Tebrik Telgrafı Okundu:

    (Savunmanızı ve direnişinizi kutlar başarılar dilerim diyor. Tunalı Hilmi tebrike şayandır diyor, Mecliste gürültüler çıkıyor, Karesi Mebusu Vehbi Bey de teşekkürle mukabele edelim diyor) Sf. 358

    2. Celse: İkinci Reis vekili Dr. Adnan Beyefendi

    Orduya Şükran ve Selam Götürecek Bir Mebus Heyet Seçildi:

    Mersin Mebusu Selahattin Bey 139 oy, Karesi Mebusu Vehbi Bey 131, Dr. Rıza Nur Bey, Erzurum Mebusu Nusret Efendi, Karesi Mebusu Abdulgaffur Efendi, Edirne Mebusu Şeref Bey, Erzurum Mustafa Durak Bey, Eskişehir Abdullah Azmi Efendi, İzmir Mahmut Esat Bey, Konya Vehbi Efendi, Ankara Hacı Müfit Efendi, Trabzon Hüsrev Bey, Karahisarı sahip Ömer Lütfi Bey, İzmit Sırrı Bey, Dersim Mustafa Ağa.

    Alıntı: TBMM Zabıt Ceridesi Cilt: 11 (23.06.1921 / 3.08.1921) (TBMM Matbaası 1958 yılı 2. Baskı – Devre;1 Sene; 2, İçtima; 55, Celse: 1, – Sf. 358) kitabından birebir alınmıştır.

     

  • ESKİŞEHİR BOZGUNU, “BAŞKENTİN KAYSERİYE ALINMASINI HÜKÜMET KARARLAŞTIRDI”

    23 Temmuz 1921 (1337) tarihinde 54. İçtima Hafidir. 1. Celse Hafidir. , Reisi Sâni Dr. Adnan Bey

    (Aşağıdaki notlar, TBMM Gizli Celse Zabıtları II- Sf. 102-116 kadar olan sayfalardan alındı. Gizli celse tutanaklarını derleyen Mustafa Nuri Ünver’ in notu; “-1., 2. ve 3. celselerden oluşan, 23 Temmuz 1921 tarihli bu toplantının tutanakları o tarihteki tutanak memurları tarafından da belirtildiği üzere, maalesef tam toplanamamış ve kalanlar da bu zamana intikal etmemiş (naklolmamış, ulaşmamış)  bulunduğundan, tutanaklar, kısım kısım ve her kısmın baş tarafları çizgilerle ayrılmak suretiyle hepsi bir araya konmuş ve celselerini ayırmak mümkün olamamıştır. “diyor. Çok acı ve düşündürücü bir durum! Bu oturumun bütün celseleri neredeyse yarı yarıya eksiktir.)

    (Fevzi Paşa Bakanlar Kurulu Başkanı Meclis’e bilgi veriyor; Yunan; Bursa, Eskişehir ve Afyon hattından ilerliyor. Konya tarafına taktik bir saldırı yapıyor, İnönü’de galibiyeti var burada muharebeyi düşman kazandı diyor ve devam ediyor; Eskişehir’de de büyük bir meydan muharebesi hezimeti var. Ordumuz yorgun olduğundan Yunan ordusu, ordumuzu çevirmek ve cephanesine el koymak üzere iken şarka çekildik diyor. Savaş devam ediyor, Afyon hattında da direnmeler var. Geriden gelen kuvvetlerle, dinlenen ordumuzla düşmanı bir meydan muharebesinde yeneceğimizi ümit ediyoruz, diyor.) 

    Fevzi Paşa (Heyeti Vekile Reisi): “-.. biz Ankara’da bulundukça, ordu daima Ankara’yı göz önüne almak zorundadır. Ordu Ankara’yı göz önüne aldıkça, düşman da manevrasını ona göre yapacaktır. .. Herhalde hükümet merkezinin değiştirilmesi zorundayız. Bunun için Bakanlar Kurulu yaptığı görüşmede Kayseri’yi uygun görmüştür. .  Cephane ve esliha (silahlar) zayiatımız az bir şeydir. .. İnsan zayiatımız 5-6 binden aşağı olmayacağına kaniim. Düşmanın can kaybı 10 bin vardır.” 

    Mustafa Durak Bey (Erzurum); “-…diyorum ki ordu kendisine serbest bir program çizsin, biz müdahale etmeyelim. Ordu şehir bekçisi değil, ordu istiklâl (bağımsızlık) bekçisidir. Nerede canı isterse orada harbini yapar.” 

    Hakkı Hami Bey (Sinop): “-Hâlâ Hükümet, memurlarımızı emekliye ayırarak onların yerine kendi yârân ve ahbaplarını kayırmakla meşguldür.

    (Mustafa Kemal Paşa da konuşuyor ve tutanaklarda bazı sahifeler eksik diyor.) Sf. 114 (Yukarıdaki notlar TBMM Gizli Celse Zabıtları II- Sayfa; 102-116 arası alındı) 

    4. Celse Aleni; İkinci Reis Dr. Adnan Beyefendi

    Fevzi Paşa’nın Yunan Yenilgisi İle İlgili Beyanatı.

    (Düşmanın şiddeti azalmıştır, henüz Eskişehir elimizde diyor. Bir takım ifsadatlara (fesatlıklara), karşı Kastamonu ve Konya’ya bir İstiklâl mahkemesi gönderilmesini istiyor. Samsun, Konya ve Kastamonu’ya İstiklâl Mahkemesi gönderilmesine karar verildi.)

    Nadir Bey (Isparta); “-Orada artık koyun sürüleri kalmadı!”

    (Çok ilginç bir espri: Denizli Mebusu Yusuf Bey, Denizli, Aydın, Muğla, Antalya, Isparta ve Burdur’a da bir İstiklâl Mahkemesi gitsin diye takrir veriyor. Ve Isparta Mebusu Nadir Bey espriyi patlatıyor. Daha önce Burdur’dan 7.200 koyunun İstiklâl Mahkemesi tarafından alındığı görüşülmüştü.)

    (Hakkı Hami Bey, yeniden görevlendirilen İstiklâl Mahkemelerinde eski üyelerin görev yapmasını istiyor. Hukuken doğrusu budur diyor ama kızıyorlar ve daha şahin adamları seçip gönderelim diyorlar. istiklâl Mahkemelerine üye seçimi sonraki celselere kalıyor.)

     Alıntı: TBMM Zabıt Ceridesi Cilt: 11 (23.06.1921 / 3.08.1921) (TBMM Matbaası 1958 yılı 2. Baskı – Devre;1 Sene; 2, İçtima; 54, Celse: (1, 2, 3 Celseler Hafidir: TBMM Gizli Celse Zabıtları II Sf. 102 ile 112 arası alıntıdır) – 4. Celse Aleni, Sf. 340 ile 352 arası) kitaplarından birebir ve notlar hâlinde alınmıştır.

  • TÜRKİYE – RUSYA ANLAŞMASINI MECLİS ONAYLADI

    21 Temmuz 1921 (1337) tarihinde 53. İçtima 1. Celse, Reisi Sâni Dr. Adnan Bey

    Türkiye Sovyet Rusya Muahedenamesi (anlaşması):

    Moskova Antlaşması. 16 Mart 1337 (1921) Türkiye adına imzalayanlar; İktisat Vekili Yusuf Kemal, Murahhas Dr. Rıza Nur, Sefiri Kebir (büyükelçi) Ali Fuat Paşa.  Rusya Adına imza edenler; Hâriciye Komiseri George Çiçerin, İcra Merkezi Üyesi Celal Korkmazof. 

    Madde 1- ..Rusya TBMM Hükümeti tarafından kabul edilmeyen hiçbir uluslararası sözleşmeyi tanımayacak.. .. İşbu muahedede mezkur (zikredilen, belirtilen) Türkiye tabiriyle .. 28. Kânunusani 1920 tarihinde. Meclisi Mebusan tarafından tamim edilen (yayımlanan) Misakı Millinin ihtiva ettiği arazi kastedilmiştir. (Ve hudutlardan bahsediyor.) 

    Madde 2 – (Batum Limanından ticaret için Türkiye’ye gümrük kolaylıkları tanınıyor.) .. Batum Liman ve şehri üzerindeki hakkı metbuiyetini (kendi haklarını) Gürcistan’a terk’e rıza gösterir. Sf. 323   

    Madde 3- (Nahcivan başka bir devlete terk etmemesi koşulu ile Azerbaycan’a bırakılıyor.) 

    Madde 4- (Taraflar Şark Milletlerinin, istedikleri bir hükümet biçimi ile idare olunmalarına salâhiyettar (yetkili) olduklarını kabul eder.)

    Madde 5- (Türkiye ve İstanbul’a hiçbir zarar vermeyecek bir biçimde Boğazlar sorunu, Karadeniz’e sahil ülkelerinin katılacağı bir konferansla kararlaştırılacak.) Sf; 323

    Madde 6- (İki ülke arasındaki daha önceki antlaşmalar hükümsüzdür.) 

    Madde 7- (Kapitülasyonları Rusya da tanımıyor.) 

    Madde 8- (Taraflar, karşı ülkenin içişlerine müdahale etmek isteyen gurupları bünyelerinde barındırmayacaklar.)  Sf;324 

    .. Madde 11- (Taraflar ülkelerinde bulunan tebaaları(vatandaşları) hakkında en çok naili müsaade (izine nail olan) millet muamelesine tabi olurlar. Rusya’daki Müslüman devletlerin halkı hariç.)

    (Dr. Rıza Nur Bu muahedename daha önce de okunmuştu son tercümede hatalar var diyor. Hâriciye Vekili Yusuf Kemal Bey; Orijinali Fransızcadır, sorun çıkarsa aslına bakarız diyor. Ve 11 Maddeye açıklama getiriyor; Meselâ Türkiye’deki Rus tebaası en ziyade mazharı müsaade olan tebaa olacaktır. Türkiye başka bir ülke ile muahede yapmaya o ülke tebaasının tanıdığı müsaadeden fazlasını Rus tebaasına sağlayacaktır. Biz de Rusya’dan bunu isteyeceğiz. Ama meselâ Azerbaycan halkı için istemeyeceğiz. Diyor.) 

    Salih Efendi (Erzurum); “-.. Şimdi esasen BMM Hükümetinin mesleki (ideolojisi, sistemi) nedir? Demokrasi midir yahut kapitalizm midir, otokrasi midir? ..  Bunu bir kere anlamak lâzımdır.” 

    (Yusuf Kemal Bey, bizim Rusya ile emperyalizme karşı birlikteliğimiz birlikte noktai nazarımız (bakış açımız) vardır diyor.  Beş Batum Mebusu bu anlaşmayı protesto eden bir takrir veriyorlar ama reddediliyor. Ve muahede (anlaşma) kabul ediliyor.) Sf.333

    2. Celse: İkinci Reis Dr. Adnan Beyefendi

    Rusya İle Esir Mübadelesi (değişimi) Hakkındaki Kanun Görüşüldü: Kabul edildi.

     Alıntı: TBMM Zabıt Ceridesi Cilt: 11 (23.06.1921 / 3.08.1921) (TBMM Matbaası 1958 yılı 2. Baskı – Devre;1 Sene; 2, İçtima; 53, Celse: 1, – Sf. 325 ile 333 arası) kitabından birebir alınmıştır.

  • BEDELİ NAKDİ (BEDELLİ ASKERLİK) KABUL EDİLDİ

    21 Temmuz 1921 (1337) tarihinde 53. İçtima 1. Celse, Reisi Sâni Dr. Adnan Bey

    Bedeli Nakdi Kabul Edildi. Sf. 317

    Türkiye Afganistan Muahedenamesi (Anlaşması) Kabul Edildi.

    (1 Mart 1337, 21 Cemaziyellevvel 1337’de imzalanan bir anlaşma. Türk tarafından Rıza Nur ve Yusuf Kemal imzaladı. Yusuf Kemal Bey; Bu anlaşmayı Rıza Nur hazırladı, bir kelimesi bile değiştirilmeden taraflarca imzalandı, Afganlılar bu anlaşmayı dualar ve gözyaşları ile okudular diyor.) Sf. 321

     Alıntı: TBMM Zabıt Ceridesi Cilt: 11 (23.06.1921 / 3.08.1921) (TBMM Matbaası 1958 yılı 2. Baskı – Devre;1 Sene; 2, İçtima; 53, Celse: 1, – Sf. 321) kitabından birebir alınmıştır.

  • BÜYÜK BOZGUNLAR YAŞIYORUZ

    18 Temmuz 1921 (1337) tarihinde 52. İçtima 1. Celse, İkinci Reis Vekili Faik Beyefendi

    Çoğunluk sağlanamadı.

    Moraller bozuk.

    Büyük askeri bozgunlar yaşanıyor.   

    Alıntı: TBMM Zabıt Ceridesi Cilt: 11 (23.06.1921 / 3.08.1921) (TBMM Matbaası 1958 yılı 2. Baskı – Devre;1 Sene; 2, İçtima; 52, Celse: 1, – Sf. 310) kitabından birebir alınmıştır.

  • BEDELİ NAKDİ REDDEDİLMİŞTİ YENİ İSMİ ASKERLİKTEN MUAFİYET VERGİSİ OLDU

    16 Temmuz 1921 (1337) tarihinde 51. İçtima 1. Celse, Reisi Sâni Dr. Adnan Bey

    Kütahya Mebusu Cemil Bey’in Teklif Ettiği Bedeli Nakdi Diğer, Yani Muafiyeti Askeriye Vergisi Kanunu Görüşülüyor.  

    (Kavanini Maliye (mali kanunlar) Encümeni Reisi Hüseyin Avni Bey, kanun hakkında bilgi veriyor.) Sf. 298 

    Encümen Reisi Hüseyin Avni Bey (Erzurum): “-Muafiyeti Askeriye Vergisi Hakkında Kanun;

    Madde 1- Hemtevellütlüleri (çağdaşları, tertipleri, aynı tevellütte olanları) hizmeti askeriyeye alınan anasırı gayri Müslime’den (Müslüman olmayan unsurlardan) bedeli nakdi itasına (alınmasına) talip olanlara, amali milliyenin husulüne (Milli amaca ulaşılıncaya) kadar mücerret (somut) bir müsadei mahsusa (özel izin) olmak üzere bervechiâtide (aşağıda) recat ve şeraitle (şartlarla) bedeli nakdi kabul olunmuştur. Bedeli nakdi itasına talip (bedelli askerlik parası vermeye talip) olanların Hükümetçe aşar ve ağnam (küçükbaş hayvan vergisi) ve emlak ve arazi ve temettü (kâr) ve ticaret kuyudu veya emsali ahval ile mütahakkık istitaati (tahakkuk etmiş …) maliyesine göre üç dereceden ibarettir. Senevî birinci derece bin, ikinci derece altı yüz. Üçüncü derece üç yüz liradır. Derecatı mezküre (söz konusu dereceler)  her şahıs için mahalli mecâlisi idaresi (mahalli idari meclisleri) ve ticaret ve ziraat odaları ve ticaret odası olmayan yerlerde Belediye Meclisi taraflarından tayin ve mal sandıklarınca istifa olunur (kesilir).

    Madde 2- Maliye Vekâleti bedelâtı mezkûreyi (söz konusu bedeli) her sene hizmeti muvazzafaya (silahaltına) alınan sınıf için iki, diğerleri için dört taksitle olmak üzere tayin edeceği tertip dairesinde istifaya (almaya) mecburdur. 

    Madde 3- Bedel ödeyecek olanların firarı halinde Tahsili emval kanununa göre kendisinin veya kefilinin malından tahsil edilir. Bu kanun 1337’den itibaren muteberdir (geçerlidir).” Sf. 305

     Alıntı: TBMM Zabıt Ceridesi Cilt: 11 (23.06.1921 / 3.08.1921) (TBMM Matbaası 1958 yılı 2. Baskı – Devre;1 Sene; 2, İçtima; 51, Celse: 1, – Sf. 280 ile 305 arası) kitabından birebir alınmıştır.

  • YUNAN’IN İŞGALİ SÜRÜYOR

    16 Temmuz 1921 (1337) tarihinde 51. İçtima 1. Celse, Reisi Sâni Dr. Adnan Bey

    Meclisteki Asker Kökenli Mebusların Cepheye Gitmeleri Hakkında Bir Takrir Kabul Edildi.

    Nüfus Vukuatına İki Ay Süresince Af Getiren Kanun Teklifi Kabul Edildi. Sf. 280

    Gemi ve Yolcularından Alınacak Vergiler Hakkında Kanun Teklifi:

    (Yabancı limanlardan gelen yolcu ve yük için vergi tarh ediliyor.)

    Kabul edildi. Sf. 280

    Bedeli Nakdi (Bedelli Askerlik) Kanununun Görüşülmesi Ertelendi. Sf. 287 

    2. Celse: İkinci Reis Dr. Adnan Beyefendi

    Garp Cephesinde Aşarın Acilen Toplanması Hakkında Kanun Teklifi Görüşülüyor:

    (Düşman işgal etmeden üç kişilik bir komisyonla hemen vatandaşın 1337 (1921)  vergisini alalım diyorlar. Erzurum Mebusu Salih Efendi bu iş zaten yapılıyor, bu bir emri vakidir, oldu bittidir diyor. Kanunun oylanması sonraya kalıyor.)

     Alıntı: TBMM Zabıt Ceridesi Cilt: 11 (23.06.1921 / 3.08.1921) (TBMM Matbaası 1958 yılı 2. Baskı – Devre;1 Sene; 2, İçtima; 51, Celse: 1, – Sf. 280 ile 305 arası) kitabından birebir alınmıştır.

  • YUNAN İŞGALİ VE ZULMÜ BÜYÜYOR

    14 Temmuz 1921 (1337) tarihinde 50. İçtima 1. Celse, Reisi Sâni Dr. Adnan Bey

    İşgal Edilen Yerler Hakkında Bir Hükûmet Teklifi;

    (Yunanın işgal ettiği yerlerde aşar vergisi ürün harmanda iken Ordu Kumandanları tarafından işgal olunmadan alınsın.)

    Yahya Galip Bey (Kırşehir); “- ..Askerin karıştığı işte  cebir (zor kullanımı) çıkar.”

    Teklif encümene gitti.  Sf. 258

    2. Celse: İkinci Reis Dr. Adnan Beyefendi.

    Hâkimi Münferit Kanununda Değişiklik Yapan Kanun Kabul Edildi.

     Alıntı: TBMM Zabıt Ceridesi Cilt: 11 (23.06.1921 / 3.08.1921) (TBMM Matbaası 1958 yılı 2. Baskı – Devre;1 Sene; 2, İçtima; 50, Celse: 1, – Sf. 245 ile 258 arası) kitabından birebir alınmıştır.

  • YUNAN SALDIRISI BAŞLADI FEVZİ PAŞA SÜKÛNET TAVSİYE ETTİ

    11 Temmuz 1921 (1337) tarihinde 49. İçtima 1. Celse, Reisi Sâni Dr. Adnan Bey

    Büyük Yunan Saldırısı Başlamış, Mecliste Dualar Okundu.        

    Mahkeme Usul Kanunu Görüşmelerine Devam Edildi. 

    2.Celse: İkinci Reis Dr. Adnan Beyefendi

    Büyük Yunan Saldırısı Başlamış;

    Heyeti Vekile Reisi (Başbakan) Fevzi Paşa (Kozan):   “-…itilaf devletlerinin (İngiltere, Fransa, İtalya, Rusya) tavassut (aracılık) teklifi Yunanlılar tarafından reddedildikten sonra, kati olarak taarruz etmeleri gerekir idi. On beş gündür de buna intizar olunuyordu (bekleniyordu) . .. 7 Temmuzda Kral hanedanı ile birlikte İzmir’den Uşak’a hareket ediyor. 8 Temmuzda Bursa’da taarruz başlıyor ve yayılıyor. … Heyeti Aliye’nizden istirham ederim; düşmanlarımızın derekesine (seviyesine) inmeyelim.” (Bravo sadaları) (Şiddetli Alkışlar) Sf. 238  

     Alıntı: TBMM Zabıt Ceridesi Cilt: 11 (23.06.1921 / 3.08.1921) (TBMM Matbaası 1958 yılı 2. Baskı – Devre;1 Sene; 2, İçtima; 49, Celse: 1, – Sf. 225 ile 238 arası) kitabından birebir alınmıştır.

  • YUNAN, BURSA’DA DA VAHŞET YAPMIŞ

    9 Temmuz 1921 (1337) tarihinde 48. İçtima 1. Celse, İkinci Reis Vekili Faik Beyefendi

    Yunan Mezalimi Konuşuluyor, Bir Mebus Salondan Atılıyor.

    (Bursa Mebusu Muhittin Baha Bey Bursa’da yapılan Yunan mezalimini ağlamaklı ifadelerle anlatıyor. Bu sırada Çorum Mebusu Dursun Bey: Bu anlatılanlardan maksat ne? Deyince kıyamet koptu.)

    Bir Mebus Bey; “-Bursa için ağlamayanın burada yeri yoktur. (çık dışarı sadaları)

    Neşet Bey (İstanbul): “-Hissiyatı milliyesi (milli duyguları) olmayanın burada yeri yoktur. Hep beraber ağlayacağız.”  Sf.188

     Alıntı: TBMM Zabıt Ceridesi Cilt: 11 (23.06.1921 / 3.08.1921) (TBMM Matbaası 1958 yılı 2. Baskı – Devre;1 Sene; 2, İçtima; 48, Celse: 1, – Sf. 188 ile 216 arası) kitabından birebir alınmıştır.

  • FİRARİLERİN MALLARINA EL KONULACAK

    7 Temmuz 1921 (1337) tarihinde 47. İçtima 1. Celse, İkinci Reis Vekili Faik Beyefendi

    Askerden Silah ve Mühimmatla Firar Edenlerin Mallarının Müsadere Edilmesi (devlet adına el konulması) Hakkındaki Kanun Kabul Edildi. Sf. 172

     Alıntı: TBMM Zabıt Ceridesi Cilt: 11 (23.06.1921 / 3.08.1921) (TBMM Matbaası 1958 yılı 2. Baskı – Devre;1 Sene; 2, İçtima; 47, Celse: 1, – Sf. 164 ile 183 arası) kitabından birebir alınmıştır.

  • DESPOTİZM: KARABEKİR PAŞA ERZURUM KADISINI AZLETMİŞ

    7 Temmuz 1921 (1337) tarihinde 47. İçtima 2. Celse, İkinci Reis Vekili Faik Beyefendi

    Kâzım Karabekir’in Erzurum Kadısını Azli İle ilgili Hükümetin Neden Hiçbir İşlem Yapmadığına dair Sözlü Soru Önergesi:

                          “BMM Riyaseti Celile’sine  

    “.. Devletin bilcümle (bütün) idari ve adli işlerine varıncaya kadar vazifeleri haricinde ve salahiyeti fevkinde (üzerinde) olarak Şark Cephesi Kumandanlığınca müdahale edildiği… Hükümetin böyle keyfi ve kanunsuz ve neticesi hayatı millet için pek muzır muamelata (zararlı işlemlere) mani olmak kudretini göstermekte neden tereddüt eylediğini Heyeti Vükeladan (bakanlar kurulundan) müstacelen (acilen) ve şifahen (sözlü olarak) sual ederim. 23 Haziran 1337                                         Erzurum Mebusu

    Hüseyin Avni.”  

    (Adliye Vekili soruyu bana sorsun diyor Hüseyin Avni de; Ben Hükümetin kudretsizliğini sual ediyorum diyor.  Konu tartışılıyor Meclis iç tüzüğüne göre soruyu soran mebus, tek tek vekillere sorar, Hüseyin Avni Bey ise tüm hükümete soruyorum diyor. Heyeti Vekile Reisi Fevzi Paşa da O anda Meclis’te bulunmuyor ama bu istizah, yani soru önergesi kabul edildi. Bu durumda iç tüzük maddelerinin değişmesi gerekir diyen mebuslar var. Ortalık karışınca Mustafa Kemal Paşa söz isteyen Karahisarışarki Mebusu Mustafa Bey’i azarlayarak baskı kurmaya başlıyor.)

    Mustafa Kemal Paşa; “-Susunuz Mustafa Bey! Rica ederim! (İç tüzük gereği bir mebus ancak bir vekile soru sorabilir diyor ve ..) .. beyhude yere bu madde ile iştigal etmeyiniz (meşgul olmayınız)! .. meslekten yetişmemiş olan ve bazı idari ve siyasi suihareketi (kötü hareketi) görülen bir kadı efendiyi Hükümetin heyeti umumiyesi azlettiğinden dolayı, ” 

    Hüseyin Avni; “-Efendiler! Paşa Hazretleri reisi tabii (doğal reis) olmak sıfatıyla sualime cevap vermişlerdir. Takrir kabul edilmiştir. Madde hakkında beyan mütalaa buyurmaları dolayısıyla… Reisi tabii olarak cevap veriyorlar.”

    Mustafa Kemal Paşa; “-Hayır cevap vermiyorum, sözlerimi suitefsir etmeyiniz (kötü yönde açıklamayınız)!” 

    Hüseyin Avni; “-O halde bendeniz buyurdukları nukata (noktalara) cevap vereceğim.” 

    Mustafa Kemal Paşa; “-Ben sizden sual sormadım ki cevap vereceksiniz!”         

    Hüseyin Avni; “-Yalnız bir nokta nazarı itibara alınmak” (gürültüler, ayak patırtıları)

    (Reis oylama yapıyor takrir sahibi takririni izah etmeden takrir reddediliyor.) Sf. 164, 168

     Alıntı: TBMM Zabıt Ceridesi Cilt: 11 (23.06.1921 / 3.08.1921) (TBMM Matbaası 1958 yılı 2. Baskı – Devre;1 Sene; 2, İçtima; 47, Celse: 1, – Sf. 164 ile 183 arası) kitabından birebir alınmıştır.

  • YUNAN VAHŞETİNE KARŞI: “KİLİSELERİNİ, EVLERİNİ YAKALIM, YIKALIM!”

    9 Temmuz 1921 (1337) tarihinde 48. İçtima 1. Celse, İkinci Reis Vekili Faik Beyefendi

    2.CELSE; İkinci Reis vekili Faik Beyefendi.

    Edirne Mebusu Şeref Bey’in Yunan Mezalimi Hakkındaki Soru Önergesi Görüşmeleri:

    (Şeref Bey, vahşi teklifler getiriyor, diyor ki; Rum kilisesini yıkalım, halkı galeyana getirelim ve Avrupa’ya, halkı durduramıyoruz diyelim.)

    Rasih Efendi (Antalya); “-…Vahdettin değil, Muzuruddin (din zararlısı) olduğunu duysun. (Bravo sesleri, alkışlar)

    Neşet Bey (İstanbul): “-Bunu yaptıran o domuzdur!”

    Kırşehir mebusu Yahya Galip Bey de Yunana bir nota verelim, Adam gibi harp etmezseniz, sivillere dokunmaya devam ederseniz, misilleme yaparız diyelim, diyor. Sf;210

    Sırrı Bey (İzmit): “- .. Hakperest olalım. Hakperestlik ve hakikatperestlik her türlü hissiyatın üzerindedir.” Sf. 211

    Ali Şükrü (Trabzon); (Misilleme düşüncesine karşı çıkıyor.) “ .. yapsınlar da ikinci bir ehli salip (haçlı seferi) getirsinler. Burada bizi ezdirsinler. (Şiddetli gürültüler) .. Avrupa’ya telgraflar yağıyor ve deniliyor ki; BMM Hükümetinin memur etmiş olduğu Osman Ağa her kesilen bir Müslümana karşı kendi eliyle 3-5 Hıristiyan kesiyor deniliyor. Bu vaki olmadığı halde bu vadide (şekilde) gösteriyorlar.” (1) Sf. 216

     Alıntı: TBMM Zabıt Ceridesi Cilt: 11 (23.06.1921 / 3.08.1921) (TBMM Matbaası 1958 yılı 2. Baskı – Devre;1 Sene; 2, İçtima; 48, Celse: 1, – Sf. 188 ile 216 arası) kitabından birebir alınmıştır.

    BAKKAL’N NOTU (1) (1995): Ali Şükrü Bey bu konuşmasını yaparken saldırıya uğruyor. Sanırım tartaklanıyor.

  • DANIŞTAY KANUN’U ÇIKTI

    4 Temmuz 1921 (1337) tarihinde 46. İçtima 1. Celse, Reisi Sâni Dr. Adnan Bey

    Şurayı Devlet (Danıştay) Teşkili Hakkındaki Kanun Görüşüldü.     

    2. Celse. İkinci Reis vekili Faik Beyefendi

    Şurayı Devlet Teşkili Hakkında Kanunu Kabul Edildi.

    Hükümetin Teklif Ettiği Nüfus Varakalarının (evraklarının ) Altı Ay Affı Hakkındaki Kanun Kabul Edildi.

     Alıntı: TBMM Zabıt Ceridesi Cilt: 11 (23.06.1921 / 3.08.1921) (TBMM Matbaası 1958 yılı 2. Baskı – Devre;1 Sene; 2, İçtima; 46, Celse: 1, – Sf. 128 ile 146 arası) kitabından birebir alınmıştır.

  • OSMANLI’DA TOPLAM DİN GÖREVLİSİ SAYISI: 2750 KİŞİ

    4 Temmuz 1921 (1337) tarihinde 46. İçtima 1. Celse, İkinci Reis Vekili Faik Beyefendi

    Din Görevlilerinin Sayısı:

    (Vakıflardan maaş alan din görevlilerinin sayısı 382 imam, 277 hatip, 130 imam – hatip, 196 müezzin, ferraş (hizmetkâr) vs. Toplam 2.750 kişi. Hazineden değil, vakıflardan maaş alıyorlar) Sf. 128

     Alıntı: TBMM Zabıt Ceridesi Cilt: 11 (23.06.1921 / 3.08.1921) (TBMM Matbaası 1958 yılı 2. Baskı – Devre;1 Sene; 2, İçtima; 46, Celse: 1, – Sf. 128) kitabından birebir alınmıştır.