Aristo; “İnsan doğuştan bilmek ister!” Demiş. Bilgi Bakkalı, ‘bilmek’ isteyenler için yapıldı. Paylaşmaya ve eleştiriye açık, küfür, hakaret ve nefret söylemine kapalıdır. Bu Bakkal’dan çıkarken; değişmiş olarak çıkarsanız ve bilgilerin kaynağı olan kitapları merak edip okursanız amacıma ulaşmış olacağım.
19 Mayıs 1921 (1337) tarihinde 36. İçtima 1. Celse, Reisi Sâni Dr. Adnan Bey
Meclis İçin On Gün Ramazan Tatili; (Ramazan ayı girmiş 10 gün ara.)
Alıntı: TBMM Zabıt Ceridesi Cilt: 10 (16.04.1921 / 20.06.1921) (TBMM Matbaası 1954 yılı 2. Baskı – Devre;1 Sene; 2, İçtima; 36, Celse: 1, – Sf. 310 ile 321 arası) kitabından birebir alınmıştır.
19 Mayıs 1921 (1337) tarihinde 36. İçtima 1. Celse, Reisi Sâni Dr. Adnan Bey
İcra Vekilleri Heyeti Namzetleri (Hükümet Adayları)
(Mustafa Kemal Paşa imzalı tezkere okunuyor:)
“BMM Heyeti Umumiyesine:
Heyeti Vekile’den (hükümetten) istifa edenlerin yerlerine bervechi ati irae edilen (aşağıda gösterilen) namzetler meyanında (adaylar arasında), her Vekâlet için birer zatın intihabını (seçilmesini) arz ve teklif ederim.
TBMM Reisi Mustafa Kemal
Şer’iye Vekili: Bursa Mebusu Mustafa Fehmi Efendi, Kangırı Mebusu Hacı Tevfik Efendi, İstanbul Mebusu Hüseyin Hüsnü Efendi,
Müdafai Milliye Vekâleti; Kozan Mebusu Fevzi Paşa, Edirne Mebusu Kâzım Karabekir Paşa, İzmir Mebusu Refet Paşa.
Nafıa Vekâleti; Amasya Mebusu Ömer Lütfü Bey, Cebelibereket Mebusu İhsan Bey.
Adliye Vekâleti; Saruhan Mebusu Refik Şevket Bey, Eskişehir Mebusu Abdullah Azmi Bey, Trabzon Mebusu Hafız Mehmet Bey,
Maarif Vekâleti; Antalya Mebusu Hamdullah Suphi, Canik Hamdi Bey, Burdur Mebusu Veli Bey.
Dâhiliye Vekâleti; Niğde Mebusu Ata Bey, Van Mebusu Haydar Bey.
Maliye Vekâleti: Trabzon Mebusu Hasan Bey, Çorum Mebusu Ferit Bey. Sıhhiye ve Muaveneti İçtimaiye Vekâleti: Bayazit Mebusu Dr. Refik Bey, Kozan Mebusu Fikret Bey, Bursa Mebusu Emin Bey.
İktisat Vekâleti; Saruhan Mebusu Mahmut Celal Bey, Çorum Mebusu İsmet Bey.”
Salih Efendi (Erzurum); “-…Beyefendiler esbabı istifa (istifa sebebi) neydi? … memlekette mesuliyet (sorumluluk) esasları tespit edilmelidir. Binaenaleyh istifa eden beyefendilerin isimleri yine mevzuu bahistir (söz konusudur). Niçin istifa ediliyor, niçin tekrar isimleri yazılıyor? Türkiye bundan sonra mesullerin (sorumluların) hesabını aramayacak mı?
Reis; “-Usule dair söylemiyorsunuz beyefendi, men ediyorum (yasaklıyorum).”
Salih Efendi; “-Emrederseniz salondan da çıkarım!” Sf.319
(Seçilenler; Şer’iye Vekili; Mustafa Fehmi Efendi (149 oy).. Müdafai Milliye Vekili; Fevzi Paşa Hazretleri (156 oy). Adliye Vekili; Refik Şevket Bey (122 oy) . Maliye Vekili Hasan Bey (142 oy), Dâhiliye Vekili; Ata Bey (147 oy), Nafıa Vekili: Ömer Lütfi Bey (149 oy), Sıhhiye ve Muaveneti İçtimaiye Vekili Dr. Refik Bey. (152 oy) Sf. 321
Alıntı: TBMM Zabıt Ceridesi Cilt: 10 (16.04.1921 / 20.06.1921) (TBMM Matbaası 1954 yılı 2. Baskı – Devre;1 Sene; 2, İçtima; 36, Celse: 1, – Sf. 319 ile 321 arası) kitabından birebir alınmıştır.
16 Mayıs 1921 (1337) tarihinde 34. İçtima 1. Celse, Reisi Sâni Dr. Adnan Bey
Reisi Sani (İkinci Başkan) Seçimi: Edirne Mebusu Faik Bey 206 oyun 131 ini alıyor.
Hariciye Vekili Seçimi: Yusuf Kemal Bey 174 oyla seçiliyor. Sf.174
Muaveneti Millîye Encümeni İstifa Etti: Selahattin Bey Hükümetin ödenek baskısına dayanamadıkları için istifa ettiklerini söylüyor.
1337 (1921) Bütçesi Görüşmeleri:
Vehbi Bey (Karesi); “-..Hükûmetin 108 milyon masraf, 58 milyon lira varidatla (gelirle) getirmiş olduğu bütçenin (bu söylenmesin sesleri) birbirimizden saklarız, kainat bilir ve işitir efendiler.” (bravo sesleri)
Mazhar Müfit Bey (Hakkâri); “-Vehbi bey söyle rica ederim, bütçe meselesi milletten saklanmaz.”
Tunalı Hilmi Bey (Bolu); “- Burada söylenmez!”
Vehbi Bey (Karesi); “-Hilmi Bey elinize bir kırbaç alınız da buraya geliniz. Böyle bir bütçe Heyeti Umumiyeye sevk edilmek üzere olduğundan tabii memleketin vaziyetini, halini düşünen bütün arkadaşlar, bu işin çıkmaz yol olduğunu gördüler. Bittabi Muvazenei Milliye (milli denge yani bütçe) Encümeni (komisyonu) arkadaşlarımız da böyle bildikleri için istifa ettiler. .. Bu işten Heyeti Vekile Reisi (Başbakan yani Fevzi Paşa) Paşa Hazretleri müteessir oldular ve çektiler gittiler. Fakat ölü ortadadır, bütçe meydandadır ve teehhüre (ertelemeye) tahammülü yoktur….”
Abdülkadir Kemali Bey (Kastamonu); “-Bendenize öyle geliyor ki Muaveneti Milliye Encümenini teşkil eden (oluşturan) arkadaşlarım kapıyı açtılar ve Heyeti Vekile’ye buyurun efendiler dediler. .. böyle memlekete taalluk eden (ilgisi olan) mesele mevzu bahis edilirken Fevzi Paşanın çıkıp gitmesinden dolayı beyanı teessüf ederim (üzüntülerimi bildiririm). Gidemezler çünkü kendisinden hesap istiyoruz.”
Mehmet Şükrü Bey: “-Heyeti Vekile getirdiği bütçeyi geri çekti ve tıpkı 1336 (1920) bütçesi gibi toptan ve yekûn itibariyle bütçe isteriz dediler. Bu durumda Heyeti Vekile’ye istizah (gensoru) kullanmalıyız.”
Emin Bey (Erzincan): “- Önce Maliye Vekiline bir âdemi itimat (güvensizlik) verelim sonra bütçeyi konuşuruz.” Sf.;305
Mustafa Kemal Paşa: “-Efendiler Heyeti Vekile Reisi ve diğer rüfekası (arkadaşları, yani bakanlar) burada cereyan eden münakaşa neticesinde Makamı Riyasete istifasını vermişlerdir. Binaenaleyh yeni Heyeti Vekile tarafınızdan intihâb edilinceye (seçilinceye) kadar vekâleten ifayı vazife edeceklerdir (görevlerini yürüteceklerdir).” Sf.306
Alıntı: TBMM Zabıt Ceridesi Cilt: 10 (16. 4.1921 / 20.06.1921) (TBMM Matbaası 1954 yılı 2. Baskı – Devre;1 Sene; 2, İçtima; 34, Celse: 1, – Sf. 174 ile 306 arası) kitabından birebir alınmıştır.
14 Mayıs 1921 (1337) tarihinde 33. İçtima 1. Celse, Reisi Sâni Vekili Hasan Fehmi Bey
Meclis’e Bir Tayyare Daha Bağışlıyorlar.
(Erzurumlu Tüccar Nafiz Bey 2. tayyaresini de almış ve Ankara’dan geçerken Meclis’e saygı bildiren bir not atıyor.) Sf. 288
Alıntı: TBMM Zabıt Ceridesi Cilt: 10 (16.04.1921 / 20.06.1921) (TBMM Matbaası 1954 yılı 2. Baskı – Devre;1 Sene; 2, İçtima; 33, Celse: 1, – Sf. 288 ile arası) kitabından birebir alınmıştır.
12 Mayıs 1921 (1337) tarihinde 32. İçtima 2. Celse Hafidir (Gizlidir:, Reisi Sâni Vekili Hasan Fehmi Bey
(Aşağıdaki Notlar TBMM Gizli Celse Zabıtları 2.Cilt. Sf.74, 76 alınmıştır.)
Fransa İle Anlaşma
Bekir Sami Bey’in İstifası
(İlk sözü Mustafa Kemal Paşa alıyor; Denebilir ki siyasetimiz müstakil yani bağımsız olmakla birlikte şark siyasetine yani Rusya’ya meyilli bir siyasettir diyor. Bekir Sami Bey’i muhalefetin önüne atıyor ve Meclis’te tutmayıp da yurtdışına gönderelim diyor. Amasya Mebusu ve Çerkez milliyetçisi Bekir Sami Bey konuşmasında; savaş esnasındayız fazla detaya inmeyeceğim diyor. İstifa ediyorum diyor ve eğer sorumluluğumu gerektiren bir şey varsa İstiklâl Mahkemesine veya nereye isteseniz varım diyor. Vehbi Efendi, Bekir Sami Beyi destekler içerikte konuşuyor. Sf. 76)
Alıntı: TBMM Zabıt Ceridesi Cilt: 10 (16.04.1921 / 20.06.1921) (TBMM Matbaası 1954 yılı 2. Baskı – Devre;1 Sene; 2, İçtima; 32, Celse: 2 Hafidir (Gizlidir), – (Gizli Celse Zabıtları 2.Cilt. Sf.74-76) kitabından birebir alınmıştır.
12 Mayıs 1921 (1337) tarihinde 32. İçtima 1. Celse, Reisi Sâni Vekili Hasan Fehmi Bey
İstiklal Mahkemeleri Kararı Gereği Komünist Tasfiyesi:
“BMM Riyaseti Celile’sine;
BMM’nin 21.03.1337 tarihinde münakit (toplanan) celsei hafiyesinde (gizli oturumunda) taklibi hükümet (hükümet değişikliği) cürmünde alakadar olmaları maznuniyetiyle (suçuyla ilgili olmaları zannı ile) mahkememize tevdileri (gönderilmeleri) Heyeti Umumiyece iktiran ettiği 82 No 22.3.1337 tarihli tezkerei Riyasetpenahileriyle (Meclis Başkanlığının yazısı ile) işar buyurulan (yazı ile bildirilen); Tokat Mebusu Nazım, Bursa Mebusu Şeyh Servet, Afyonkarahisar Mebusu Mehmet Şükrü Beylerden, Nazım Bey’in fiili mezkûre içtisarı (Söz Konusu fiile yeltendiği) sabit olduğundan, Kanunu Cezatı Umuminin (genel ceza kanununun) 46 maddesi delaleti (dayanağı) ile ve Hıyaneti Vataniye Kanununun 2. Maddesi mucibince (gereğince) on beş sene müddetle küreğe vaz’ına (kürek cezasına gönderilmesine) ve diğer Bursa Mebusu Şeyh Servet ve Şükrü Beylerin âdemi mesuliyetlerine (sorumsuzluklarına) Mayıs 1337 (1921) tarihinde münakit (toplanan) mahkemei aleniyede (açık mahkemede) müttefikan (oybirliği ile) karar verildiği… 10 Mayıs 1337 Ankara
İstiklâl Mahkemesi Heyeti Namına İhsan. ”
Reis; “Nazım Bey defterden silindi.” Sf. 286
Diyarbakır Mebusu Hacı Şükrü Bey’in Ethem Bey Meselesinde Kusuru Olmadığına Karar Verildi:
(Celse sonunda Diyarbakır Mebusu Hacı Şükrü Bey’in Ethem Bey meselesinde kusuru olmadığı kararı verildi. Mustafa Kemal Paşa onun hakkında ağır ithamlarda bulunmuştu.)
Alıntı: TBMM Zabıt Ceridesi Cilt: 10 (16.04.1921 / 20.06.1921) (TBMM Matbaası 1954 yılı 2. Baskı – Devre;1 Sene; 2, İçtima; 32, Celse: 1, – Sf. 286) kitabından birebir alınmıştır.
9 Mayıs 1921 (1337) tarihinde 31. İçtima 1. Celse, Reisi Sâni Dr. Adnan Bey
Besim Atalay Bey’in İrşat Yani Halka Doğru Yolun Gösterilmesi İle İlgili Takriri.
(Besim Atalay Bey, Köy Hocası Mecmuası ve Sebilürreşat Dergileri Hükûmet tarafından köylere gönderilsin, köylünün dini duyguları pekişsin diyor. Uzun tartışmalardan sonra reddedildi.) Sf. 266
Besim Atalay Bey’in Şehir Adlarının Türkçeleştirilmesi Hakkındaki Kanun Teklifi:
(Bu isim değişiklikleri Vilâyet Umumi Meclisleri Kanununda olacağı için Kanun olarak değil de uyarı olarak kabul edildi.) Sf.270, 271
Kırşehir Mebusu Sadık Bey’in Memurin Muhâkemat Kanununda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi.
(Teklifin Esbabı Mucibesi’nde,(gerekçesinde) “Kapitülasyonları kaldırmak için bu kadar uğraşıyoruz ama memurlara ayrı bir yargı sistemi uygulayarak onlara da bir nevi kapitülasyon vermiş oluyoruz.” diyor.)
Vehbi Efendi (Konya); “- ..milletin bir kısım mahkemesi adliyeye, diğer bir kısmı başka bir mahkemeye gitmek, rica ederim muvafık mıdır (uygun mudur)? (değildir sedaları)
(Bu takrir Adliye Encümenine geri gitti.) Sf. 277
Alıntı: TBMM Zabıt Ceridesi Cilt: 10 (16.04.1921 / 20.06.1921) (TBMM Matbaası 1954 yılı 2. Baskı – Devre;1 Sene; 2, İçtima; 31, Celse: 1, – Sf. 266 ile 277 arası) kitabından birebir alınmıştır.
BAKKAL’IN NOTU (2012): Bu Memurin Muhâkemat Kanunu 1913 yılında İttihat ve Terakki Hükümeti tarafından çıkartıldı. Memurin Muhâkemat Kanunu’na göre bir memurun yargılanabilmesi için yönetiminin izini gerekiyordu. Darbe hükümetinin despot anlayışına uygun bir yasaydı. Arkasından Rum ve Ermeni tehcirleri geldi. Sivil ve askeri bürokrasi zırh altına alınmış olduğu için, rahatlıkla katliamlar yapıldı. Bu kanun 2.12.1999 tarih ve 4483 sayılı yasa ile değiştirildi, memurun yargılanması daha kolay hâle geldi.
7 Mayıs 1921 (1337) tarihinde 30. İçtima 1. Celse, Reisi Sâni Dr. Adnan Bey
İthal Edilen Ziynet Eşyaları Yasaklayan Kanun Tekrar Görüşüldü.
(4. Madde encümenden geldi, uzun tartışmalardan sonra kabul edildi.) Sf.225
2. Celse Hafidir (Gizlidir):
(Aşağıdaki not TBMM Gizli Celse Zabıtları Cilt.2 Sf.66 alınmıştır)
1921 Bütçesine devam edildi. İlk sözü Fevzi Paşa aldı, Bütçeyi geri alıp kısıntı yapalım diyor, ama sıradakiler konuşmaya devam ediyor. Hükûmet vazgeçti.
Alıntı: TBMM Zabıt Ceridesi Cilt: 10 (16.04.1921 / 20.06.1921) (TBMM Matbaası 1954 yılı 2. Baskı – Devre;1 Sene; 2, İçtima; 30, Celse: 1, – Sf. 225) kitabından birebir alınmıştır.
5 Mayıs 1921 (1337) tarihinde 29. İçtima 2. Celse, Reisi Sâni Vekili Hasan Fehmi Bey
Cephe Zammının Kesilmesi Konusu Görüşülüyor:
Vehbi Efendi (Konya): “-Cephe zammını kim zammetti? Biz zammettik. O gün zammettik bugün kesiyoruz. O gün zammettiğimizin yüzde yirmisini bugün kesmek bizim için ar ve hicap değil midir Efendiler?”
Tepkiler çok yoğun.
3. Celse: Reisi Sâni Hasan Fehmi Bey.
1337 (1921) Bütçe Görüşmelerine Devam Edildi.
Alıntı: TBMM Zabıt Ceridesi Cilt: 10 (16.04.1921 / 20.06.1921) (TBMM Matbaası 1954 yılı 2. Baskı – Devre;1 Sene; 2, İçtima; 29, Celse: 1, – Sf. 225 ile 226 arası) kitabından birebir alınmıştır.
5 Mayıs 1921 (1337) tarihinde 29. İçtima 2. Celse Hafidir (Gizlidir): Reisi Sâni Vekili Hasan Fehmi Bey
(Aşağıdaki notlar; TBMM Gizli Celse Zabıtları 2. Cilt. Sf. 59-64 alınmıştır)
1337 (1921) Bütçe Görüşmeleri
Maliye Vekili Ahmet Ferit Bey (İstanbul); “-Bütçemiz 108.088.625 liradır. Müdafai Milliye 67.505.978 lira. ..Rus Sovyet Cumhuriyeti tarafından murahhaslarımıza senevi (yıllık) ita edilen (verilen) on milyon ruble, dört milyon rublesi heyeti murahhasa ile beraber Kars’a vasıl olmuştur (ulaşmıştır). Şark vilâyetlerinde Rus altınları 610 kuruştur.”
Alıntı: TBMM Zabıt Ceridesi Cilt: 10 (16.04.1921 / 20.06.1921) (TBMM Matbaası 1954 yılı 2. Baskı – Devre;1 Sene; 2, İçtima; 29, Celse: 1, – Sf. 225 ile 226 arası) kitabından birebir alınmıştır.
2 Mayıs 1921 (1337) tarihinde 28. İçtima 1. Celse, Reisi Sâni Dr. Adnan Bey
Reis; “-Bugün Ankara’daki Mebus sayısı 280’dir.” Sf. 197
Maden Ameleleri Hukukuna Ait Kanun
İşçi Haklarını Düzenleyen Bu İlk Kanun Kabul Edildi:
(Sermayedarların (kapitalistlerin) ezdiği maden amelesine (işçisine) yardım açısından bu kanun tanzim edilmiş. Kanun teklifini yapan Hükümet, İşçi Haklarını Düzenleyen ilk kanunumuz. bazı mebuslar bu kanunun Ereğli’ye şamil olmasını (kapsamasını) istiyorlar, bazıları da tüm ülkeye. Kanunun maddelerinin görüşülmesine başlanıyor.) Sf.;200
Maden Ameleleri Hakkında Kanun
“Madde 1- Maden ocaklarında müstahdem (istihdam edilmiş, işe yerleşmiş) amelenin (beden işçisinin) beytutetleri (gecelemeleri) ve temini istirahatleri (dinlenmelerinin sağlanması) için her vakit ocak civarında İktisat Vekâletince tanzim edilen (düzenlenen) numunelerine (örneklerine) tevfikan (uygun olarak) amele koğuşları ile hamam inşasına ocak amilleri (yapanlar) mecburdur.”
Madde Kabul ediliyor. Sf.205
Madde 2- Maden işlerinde amelenin cebren istihdamı (zorla işe yerleştirilmeleri) ve angarya suretiyle (zorla çalıştırmak amacı ile) herhangi bir işe sevki ve onsekiz yaşından dun (küçük) olanların maden ocakları dâhilinde istihdamı memnudur (yasaktır).”
Kabul edildi. Sf. 207
İktisat Vekili Mahmut Celal Bey: (Amele arasında sendika gibi bir teşkilat yaptıklarından bahsediyor.) “-..Bu işe nezaret (gözlemcilik) ediyorum. Amelenin teşkilâta merbut (bağlı) olmasını arzu ediyorum, ameleyi memleketin istikbâli (geleceği) ile alakadar (ilgili) telakki ediyorum (düşünüyorum). … ve ameleyi teşvik ediyorum. Bir teşkilat (örgüt) halinde mevcudiyet (varlık) göstersinler ve amele bununla yani müfettişleri dolayısı ile ve bu teşekkülle kendi hukukunu binniyabe (işçinin yerine) müdafaa edebileceklerdir. Elimizdeki cemiyetler kanunu da buna müsaittir.” Sf.209
(Ali Şükrü Bey amele örgütlenmesi için henüz erken diyor. Tunalı Hilmi, Ali Şükrü’ye karşı çıkıyor.) Sf.210
Besim Atalay Bey (Kütahya); “-Bu hakkı ameleye verelim. Halkımız zaten her şeyi, büyüklerden, münevverlerden, hükümetten beklemeye alışmış. Halk bir defa alıştırılmış.” Sf.212
Madde 3- Her madenci istihdam ettiği (çalıştırdığı) amelenin miktarı ücretiyle künyesini (ücretini gösteren künyeyi) mübeyyin (ortaya koyan, beyan eden) numunesine tevfikan (örneğine uygun) defter tutmaya ve bu defteri amele birliği müfettişine ve iktisat Vekâleti memurlarına berayı tetkik (incelenmek üzere) ibraza (göstermeye) mecburdur.”
Kabul edildi. Sf. 213
(Ali Şükrü Bey 4. Madde için tenkitte bulunuyor, zaten madenler zor durumda daha beter olabilir diyor. İktisat Vekili Celal Bey ise havzanın 3/4 ü yabancı sermayenin elindedir. Ameleler ise Türk’tür diyor.)
Madde 4- Alelumum madenciler Nizamnâmei Mahsusuna (özel yönetmeliğine) tevfikan (uyarak) amele tarafından teşkil olunacak ihtiyat (tedbir veya yedek) ve tezvün (para dağıtım) sandıklarına beher mah (her ay) zarfında (periyodunda) istihdam edecekleri amele ücüratı umumiyesinin (çalıştıracakları işçilerin toplam ücretinin) yüzde birinden dun olmamak (az olmamak) üzere muaveneti nakdiye de (para yardımında) bulunmaya mecburdurlar.
Kabul edildi, Ali Şükrü aleyhinde. Sf.216
Madde 5- Amelenin zatına (şahsına) ait olup esnayı ameliyatta (çalışma sırasında) kırılan alât ve edevatıyla nakliyat esnasında telef olan hayvanatı, madenci tarafından tamir ve tanzim olunur. Sf. 216
Madde 6- (Maden sahipleri işçilerin hastalık ve kaza halinde parasız tedavi ettirmelerini mecbur tutuyor, işyeri hekimliğini de mecbur tutuyor.) Sf. 216
2.Celse: Reisi Sâni Dr. Adnan Bey.
Maden Ameleleri Hukukuna Ait Kanunun Görüşülmesine Devam Edildi: (İş kazaları ile ilgili olan 7 madde encümene iade edildi.)
Madde 8- Mesaii yevmiye (günlük çalışma saati) alelıtlak (genellikle) sekiz saattir. Bu müddetten fazla çalışmaya hiçbir işçi icbar edilemez (zorlanamaz). Fazla mesai karşılıklı anlaşma şartıyla, iki kat ücrete tabidir. Yer altında geçen zaman sekiz saate dâhildir.
Madde 9- Bu kanunun gereğini yapmayan madenci ve mültezimlerin ruhsat, şartname ve imtiyazatı (ayrıcalıkları) fesh olunur. Sf. 222
Madde 11- Maden ocaklarında çalışan amelenin haddi asgari ücreti (asgari ücretinin sınırı) ocak amil (sahibi) ve mültezimleriyle (taşeronlarıyla olmalı) Amele Birliği ve İktisat Vekâleti tarafından müntehap (seçilmiş) üç aza marifetiyle tayin olunur.
Madde 12- Bu kanunla uyuşmayan diğer maddeler mülgadır (hükümsüzdür).
Madde 13- (Besim Atalay Bey’in bu ek maddesi kabul edildi.) Maden ocağı amilleri bir mescit ve genç ameleye gece dersleri verilmek üzere mektep yapmaya ve muallim tutmaya mecburdurlar.” Sf. 223
Alıntı: TBMM Zabıt Ceridesi Cilt: 10 (16.04.1921 / 20.06.1921) (TBMM Matbaası 1954 yılı 2. Baskı – Devre;1 Sene; 2, İçtima; 28, Celse: 1, – Sf. 28 ile 223 arası) kitabından birebir alınmıştır.
30 Nisan 1921 (1337) tarihinde 27. İçtima 3. Celse, Reisi Sâni Vekili Hasan Fehmi Bey
Bozkırdaki koyun meselesi görüşüldü, mal sahiplerinin paralarının verilmesi karara bağlandı: Sf. 186
Alıntı: TBMM Zabıt Ceridesi Cilt: 10 (16.04.1921 / 20.06.1921) (TBMM Matbaası 1954 yılı 2. Baskı – Devre;1 Sene; 2, İçtima; 27, Celse: 3, – Sf. 150) kitabından birebir alınmıştır.
28 Nisan 1921 (1337) tarihinde 26. İçtima 2. Celse, Reisi Sâni Dr. Adnan Bey
Sansür Meselesi:
(Celalettin Arif Bey, Meclis defalarca karar aldığı halde, sansür memurları hâlâ Mebusların mektuplarını sansür ediyor diyor.) Sf. 133
3.Celse: Reisi Sâni Dr. Adnan Bey.
Alıntı: TBMM Zabıt Ceridesi Cilt: 10 (16.04.1921 / 20.06.1921) (TBMM Matbaası 1954 yılı 2. Baskı – Devre;1 Sene; 2, İçtima; 26, Celse: 1, – Sf. 125 ile 133 arası) kitabından birebir alınmıştır.
25 Nisan 1921 (1337) tarihinde 25. İçtima 1. Celse, Reisi Sâni Vekili Hasan Fehmi Bey
2.Celse: Reisi Sâni Hasan Fehmi Bey
Cephe, Seferberlik, Makam Zammı Hakkında Bir Takrir
Abdülkadir Kemali Bey (Kastamonu); “-Yeni yeni makamlar tahsis edildi ….. yeniden sınıflar ilave etmek, ihtilal hükümetinin gayesine de muhaliftir. İhtilal hükümetlerinde Paşalık yoktur, ancak gayeye doğru gidilir.” Sf. 87
3.Celse. Reisi Sâni Hasan Fehmi Bey.
Cephe, Seferberlik, Makam Zammı Hakkındaki Görüşmeler.
Kabul edildi. Sf. 114
Alıntı: TBMM Zabıt Ceridesi Cilt: 10 (16.04.1921 / 20.06.1921) (TBMM Matbaası 1954 yılı 2. Baskı – Devre;1 Sene; 2, İçtima; 25, Celse: 1, – Sf. 80 ile 114 arası) kitabından birebir alınmıştır.
25 Nisan 1921 (1337) tarihinde 25. İçtima 1. Celse, Reisi Sâni Vekili Hasan Fehmi Bey
Malta Esaretinden Gelen Edirne Mebusları Şeref Bey ve Faik Bey Meclis’e Takdim Edildiler.
Antalya Mebusu Rasih Efendi, İnönü Adında Bir Madalya Çıkartılmasına Dair Takrir Verdi, Reddedildi: Sf. 80
Abdülkadir Kemali Bey (Kastamonu); “-Köylülerin Kozan’dan Adana’ya satmak için götürdükleri 17 bin kilo zahire Sinan Paşa adında bir yüzbaşı tarafından müsadere ediliyor (devlet adına el konuluyor). .. Kumandanlar kararı, kanunu dinlemiyorlar, maksadım bunun önüne geçmektir.” Sf. 81
Alıntı: TBMM Zabıt Ceridesi Cilt: 10 (16.04.1921 / 20.06.1921) (TBMM Matbaası 1954 yılı 2. Baskı – Devre;1 Sene; 2, İçtima; 25, Celse: 1, – Sf. 80 ile 114 arası) kitabından birebir alınmıştır.
BAKKAL’IN NOTU (1996): Abdülkadir Kemali Öğütçü Bey Orhan Kemal’in babası, 1923 Kasımında İstiklal mahkemesi başkanı olmuş daha sonra da İstiklal mahkemesinde yargılanmış, Kemal Paşa’ya muhalif, 1930’da Ahali Fırkasını kurmuş ilginç bir kişi.
23 Nisan 1921 (1337) tarihinde 24. İçtima 1. Celse, Reisi Sâni Vekili Hasan Fehmi Bey
23 Nisan’ın Milli Bayram Olması Hakkında Kanun Teklifi;
(Saruhan Mebusu Refik Şevket Bey ve arkadaşlarının bu kanun teklifi kabul edildi. Farklı görüşler de var;) Sf.70
Vehbi Efendi (Konya); “-..Efendiler, bu gibi bayramlar milletin kalbinden doğar. Zahirde (görünürde) nümayişle (gösteri ile) bayram olmaz. … Milletimizin gayei milliyesini tamamıyla istihsal ettiği (ürettiği, oluşturduğu) gün kalbinde hakiki bir bayram yaşatır.”
Yahya Galip Bey (Kırşehir): “-…Herkes düşüncesine göre söz söyler. Fakat Hoca Vehbi Efendi hiçbir vakit doğru düşünmüyor. (gürültüler) .. Hoca Efendi müsaade et! Sizi buraya gönderen İngilizler idi. Siz buraya kendiliğinizden gelmediniz.” (gürültüler)
Reis; “- Yahya Galip Bey sözünüzü geri alınız.”
Yahya Galip Bey: “-.. Buraya İngilizlerin vasıtasıyla ve aynı zamanda treni mahsusla (özel trenle) gelmiştir.”
Hamdi Namık Bey (İzmit): “-Ben de şahidim.”
Tunalı Hilmi Bey: “-Evet, İngilizler göndermiştir. (Gürültüler.) Sf.70, 71
İktisat Vekili Mahmut Celal Bey: “-.. Papaz Fru isminde bir casus maalesef.. bu günkü padişahı avucunun içine almış.” Sf.71, 74
Alıntı: TBMM Zabıt Ceridesi Cilt: 10 (16.04.1921 / 20.06.1921) (TBMM Matbaası 1954 yılı 2. Baskı – Devre;1 Sene; 2, İçtima; 24, Celse: 1, – Sf. 70 ile 74 arası) kitabından birebir alınmıştır.
21 Nisan 1921 (1337) tarihinde 23. İçtima 2. Celse, Reisi Sâni Vekili Hasan Fehmi Bey
İstiklal Mahkemesinin Yaptığı Koyun Yağması İle İlgili Görüşme; (Reis konuyu 4. şubeye havale etti, duvardaki halı ise bu konu temize çıkıncaya kadar duvardan indirildi.)
Fevzi Paşa’nın Yerine İcra Vekilleri Reisliğine (Başbakanlığa) Vekâlet Edecek Kişinin Belirlenmesi.
(Cepheye giden Fevzi Paşa’nın yerine İcra Vekilleri Heyeti Reisliğine Şer’iye vekili Mustafa Fehmi Efendiyi Vekil bıraktı.) Sf.53
3.Celse: Reisi Sâni Dr. Adnan Bey.
Dâhiliye Vekili İntihabı Başladı
4. Celse: Reisi Sâni Hasan Fehmi Bey.
Dâhiliye Vekili Seçimine Devam
Niğde Mebusu Ata Bey 117 oyla Dâhiliye Vekili seçildi.
Müdafai Milliye Vekâletine bir milyon lira ödenek aktarıldı. Sf. 64
Alıntı: TBMM Zabıt Ceridesi Cilt: 10 (16.04.1921 / 20.06.1921) (TBMM Matbaası 1954 yılı 2. Baskı – Devre;1 Sene; 2, İçtima; 23, Celse: 2, 3, 4, – Sf. ile arası) kitabından birebir alınmıştır.
Bilgi Bakkalı 