Bilgi Bakkalı

1876 Anayasası zorunlu ilkokul eğitimini getirmişti.  İlgili madde şöyle diyordu: “Osmanlı efradının (fertlerinin) kâffesince (tamamınca) tahsil-i maarifin (öğretimin) birinci mertebesi mecburi olacak ve bunu derecâtı ve teferruâtı (dereceleri ve ayrıntıları) nizâm-ı mahsusu (özel yönetmelik) ile tayin kılınacaktır.” Sf.239 

1876 yılında İstanbul’da sadece 6 tane ilkokul varken, 1886’ya kadar 44 yeni ilkokul kurulmuş görünüyor istatistiklerde (böylece toplam rakam 50’yi buluyordu).  1892-1893 istatistiklerinde ise 3.057 yeni usulde kurulmuş okul bulunuyordu; oysa 1877’de bu rakam taş çatlasa 200’ü geçmiyordu. 1905-1906 öğrenim yılında ise bu rakam 3 kat yükselerek 9.347’ye çıktığını görüyoruz.  Bu durumda Abdülhamid devrinde yılda ortalama 400 yeni okul açılmıştır ki, bu, gerçekten o zamana göre bir rekordur. 

…  Yoğun çalışmalar sonucunda Sultan Abdülhamid’in ilk iktidar yılı olan 1876’da 250 küsur olan rüştiye sayısı, 3 kattan fazla artarak tahtan indirildiği tarihte 900 adede yükselmişti ve bunların çoğu artık özel olarak inşa edilmiş kendi binalarında eğitim vermekteydi.  Sf. 240

 …  Rüştiyeler,…  İlkokul son sınıflar ile ortaokul seviyesinde okullardı.  Bir nevi lise eğitimi vermek için bu defa idadiler açıldı. …  Sultan Hamid iktidarının sonunda (1909) idadilerin sayısı 109’a, idadilerde okuyan öğrenci sayısı 20 bine çıkmıştı.  1868’de faaliyete geçmiş bulunan Galatasaray Sultanisi, tepeden tırnağa yenilenmek suretiyle Galatasaray Mekteb-i Şahanesi adıyla törenler düzenlenerek öğretime açıldı.  Sf. 241

Alıntı; Abdülhamid’in Kurtlarla Dansı – Mustafa Armağan, (Ufuk Kitap, 2. Baskı Temmuz 2006 – Sf. 239 ile 241 arası) kitabından birebir alınmıştır.