Bilgi Bakkalı

Aristo; “İnsan doğuştan bilmek ister!” Demiş. Bilgi Bakkalı, ‘bilmek’ isteyenler için yapıldı. Paylaşmaya ve eleştiriye açık, küfür, hakaret ve nefret söylemine kapalıdır. Bu Bakkal’dan çıkarken; değişmiş olarak çıkarsanız ve bilgilerin kaynağı olan kitapları merak edip okursanız amacıma ulaşmış olacağım.

  • 3-4.10.1921 .. Her şeyden evvel Kayıkçılar Kâhyası Yahya ile en nüfuzlu adamlarının ani ve aynı anda tevkif edilmesini …  emrettim.  Trabzon Kayıkçılar Kâhyası ehemmiyetsiz bir adam iken, bir taraftan Enver ile diğer taraftan Mustafa Kemal Paşa ile muhaberesi kendisine ehemmiyet (önem) verdiriyor.     

    Alıntı: İstiklâl Harbimizde Enver Paşa ve İttihat ve Terakki Erkânı – Kâzım Karabekir (Tekin Yayınevi, 1. Baskı 1990 – Sf. 166, 167) kitabından birebir alınmıştır. 

    BAKKAL’IN YORUMU (2015): Mustafa Suphi ve arkadaşlarını bu Kâhya’ya feci şekilde öldürten Kemal ve Karabekir Paşalar, onu ortadan kaldırmaya karar almışlar.

  • (İttihat ve Terakki Kongresi 4 gün sürmüş ve 8 Eylül 1921’de dağılmış:) 

    1- Cemiyet kendisini İslam İhtilal Cemiyetleri ittihadının (birliğinin) Türkiye’deki mümessili ad ve

    2- Cemiyet içtimai (sosyal) ve iktisadi (ekonomik) akide (kural) ve mefkureleri (fikirleri) itibariyle komünist olmamakla beraber … emperyalizm ile fiili mücadeleyi .. hilafet ve saltanat makamını muhafaza etmeyi esas meslek (ideoloji, siyasi yol) olarak kabul eder.    

    3- ..geniş halk tabakalarının fiili ve hakiki iştirakine (katılımına) müstenit (dayanan, istinat eden) bir idarenin memlekette tatbikini bir umdei esasiye ittihaz eder (esas kural olarak kabul eder).  

    5- Tedricen (daha sonra, arkasından)  kavanini mevcude (mevcut kanunlar) ihlâl edilerek, şahsi diktatörlüğe ve bu sebeple halkın ve memleketin menafii hakikiye (gerçek menfaatine) ve siyasiyesinde gayri kabili telif (açıklanması mümkün olmayan) mühlik harekâta yol açan idarei hazıraya, (mevcut idareye) karşı münhasıran (sadece) hal’i harp (savaş durumu) dolayısıyla şimdiye kadar sükûti (sessiz) bir hal almış olan Cemiyet (İttihat ve Terakki Cemiyeti) … artık faaliyete geçmeye karar vermiştir.  

    7- Büyük Millet Meclisindeki Cemiyet azalarının, kavanini hazıraya (mevcut kanunlara) tevfikan (uyarak) İttihat ve Terakki Fırkası namı altında serbest bir suretle faaliyeti siyasiyeye (siyasi faaliyete) geçebilmelerine intizar eder (geçebilmelerini bekler).  

                                                         Kongre İcra Bürosu Talat, Nazım, Halil” 

    Alıntı: İstiklâl Harbimizde Enver Paşa ve İttihat ve Terakki Erkânı – Kâzım Karabekir (Tekin Yayınevi, 1. Baskı 1990 – Sf. 158 ile 162 arası) kitabından birebir alınmıştır.

  • “Rusya Hâriciye Komiseri Çiçerin’in de İngilizlerle bir sulh (barış) ihtimaline karşı, Enver’in Anadolu’da bir inkılap yapması için muavenet (yardım) ve müzahereti (arka çıkma) vaadinde bulunduğu anlaşılmıştır.

      .. Enver Paşa ve rüfekası (arkadaşları) tarafından tertip edilen (düzenlenen) Halk Şuralar (toplulukları) Fırkasının … elim mevaddından (üzüntü veren vaatlerinden) bazıları şunlardır;

      “Kadın ile erkek arasında hiçbir fark kabul edilmeyecek, … kariye (köy), Nâhiye, vilâyetle idarei mahalliyelerin (yerel yönetimlerin) mahalli şura heyetlerine terki (yerel yönetimlerine bırakılması), … zaman-ı sulhta (barış zamanında) ordunun milis (silahlı halk birliklerine, düzensiz halk askerlerine) haline ifrağı (dönüştürülmesi), .. Bilcümle memurlar, polis, jandarma o günkü kuvveti elinde bulundurması fırkai galibenin (kazanan tarafın) vasıtai cebir (baskı aracı) ve tahakkümü (baskısı) olduğunda, adliye memuriyetleri de dâhil olduğu halde, ahaliye kendi memurlarını intihap etmek (seçme) hakkının verilmesi ve zabit ve efradının (subay ve erlerin) hukuku siyasiye itibariyle aynı derecede bulunması, arazinin köylülere taksimi, serbestii vicdanın (vicdan özgürlüğünün yani ifade özgürlüğünün) Türkiye’nin siyaseti vecibesinde (siyasi görevinde) daima nazarı itibara (göz önüne) alınmasıdır. .. Enver namına gelen bilcümle eşhasın (bütün şahısların) ve gerekse … bizzat Enver’in tevkif olunarak .. doğruca Ankara’ya izamı (gönderilmesi).

                                                                       Kâzım Karabekir 09.06.1921″

    Alıntı: İstiklâl Harbimizde Enver Paşa ve İttihat ve Terakki Erkânı – Kâzım Karabekir (Tekin Yayınevi, 1. Baskı 1990 – Sf. 152, 153) kitabından birebir alınmıştır.

  • “Bilhassa Acara ve Batum’da Enver’in programını izahla (açıklayarak), Bolşevik olduğunu, dinden çıkarak, kadınların erkeklerle birlikte açık gezeceklerini, halka anlatarak hissiyatı dîniyeleri (dini hisleri) tahrik olunuyor.   Enver’in şahsına hücum edilmelidir. ..   bir zamanlar Almanlarla, şimdi Ruslardan külliyetli miktarda para alarak … herkese gazeteler anlatmalıdır.

                                                                           26.05.1921 K. Karabekir.”

    Alıntı: İstiklâl Harbimizde Enver Paşa ve İttihat ve Terakki Erkânı – Kâzım Karabekir (Tekin Yayınevi, 1. Baskı 1990 – Sf. 144, 145) kitabından birebir alınmıştır.

    BAKKAL’IN YORUMU (2012): Kâzım Paşa, Enver Paşa’nın Türkiye’ye gelmesinden korkuyor, belki ülkenin zararı açısından belki de kendi menfaatinin gereği, onun geleceğini karalıyor. Bir zamanlar onun en yakın adamı olmasına rağmen, Enver’e bütün kapıları kapatıyor.

  • (Kemal Paşa’nın Kâzım Paşa’ya mektubundan;)

    “Enver Paşa’nın .. Anadolu’ya girmeye teşebbüsü varidi hatırdır (hatırda tutulmalıdır). .. Müessir tesir (etkili müdahale) ittihazı (tedbiri, önlemi) muvafık (uygun) olur.”

    Alıntı: İstiklâl Harbimizde Enver Paşa ve İttihat ve Terakki Erkânı – Kâzım Karabekir (Tekin Yayınevi, 1. Baskı 1990 – Sf. 142) kitabından birebir alınmıştır.

  • “14 Kanunuevvel (Aralık) 1336

    …  Mustafa Kemal Paşa biraderime de, İngilizlere her türlü vaatlerine rağmen pek bel bağlanmayarak, Sovyetlerle bir ihtilaf çıkarılmamasını, mamafih (bununla birlikte) büsbütün de onların elinde oyuncak şekline atılmamasını tavsiye ettim. 

                                                                                             Enver”

     Alıntı: İstiklâl Harbimizde Enver Paşa ve İttihat ve Terakki Erkânı – Kâzım Karabekir (Tekin Yayınevi, 1. Baskı 1990 – Sf. 92) kitabından birebir alınmıştır.

  • Cemal Paşa Anadolu’ya gelmek üzere iken Tiflis’te vuruldu. Cenazesi günlerce bir camide kaldı.

    Alıntı: İstiklâl Harbimizde Enver Paşa ve İttihat ve Terakki Erkânı – Kâzım Karabekir (Tekin Yayınevi, 1. Baskı 1990 – Sf. 77) kitabından birebir alınmıştır.

  • “Kardeşim Kâzım   .. Ben İtalya ve Almanya’dan silah ve cephane getirtmek yolunu bulmak için bir kere daha kısa bir müddet için oraya gidiyorum. Enver 28.9.1920 ”

    Alıntı: İstiklâl Harbimizde Enver Paşa ve İttihat ve Terakki Erkânı – Kâzım Karabekir (Tekin Yayınevi, 1. Baskı 1990 – Sf. 77) kitabından birebir alınmıştır.

  • “..Türkiye bir sol hareketi vücuda getirmeye muhtaçtır. Ve bu maksatla bugünkü idareye nazaran (göre)  daha geniş esaslar üzerinde halkçı bir tarzı idare tesis edilmekle temin olunabilir. ..  Moskova’dan büyük muavenetler (yardımlar) beklemek lüzumsuz ise de .. bu muavenet maddi olduğu kadar halkın maneviyatı üzerinde yapacağı hüsnü tesir  (güzel etki)  itibarıyla da mühimdir. Zatı Devletlerinin bu hususta takip buyurmakta oldukları tarzı siyaseti, şayanı takdir ve şükran (takdire ve teşekküre değer) görmemek mümkün değildir. .. Sovyet Rusya’nın .. Almanya ile bir mukarenet (yakınlık, kurbiyet) tesisine (oluşturmasına) temâyül (meyil, eğilim) göstermesi nazarı teamüle alınacak (uygulamada göz önün alınacak) bir meseledir. Erzurum 20 Teşrinievvel 1920 Nail, Küçük Talat”  

    görülüyor ki Halkçılık fikri İttihat ve Terakki’nin gizli mesaisi imiş.

    Alıntı: İstiklâl Harbimizde Enver Paşa ve İttihat ve Terakki Erkânı – Kâzım Karabekir (Tekin Yayınevi, 1. Baskı 1990 – Sf. 54) kitabından birebir alınmıştır.

  • 16 Teşrinievvelde .. İsmet Bey Meclisi Milli kararıyla, kaydıyla soruyor; “Van ve Bitlis hakkındaki Rus-Sovyet Hükümeti’nin teklifine ne dersiniz?” Ankara’daki arkadaşlarımız bir daha tarih karşısına zebun (alçalmış olarak) çıkacaklardır.

    Alıntı: İstiklâl Harbimizde Enver Paşa ve İttihat – Terakki Erkânı, Kâzım Karabekir (Tekin Yayınevi, 1. Baskı 1990 – Sf. 44) kitabından birebir alınmıştır.

  • Biz de Ermenilerle savaşa başlamıştık. Yalnız bir vaziyet şayanı dikkat (dikkate değer) idi; Enver, Dr. Nazım, Küçük Talat Bakü’ye geliyorlar. Aynı zamanda Meclisi Mebusan Reisi Celalettin Arif ve Mebus Hüseyin Avni Bey’ler de Erzurum’a geliyorlar. Halk Şuraları teşkilatı yapılmak isteniyor.

    Alıntı: İstiklâl Harbimizde Enver Paşa ve İttihat ve Terakki Erkânı – Kâzım Karabekir (Tekin Yayınevi, 1. Baskı 1990 – Sf. 30) kitabından birebir alınmıştır.

    BAKKAL’IN YORUMU (2019): Kars’ta Şuralar Hükümeti yani sosyalist hükümet kurulmuştu, Erzurum’da da böyle bir girişim olmuş, daha sonra Konya’da da Konya İsyanı diye söylenen olay da bir sosyalist hükümet kurma işiydi. Kemal Paşa’nın Anadolu’daki en önemli görevi de bu Şuralar Hükümeti ateşini söndürmekti.

  •   “4.10.1920  Kardeşim   

      … ucu Hint’e masruf olacak (dayanacak, kelime anlamı; harcanmış olmak) mesai (çalışmalar) ve icraatın ve bunda rehber ittihaz edilecek (kabul edilecek) amal (beklenti) ve makasidin (maksatların) Rusları şüphe ve endişeye sevk etmemesi için Panislamizm şekil ve surette izharında (açığa vurulmasında) bigayet içtinap edilmesi(oldukça sakınılması).”

    Alıntı: İstiklâl Harbimizde Enver Paşa ve İttihat ve Terakki Erkânı – Kâzım Karabekir (Tekin Yayınevi, 1. Baskı 1990 – Sf. 42, 43) kitabından birebir alınmıştır.

  • (Kâzım Paşa Celalettin Arif ve Hüseyin Avni’nin Erzurum’a gelişinden işkillenmiş, İsmet Paşa’ya mektup yazarak bunun Mustafa Kemal ile bir alakası var mı diye soruyor, İsmet Paşa ona cevap veriyor:)

    “30 Eylül 1336 (1920) Kemal Paşa’ya gelen telgraf pek muzır (zararlı) idi. … Celalettin Bey’in entrika ile hareket ettiği ve ihtirasat (hırslarına) ve intikamatına (intikam duygularına) mağlup olduğu zeminindedir. Mümkün ise bertaraf etmeniz (ortadan kaldırmanız) emel (istek) halindedir, bu emelin tahakkukundan (gerçekleşmesinden) sonra Erzurum halkı vasıtasıyla Mustafa Kemal Paşa’yı ıskat (ortadan kaldırmak) fikri de vardır.  

                                               Erkânı Harbiyei Umumiye Bakanı İsmet.”

    Alıntı: İstiklâl Harbimizde Enver Paşa ve İttihat ve Terakki Erkânı – Kâzım Karabekir (Tekin Yayınevi, 1. Baskı 1990 – Sf. 38) kitabından birebir alınmıştır.

    BAKKAL’IN NOTU (1996): İsmet paşa mektubunda, Şuralar yani sosyalist hükümet anlayışını oradan kaldırınız diyor.

  • “26 Ağustos 1920 Moskova. 

                                               Kardeşim Efendim;

    … Esasen Ruslar, komünizm şeklinde olmasa bile, İngiltere aleyhindeki harekâtı ihtilaliyeye muavenet etmeyi (yardım etmeyi) prensip olarak kabul etmişlerdir. .. Almanya’da, hükûmet nasyonalistlerle demokratlar elinde bulunuyor. Almanya, imza ettirilen şeraiti sulhiyeye (barış şartlarına) gayri kabili icra (tatbik edilmesi mümkün değil) olduğu halde, her gün birer suretle duçarı tazyik oluyor (baskıya maruz kalıyor) ve vakit kazanmak için hemen her şeyi kabul ediyorlar.    İtalyanlar İngiltere aleyhinde harp eden sizleri tabii bir muavin (yardımcı) addediyorlar. Bu vaziyetten istifade için Roma’ya bir zat gönderilirse … Anadolu için silah vs. tedariki pek sehil (kolay) olur. Ruslar, Almanlardan silah satın almayı arzu ediyorlar. Buna ben tavassut ettim (vasıta oldum) ve Almanya’ya bunun için bir adam gönderildi. … Enver.”

    Alıntı: İstiklâl Harbimizde Enver Paşa ve İttihat ve Terakki Erkânı – Kâzım Karabekir (Tekin Yayınevi, 1. Baskı 1990 – Sf. 26 ile 30 arası) kitabından birebir alınmıştır.

     

  • Çiçerin’e; Halil Paşa’nın Van ve Bitlis vilâyetlerini Ermenilere terk edebileceğini söyleriz.  Bunu Moskova’ya giden bir heyetimize Çiçerin söylüyor.

    Alıntı: İstiklâl Harbimizde Enver Paşa ve İttihat ve Terakki Erkânı – Kâzım Karabekir (Tekin Yayınevi, 1. Baskı 1990 – Sf. 22) kitabından birebir alınmıştır.

  • “Moskova 3.06.1920 Kardeşim Mustafa Kemal Paşa;

    İran İhtilalini idare edeceğinden bahsettiğim Türk Generali Halil Paşa’dır. Hindistan İhtilalini idare edeceğini söylediğin Türk generali de ben’im.   Hemen Moskova’ya bir sefir gönderiniz.  3. Enternasyonal Reisi Kamarad Radek size şöyle bir tavsiyede bulunuyor; Türkiye’nin garptaki mevkii mesaisi Ermeni meselesinden dolayı gayet nâziktir. .. Ermenistan’a Türkiye arazisinden ufak bir fedakârlık yapacak olursanız… Ruslar bana Afganistan ve Hindistan ihtilali teşebbüsatımın (girişimimin) idaresini tevdi ettiler (verdiler). İran İhtilali hakkını da Halil Paşa’ya tevdi ettiler. Cemal.”

    Alıntı: İstiklâl Harbimizde Enver Paşa ve İttihat ve Terakki Erkânı – Kâzım Karabekir (Tekin Yayınevi, 1. Baskı 1990 – Sf. 18, 19) kitabından birebir alınmıştır.

  • Mustafa Kemal Paşa Bolşeviklere karşı yapılan Kafkas seddini yıkmak için, daha Şubat ortalarında bana harekât arzusunu bildiriyordu.

    Alıntı: İstiklâl Harbimizde Enver Paşa ve İttihat ve Terakki Erkânı – Kâzım Karabekir (Tekin Yayınevi, 1. Baskı 1990 – Sf. 15) kitabından birebir alınmıştır.

    BAKKAL’IN NOTU (1996): Karabekir Paşa doğudan Ermenistan’a karşı cephe açınca, Rus birliklerinin Kafkasya’ya inmesi kolay olacaktı.

  • Kâzım Karabekir;

    Anadolu – Azerbaycan iftisali (birleşmesi) Almanların da işine gelmiyordu. Ve İtilaf Devletleri Harbi Umumiden muzaffer fakat pek yorgun çıkmışlardır. Arazi paylaşmak işinde aralarına münaferet (ayrılık) girmiştir. Rusya’daki Bolşevikliği söndürmek için kuvvet sevk ediyorlar, Londra’dan vapura bindirilmek üzere iki alayın “nereye gidiyoruz” sualine “şarka” denilince efradın (erlerin) sıvıştıklarını Fransız gazetelerinde görmüştüm.

    Rusların Bakü’ye inmeleri muhakkaktır… İngiltere Azeri ordusunu takviye ederek Bolşeviklerle harbe hazırlanıyorlar. .. bir taraftan Bolşeviklerle aramızda set yapmaya çalışıyorlar bir taraftan memleketimizde bir an evvel Bolşeviklik ilanı için müthiş propaganda ve tesirler yapılıyor.

    Alıntı: İstiklâl Harbimizde Enver Paşa ve İttihat ve Terakki Erkânı – Kâzım Karabekir (Tekin Yayınevi, 1. Baskı 1990 – Sf. 12, 13) kitabından birebir alınmıştır.

    BAKKAL’IN NOTU (1996): Halil Paşa 23 Eylül 1919 da Nahcivan’a gidiyor. 12 Mart 1920 Nuri Paşa Musavat (eşitlik, denge) Hükûmeti ile birlikte Bolşeviklere karşı savaşmaya hazırlanıyor. 

  • İngilizler; Menşevik, Gürcü, Taşnak Ermeni ve Musavat Azerbaycan Hükümetlerini bir cephe yapmak istiyorlardı… Bolşeviklerle Türklerin temasına mani olacaklardı.  İngiliz siyaseti istiyordu ki daha Bolşevikler Kafkaslara inmeden evvel mümkün olmasa sonradan dahi Türkiye’de maruf (belirli) insanlar tarafından Bolşeviklik ilan edilsin. Bu suretle Boğazlar ve İstanbul meselesi halledilsin. 

           Alman Siyaseti; Şarkta itilaf zümresi (İtilaf Devletleri, İngiltere, Fransa vs.) çabuk bir sulha (barışa) nail olmasın (kavuşmasın), harp devam etsin, netice için çok kan dökülsün… 

    Alıntı: İstiklâl Harbimizde Enver Paşa ve İttihat ve Terakki Erkânı – Kâzım Karabekir (Tekin Yayınevi, 1. Baskı 1990 – Sf. 10) kitabından birebir alınmıştır.

    BAKKAL’IN YORUMU (1996): Karabekir’in analizi yeterli değil.

  • Halil Paşa, Küçük Talat Bey, Muhafızları olan Mülâzım Reşat Efendi 9.8.1919’da Bekirağa Bölüğü’nden, Aynı gece Enver Paşa, Kardeşi Nuri Paşa da Batum’da mahpus bulunduğu Ardahan Kışlası’ndan firar ederler. Bu iki zatın aynı gecede biri İstanbul’dan biri Batum’dan İngilizlerin elinden kaçabilmelerini tesadüfe atfetmek pek saflık olur. 

    Alıntı: İstiklâl Harbimizde Enver Paşa ve İttihat ve Terakki Erkânı – Kâzım Karabekir (Tekin Yayınevi, 1. Baskı 1990 – Sf. 9) kitabından birebir alınmıştır.