Bilgi Bakkalı

Aristo; “İnsan doğuştan bilmek ister!” Demiş. Bilgi Bakkalı, ‘bilmek’ isteyenler için yapıldı. Paylaşmaya ve eleştiriye açık, küfür, hakaret ve nefret söylemine kapalıdır. Bu Bakkal’dan çıkarken; değişmiş olarak çıkarsanız ve bilgilerin kaynağı olan kitapları merak edip okursanız amacıma ulaşmış olacağım.

  • “Seyit Rıza’nın küçük emirberi F. Doğan anlatıyor: “Dersim yıllarca kendi başına ve bağımsız yaşadı. Kendi kanunları geçerliydi. Kaçak ve kaçakçılar alanıydı Dersim.” “Eşkıyalardan bıkan halkın şikâyetleri Ankara’ya kadar uzandı. Esas eşkıyalığı yapan diğer illerden gelen kanun kaçaklarıydı. Bu yabancı eşkıyalar isyan sırasında halka çok kötülükler yaptılar. Namus meselesinde büyük pislikler yaptılar.””

    Alıntı: Belgelerle Dersim Raporları – Faik Bulut (1992 – Sf. 183, 184) kitabından birebir alınmıştır.

  • “Cumhuriyet Savcısı Hatemi Şahsuvaroğlu’nun iddianamesinden “Demenan Aşireti Reisi Cebrail ve Bahtiyar Aşireti Reisi Şahin bu isyanda önemli roller oynamışlardır.””

    Alıntı: Belgelerle Dersim Raporları – Faik Bulut (1992 – Sf. 183, 184) kitabından birebir alınmıştır.

  • “Cumhuriyet Savcısı Hatemi Şahsuvaroğlu’nun iddianamesinden “İsyanı hazırlayanlardan en başta Alişir gelir. 1. Dünya Savaşı’nda Ruslara casusluk yapmış ve Rus karargâhına kaçmış. Sonra Seyit Rıza’ya sığınmıştır.””

    Alıntı: Belgelerle Dersim Raporları – Faik Bulut (1992 – Sf. 175) kitabından birebir alınmıştır.

  • “Cumhuriyet Savcısı Hatemi Şahsuvaroğlu’nun iddianamesinden “Tunceli’de 42 aşiret vardır, ezbeti (kabile-oba) de sayarsak 80’i aşar. Nüfusu da 110.000 civarındadır. Bu olaylara katılan aşiretler; Mazgirt’ten Demenan ve kısmen Yusufan aşiretleri, Nazmiye’den kısmen Haydaran Aşireti, Hozat’tan Abbas Uşağı, Bahtiyan, Kureyşan Aşiretlerinin bir kısmı da katılmışlardır.”

    Alıntı: Belgelerle Dersim Raporları – Faik Bulut (1992 – Sf. 166) kitabından birebir alınmıştır.

    BAKKAL’IN NOTU (2011) Demenan, Yusufan ve Haydaran aşiretlerinin kendilerine ne kadar fenalıklar ve eşkıyalıklar yaptıklarını Dersimliler anlatırlar.

  • “Yıl 1938 Cumhuriyet Savcısı Hatemi Şahsuvaroğlu’nun iddianamesinden “… Dersim’de büyük bir kısmı katil ve yağma suçlusu olmak üzere 2.700 kaçak vardır. Ele geçirilen 150, cezası kesilen ise 10 kişidir.”

    Alıntı: Belgelerle Dersim Raporları – Faik Bulut (1992 – Sf. 166) kitabından birebir alınmıştır.

  • “İçişleri Bakanı Şükrü Kaya’nın 13.11.1931 tarihinde başbakana gönderdiği rapordan “… Hükümet, halk nazarında aşiretlerin ve onların ağalarının nüfuzunu arttırmaktadır. Aşiret ağalarının ve aşiret ağası olabileceklerin Dersim’den uzaklaştırılması lâzımdır.””

    Alıntı: Belgelerle Dersim Raporları, Faik Bulut (1992 – Sf. 151) kitabından birebir alınmıştır.

  • “1930 Pülümür Hareketi’nin ikinci safhasını idare eden üçüncü fırka kumandanı Halis Paşa’nın raporundan “…. Hepsi kendilerinin aslen Horasan tarafından gelmiş Türk neslinden olduklarını bilmekte, Cengiz istilası önünde çekilen Celalettin Harzem Şah’ın askerleri olduklarını iftiharla söylüyorlar.””

    Alıntı: Belgelerle Dersim Raporları – Faik Bulut (1992 – Sf. 142) kitabından birebir alınmıştır.

  • “TBMM Dersim meselesini konuşurken sorumlu komutan olarak Abdullah Alpdoğan Paşa’ya yetki veriliyor.”

    Alıntı: Belgelerle Dersim Raporları – Faik Bulut (1992 – Sf. 185) kitabından birebir alınmıştır.

  • “Rus generali Lihonen bir raporunda “Kürtleri okşamak icap eder. Çünkü bu suretle Hükûmeti zayıf zannederler gururlanırlar.”

    Alıntı: Belgelerle Dersim Raporları – Faik Bulut (1992 – Sf. 112) kitabından birebir alınmıştır.

  • “Sevr Antlaşması’na Kürtlere özerklik maddesi konulmuştur.”

    Alıntı: Belgelerle Dersim Raporları – Faik Bulut (1992 – Sf. 97) kitabından birebir alınmıştır.

  • “Ali Kemalî; “Ümraniye-Zara Koçgiri İsyanı, İnönü Meydan Muharebesi esnasında çıkmış.”

    Alıntı: Belgelerle Dersim Raporları – Faik Bulut (1992 – Sf. 96) kitabından birebir alınmıştır.

  • Ali Kemalî, “93 harbinde Erzurum Valisi Dersim aşiretlerinden birini savaşa davet etmiş ‘Bizim şu sıralarda işimiz çok. Bizzat gelemeyeceğiz. Hissemize düşen gâvurları göndersinler biz burada keselim’ demişler. Ve yine sadrazam Dersim’e haber göndermiş padişah tehlikededir kuvvet gönderin demiş. “Mademki oralar tehlikededir padişah hazretleri buraya buyursunlar. Allah ne vermişse yer şükrederiz” demişler. Dersim Kutu Deresi’nde bir köye tahsildar gider. Köylü ona “Padişah ne bile ki Dersim’de bir Kutu Deresi var. O derede filan köy var. Köyde bir Hasso var. Hasso’nun da dört keçisi var. Bu kötülük hep senden” demiş.

    Alıntı: Belgelerle Dersim Raporları – Faik Bulut (1992 – Sf. 78, 79) kitabından birebir alınmıştır.

  • Ali Kemalî; “Gülbanki Alevilerin ayinidir. Bu ayinde okunan şeyler hep Türkçedir. Hiç Kürtçe yoktur. Hatta erkek ve kadın Kürtçe isim yoktur.”

    Alıntı: Belgelerle Dersim Raporları – Faik Bulut (1992 – Sf. 36) kitabından birebir alınmıştır.

    BAKKAL’IN NOTU (2019); Ali Kemali Bey Erzincan Valiliği yapmış, Dersim ve Kürtler hakkında kitap yazmış. Gazeteci Ali Kemal ile ilgisi yok. Alevilerle ilgili verdiği bu bilgiler Dersim ile ilgili bilgiler diğer Kürtleri kapsamaz.

  • İsyan, Koçgiri Aşireti Reisi Alişer tarafından 1920’de başladı. Ümraniye, Suşehri, Divriği, Kemah, Kuruçay, Ovacık ve Dersim bölgelerine yayıldı. Hareketin önderi Ankara’dan siyasi haklar ister. Mart 1921’de askeri birlikleri yenerler ve tekrar Kürt Vali atanmasını isterler. Ankara reddeder. Nurettin Paşa (Sakallı Nurettin Paşa) komutasında askeri birlikler gönderirler, Laz Topal Osman da var. Ve isyan bastırılmış.

    Alıntı: Belgelerle Dersim Raporları – Faik Bulut (1992 – Sf. 37, 39) kitabından birebir alınmıştır.

  • “1911 Yılında Dersim’e ilk askerî harekât düzenlendi.”

    Alıntı: Belgelerle Dersim Raporları – Faik Bulut (1992 – Sf. 29) kitabından birebir alınmıştır.

  • “Ebubekir Pamukçu; “Dersimlilerin aile bağları güçlü olduğu için Zazalar’da toprak feodalitesi görülmez” diyor.”

    Alıntı: Belgelerle Dersim Raporları – Faik Bulut (1992 – Sf. 29) kitabından birebir alınmıştır.

    BAKKAL’IN YORUMU (2019): Tersi de doğru olabilir; feodalite olmadığı için aile bağları güçlüdür. Ayrıca Dersim’de feodaliteye sebep olabilecek bir tarım toprağı büyüklüğü çok az! Ekilebilir toprağın yoğun olduğu Peri ve Çarsancak’ta ağa ve beylere rastlıyoruz. Diğer yerlerde toprak marjinal değere sahip, çok az fakat kıymetli, bu da toprağın bölünmemesi için aile bağlarını güçlü kılıyor ve aile içi evlilikleri doğuruyor.

  • “Dersim’in adı için; der= ağaç, sim= güneş ten meydana gelmiş olabilir ve bu ad Zazacadır. Dersimliler ağaca taparlarmış.”

    Alıntı: Belgelerle Dersim Raporları – Faik Bulut (1992 – Sf. 24) kitabından birebir alınmıştır.

  • “Koçgiri isyanını bastırmaya giden Giresun Milli Alayı’nın Komutanı Topal Osman’dı.”

    Alıntı: Belgelerle Dersim Raporları – Faik Bulut (1992 – Sf. 23) kitabından birebir alınmıştır.

    BAKKAL’IN YORUMU (2007) Topal Osman 1917-1918 yıllarında Karadeniz’deki Rum temizliğini yapan ve Mustafa Kemal’in muhafız komutanlığını yıllarca yapan biridir.

  • “1826 Osmanlı-Rus savaşında, Ruslar Dersimlileri birlikte savaşa çağırdılar, olumsuz cevap aldılar.”

    Alıntı: Belgelerle Dersim Raporları – Faik Bulut (1992 – Sf. 18) kitabından birebir alınmıştır.

  • “Ali Kemalî Zazaların Kürtlerden farklı olduğunu söylüyor.”

    Alıntı: Belgelerle Dersim Raporları – Faik Bulut (1992 – Sf. 17) kitabından birebir alınmıştır.