Aristo; “İnsan doğuştan bilmek ister!” Demiş. Bilgi Bakkalı, ‘bilmek’ isteyenler için yapıldı. Paylaşmaya ve eleştiriye açık, küfür, hakaret ve nefret söylemine kapalıdır. Bu Bakkal’dan çıkarken; değişmiş olarak çıkarsanız ve bilgilerin kaynağı olan kitapları merak edip okursanız amacıma ulaşmış olacağım.
Talat Bey yanına Emanuel Karasu’yu da alarak İstanbul’a geliyor, Veliaht Reşit Efendi’den el yazısı ile meşruti idareye sadık kalacağına dair bir taahhütname alıyor.
Paris’te çıkan Je Sais Tont (Ben Her Şeyi Bilirim) mecmuası bu aralık Sultan Reşad’ın fotoğrafını basmış ve altına da hürriyetsever olduğunu yazmış.
Alıntı: İttihat ve Terakki Cemiyeti Neden Kuruldu, Nasıl Kuruldu, Nasıl İdare Olundu? – Kâzım Karabekir (Türday Ofset1982 Baskısı – Sf. 272) kitabından birebir alınmıştır.
(Kâzım Karabekir, İstanbul’da görevlendirilmesi ile ilgili olarak konuşuyor:)
Talat; eğer İstanbul’da teşkilatı yapmaya muvaffak olursan sana üç arkadaş tanıştırayım, Avukat Baha, Muharrir Mahmut Sadık, Mühendis Salim nafıa nezaretinde mühendistir. Bunlardan başka iki değerli zat daha var ama ben ikna edemedim. Biri Merca İdâdi’si Müdürü Hüseyin Cahit (Yalçın). Bizim ilk istediğimiz İstanbul merkezini teşkil etmeniz ve Manastır’da olduğu gibi bir de fedai şubesi hazırlamanızdır demiştir. Sultan Hamit’e muvaffakiyetli bir suikastla işi sağlama bağlamak için gelecek ramazanı bekleyeceğiz. Mithat Şükrü, İsmail Canbolat, Topçu Rasim, Hamdi ve Fethi Beyler merkezi umumiden ayrı olarak Selanik merkezini teşkil etmiştir. Bu aralık Mustafa Kemal Bey de Selanik’e ordu erkânı harbine, Fethi Bey’in yanına nakletmiş olduğundan Fethi Bey’in rehberliği ile o da cemiyete girmiştir. Giriş tarihi Mart 1908 olup, teşkilat merkezinde bulunmamıştır.
Alıntı: İttihat ve Terakki Cemiyeti Neden Kuruldu, Nasıl Kuruldu, Nasıl İdare Olundu? – Kâzım Karabekir (Türday Ofset1982 Baskısı – Sf. 254 ile 257 arası) kitabından birebir alınmıştır.
Türlü manasına gelen masedion (mecadonye) a biz Makedonya diyoruz.
Alıntı: İttihat ve Terakki Cemiyeti Neden Kuruldu, Nasıl Kuruldu, Nasıl İdare Olundu? – Kâzım Karabekir (Türday Ofset1982 Baskısı – Sf. 235) kitabından birebir alınmıştır.
Mazhar Galip, Cafer Tayyar, Necip Draga, Süreyya Beyler toplanıyorlar, Terakki ve İttihat Cemiyeti’nin Üsküp merkezini kuruyorlar. 9 Ağustos’ta Rezne merkezi faaliyete geçiyor. 10 Ağustos’ta Ohri’de Reji Memuru Nufel, eşraftan Nimet ve Lütfü Beyler Ohri merkezini kuruyorlar. Ohri’de fedai Eyub Sabri Bey, Rezne’de Kol Ağası Niyazi.
Alıntı: İttihat ve Terakki Cemiyeti Neden Kuruldu, Nasıl Kuruldu, Nasıl İdare Olundu? – Kâzım Karabekir (Türday Ofset1982 Baskısı – Sf. 209 ile 222 arası) kitabından birebir alınmıştır.
8 Şubat 1907’de Enver, Ben bir de Enver Bey’in çok güvendiği mülkiye mektebinin mezunlarından Hüseyin Bey, ilk merkezi teşkil ettik. Manastırda pek çoğalmıştık.
Enver ile ben fedai grubunun esasını teşkil ediyorduk. Üçüncü avcı taburu, ihtilalin çekirdeğini atıyordu. Bu kahraman tabur, hürriyet hareketlerimiz için bizim güvendiğimiz bu askerlerin, hürriyetin ilanından sonra büyük gafletler içinde istibdada nasıl alet olduğunu ve 31 Mart hadisesini çıkardığını göreceğiz. (1)
Benim öteden beri fikrim, Rusçuk Yaranı’nın yaptığı gibi, İstanbul’a bir Alemdar Ordusu göndermek ve bu suretle Sultan Hamit’i devirerek işi kökünden halletmektir. Böyle bir ordunun esasını manastırda yaptık. Enver, “Şu manastır teşkilatını, cemiyetimiz Kâzım’a borçludur.” demiştir.
Alıntı: İttihat ve Terakki Cemiyeti Neden Kuruldu, Nasıl Kuruldu, Nasıl İdare Olundu? – Kâzım Karabekir (Türday Ofset1982 Baskısı – Sf. 203 ile 206 arası) kitabından birebir alınmıştır.
BAKKAL’IN YORUMU (1) (1996): Rüzgâr ekip fırtına biçtiler.
Karasu (Yahudi ve Siyon lideri Emanuel Karasso) Talat, Rahmi ve arkadaşlarının mason localarına girmelerine yardımcı oluyor. Artık Loca’da bu hürriyet cemiyeti nüvesinin (çekirdeğinin, yapısının, oluşumunun) bütün evrakını (belgelerini) Karasu muhafaza ediyor. 29 Ağustos 1906’da mason locasına, hürriyet aşkıyla giren Türklerin sayısı 70’i bulmuştu. Maliye Nâzırı Cavit, Şubat 1324’te Mustafa Kemal ve Refet Bele de 1324’te girmişlerdi. Mustafa Kemal, Fethi Okyar Bey’in delaletiyle girmiştir.
Alıntı: İttihat ve Terakki Cemiyeti Neden Kuruldu, Nasıl Kuruldu, Nasıl İdare Olundu? – Kâzım Karabekir (Türday Ofset1982 Baskısı – Sf. 175 ile 179 arası) kitabından birebir alınmıştır.
Binbaşı Naki Bey bana şunları anlattı; “İlk teşebbüs 1318’de (1902) başladı. Bulgar İsyanı, Avusturya ve Rusya’nın bunlara destek olması Cemiyetin ortaya çıkmasına yardımcı oluyor. Selanik’te sekiz arkadaş Terakki ve İttihat Cemiyeti’nin bir şubesini açmayı kararlaştırdık. Bunlar; Posta Müdürü Talat, Binbaşı Necmettin, Binbaşı Nuri, Jandarma Binbaşı Kemal, Ergeri’li Bayram Fehmi, Binbaşı Naki, Yüzbaşı Asım, İsmail Mahir.”
Alıntı: İttihat ve Terakki Cemiyeti Neden Kuruldu, Nasıl Kuruldu, Nasıl İdare Olundu? – Kâzım Karabekir (Türday Ofset1982 Baskısı – Sf. 158) kitabından birebir alınmıştır.
BAKKAL’IN NOTU (1995): Anlaşıldığı kadarı ile Selanik örgütü daha zayıf, İngiliz yanlısı masonik bir örgüt. Selanik örgütü daha tevekkülcü, Manastır örgütü ise daha atak.)
Enver; “-Kâzım! … Sultan Hamit ölmezse öldürürüz.”
Manastır merkezi Enver, ben, Hüseyin Bey’den ibaret olmak üzere üç kişi olacaktık. Hüseyin Bey Kolonya eşrafından sivil bir zattı.
Tarihin Rusçuk Yâreni gibi, az zamanda bir Manastır Yâreni kurmak ve her ne olursa olsun milli bir Hürriyet Ordusu ile harekete geçmek çok kolaydır.
Alıntı: İttihat ve Terakki Cemiyeti Neden Kuruldu, Nasıl Kuruldu, Nasıl İdare Olundu? – Kâzım Karabekir (Türday Ofset1982 Baskısı – Sf. 131) kitabından birebir alınmıştır.
30 Kânunuevvel 1906’da Osmanlı Hürriyet Cemiyetinin Manastır şubesi merkezindeyiz. Rehberim Enver Bey idi ve İttihat ve Terakki’nin Manastır merkezini beraber teşkil ettik (oluşturduk).
Alıntı: İttihat ve Terakki Cemiyeti Neden Kuruldu, Nasıl Kuruldu, Nasıl İdare Olundu? – Kâzım Karabekir (Türday Ofset1982 Baskısı – Sf. 131) kitabından birebir alınmıştır.
Bu cemiyet ilk önce Selanik’te 1906 Eylülünde Osmanlı Hürriyet Cemiyeti adıyla teşekkül etmiş ve Manastır’da da bir şube açmıştır. Ertesi yıl, adını, Paris’teki cemiyetle birlik olmak için Terakki ve İttihat olarak değiştirilmişti. 1908 Temmuzunda Meşrutiyetin ilanından sonra da ilk kurulan cemiyetin adı olan İttihat ve Terakki’yi kabul ederek siyasi faaliyete girişmiştir.
Alıntı: İttihat ve Terakki Cemiyeti Neden Kuruldu, Nasıl Kuruldu, Nasıl İdare Olundu? – Kâzım Karabekir (Türday Ofset1982 Baskısı – Sf. 131) kitabından birebir alınmıştır.
Mahmuzlarımı çarparak sert selam verdim. Nazif Paşa kıs kıs gülmeye başladı ve “-Yeni Erkânı Harpler hep artık Almanlar gibi demek.”
Alıntı: İttihat ve Terakki Cemiyeti Neden Kuruldu, Nasıl Kuruldu, Nasıl İdare Olundu? – Kâzım Karabekir (Türday Ofset1982 Baskısı – Sf. 90) kitabından birebir alınmıştır.
1905 yılı bütçesinin masraf kısmı 22.981.107 altın iken varidat (gelirler) kısmı 17.681.107 altın idi. Bütçe açığı 5.300.000 altın idi. Bu açık, maaşları vermemekle kapatılıyordu. Bütçenin 7.241.102 altını Duyunu Umumiye’ye, 937.579 altın, tahsisatı hayriye ve müteferrika (emekli ve muhtaçlar) 8.882.497 altın askeriyeye, 4.997.764 altın mülkiyeye, 922.263 altın Saray’a.
Alıntı: İttihat ve Terakki Cemiyeti Neden Kuruldu, Nasıl Kuruldu, Nasıl İdare Olundu? – Kâzım Karabekir (Türday Ofset1982 Baskısı – Sf. 55) kitabından birebir alınmıştır.
Sofrada Mustafa Kemal’e
“-Sen beni buradan kaldıramazsın, çünkü bu saray ve bu masa milletin malıdır!” diyen Reşit Galip’e 3-4 ay sonra Dolmabahçe’de sofrada yer gösterip oturttuktan beş-on dakika sonra, dışarıdan iki nöbetçi neferi çağırdı;
“-Şu efendiyi oturduğu yerden kaldırınız!” dedi ve bu iki kuvvetli Anadolu çocuğu bir hamlede Reşit Galip’i kucaklayıp havaya kaldırdılar.
Mustafa Kemal gülerek;
“-Biz işte adamı böyle kaldırırız!” dedi. Atatürk’ün asil yüreği pas tutmayan madenler gibi kin nedir hiç bilmezdi.
Alıntı: Atatürk – Yakup Kadri Karaosmanoğlu (Remzi Kitabevi 1946 Baskısı – Sf.117) kitabından birebir alınmıştır.
BAKKAL’IN YORUMU (1996): Yakup Kadri hem Paşa’nın intikamını anlatıyor hem de asil ve kin tutmayan yürekten bahsediyor.
Türkiye Reisicumhuru, bütün medeniyetlerin banisinin Türkler olduğunu ve bütün dillerin Türkçeden çıktığını kemali katiyetle iddia edecektir.
Alıntı: Atatürk – Yakup Kadri Karaosmanoğlu (Remzi Kitabevi 1946 Baskısı – Sf.95) kitabından birebir alınmıştır.
Selanik dönmeleri gibi bileyor, yoklayor vs. diyor.
Alıntı: Atatürk – Yakup Kadri Karaosmanoğlu (Remzi Kitabevi 1946 Baskısı – Sf.45) kitabından birebir alınmıştır.
(Yakup Kadri, Mustafa Kemal için böyle söylüyor;)
Büyük Ressucteur (ölüye can veren)
Alıntı: Atatürk – Yakup Kadri Karaosmanoğlu (Remzi Kitabevi 1946 Baskısı – Sf.32) kitabından birebir alınmıştır.
2 Mayıs 1928
Assosiated Press muhabiri bugün bana dedi ki; Bursa’da yargıç, öğretmenler aleyhinde karar verdikten sonra, avukata, okul müdiresi Miss Gilson’u suçlamak ve mahkûm etmek zorunda kaldığı için çok üzüldüğünü söylemiş. Avukatın kanısına göre yargıç Ankara’dan direktif almış.
Alıntı: Atatürk ve İnönü – Joseph Grew (Kitapçılık Ltd. Şti. 1966 Baskısı – Sf. 89) kitabından birebir alınmıştır.
BAKKAL’IN NOTU 1995; Kitabın yazarı olan Joseph Grew hem Lozan’da ABD temsilcisi olarak bulunmuş hem de 1927 ve 1932 yılları arasında ABD büyükelçiliği yapmıştır.
(Şubat 1931 İnönü hakkında)
1925’te Fethi Bey’in düşmesi, Takriri Sükûn kanununun çıkması ve İstiklâl Mahkemelerinin kurulması, diktatörlük lehinde kararı temsil etmektedir. Hükümet, tasarladığı planları uygularken şiddet metotları kullanmakta haklı idi. .. verilen emirleri körü körüne yerine getiren, fakat bir dalkavuktan başka bir şey olmayan bu insan tipinin hükümet çevrelerine sokulması kaçınılmaz sonuçtu.
Alıntı: Atatürk ve İnönü – Joseph Grew (Kitapçılık Ltd. Şti. 1966 Baskısı – Sf. 121, 122) kitabından birebir alınmıştır.
BAKKAL’IN NOTU 1995; Kitabın yazarı olan Joseph Grew hem Lozan’da ABD temsilcisi olarak bulunmuş hem de 1927 ve 1932 yılları arasında ABD büyükelçiliği yapmıştır.
27 Ocak 1931
Gazi, Anadolu ve Trakya’da büyük bir inceleme gezisi yaptı, bu sırada İzmir’e gelmeyi de tasarlamıştı. Aynı anda Halk partisi baştan ayağa yeniden örgütlenme yoluna gitti. Eğer yanlış düşünmüyorsam, bu yeniden örgütlenme, Halk Partisini faşist prensipleri üzerine kurulu bir politika ve eğitim organizması durumuna getirecek; faşizm Türkçeye çevrilince yeni bir Kemalizm’e eşit olacak.
Bunun arkasından Menemen olayı çıktı. Bu defa Hükümet, olayı kendi lehine kullanmaya hazırlıklı ve kararlı idi. Bütün gazetelerin konuyu derhal ele almaları, ağız birliği etmeleri, olayı çok velveleli ve korkunç bir şekilde yansıtmaları ve bu yayınlarında Hükümetin, Cumhuriyeti korumak için sert ve amansız şekilde davranması gerektiğini ima etmeleri ve tüm bunlar gösteriyor ki, basın kampanyası 1925 Kürt İsyanındaki zihniyetle yönetilmektedir.
.. Halkın aksine olarak, hükümet ve ordu Menemen Olayları ile çok ilgilendi.
Şimdi, cumhuriyetçi Hükümetin amacını, Türk halkının zihnine iyice yerleştirmek için bir eğitim kampanyası açılması muhtemeldir.
Kürt ve Menemen İsyanları gibi aktif gerici davranışlarının çoğalmamış olması çok dikkat çekici görünmektedir. Bunu, ancak Türkiye’deki ortalama halk kütlesinin yumuşak başlılığı ve duygusuz (apatik) fatalizmi ile açıklamak mümkündür.
Alıntı: Atatürk ve İnönü – Joseph Grew (Kitapçılık Ltd. Şti. 1966 Baskısı – Sf. 120) kitabından birebir alınmıştır.
BAKKAL’IN NOTU 1995; Kitabın yazarı olan Joseph Grew hem Lozan’da ABD temsilcisi olarak bulunmuş hem de 1927 ve 1932 yılları arasında ABD büyükelçiliği yapmıştır.
Bilgi Bakkalı 