Bilgi Bakkalı

(İttihat ve Terakki Kongresi 4 gün sürmüş ve 8 Eylül 1921’de dağılmış:) 

1- Cemiyet kendisini İslam İhtilal Cemiyetleri ittihadının (birliğinin) Türkiye’deki mümessili ad ve

2- Cemiyet içtimai (sosyal) ve iktisadi (ekonomik) akide (kural) ve mefkureleri (fikirleri) itibariyle komünist olmamakla beraber … emperyalizm ile fiili mücadeleyi .. hilafet ve saltanat makamını muhafaza etmeyi esas meslek (ideoloji, siyasi yol) olarak kabul eder.    

3- ..geniş halk tabakalarının fiili ve hakiki iştirakine (katılımına) müstenit (dayanan, istinat eden) bir idarenin memlekette tatbikini bir umdei esasiye ittihaz eder (esas kural olarak kabul eder).  

5- Tedricen (daha sonra, arkasından)  kavanini mevcude (mevcut kanunlar) ihlâl edilerek, şahsi diktatörlüğe ve bu sebeple halkın ve memleketin menafii hakikiye (gerçek menfaatine) ve siyasiyesinde gayri kabili telif (açıklanması mümkün olmayan) mühlik harekâta yol açan idarei hazıraya, (mevcut idareye) karşı münhasıran (sadece) hal’i harp (savaş durumu) dolayısıyla şimdiye kadar sükûti (sessiz) bir hal almış olan Cemiyet (İttihat ve Terakki Cemiyeti) … artık faaliyete geçmeye karar vermiştir.  

7- Büyük Millet Meclisindeki Cemiyet azalarının, kavanini hazıraya (mevcut kanunlara) tevfikan (uyarak) İttihat ve Terakki Fırkası namı altında serbest bir suretle faaliyeti siyasiyeye (siyasi faaliyete) geçebilmelerine intizar eder (geçebilmelerini bekler).  

                                                     Kongre İcra Bürosu Talat, Nazım, Halil” 

Alıntı: İstiklâl Harbimizde Enver Paşa ve İttihat ve Terakki Erkânı – Kâzım Karabekir (Tekin Yayınevi, 1. Baskı 1990 – Sf. 158 ile 162 arası) kitabından birebir alınmıştır.