Bilgi Bakkalı

İngiliz süvarisi yeniden harekete geçerek 4 Teşrinsani’de (Ekim’de) Musul şehrine doğru ilerlemeye başladı. Muhasamatın (hasımlığın, düşmanlığın) tekrar başlamasına meydan vermemek için askerlerimizi süngü takmış olarak göğüs göğse ve adım adım geri çektirip şehrin kenarını bir kale gibi kapattırdım.  İngiliz süvarileri de bizi muhasara ettilerse de (kuşattılarsa da)şehre giremediler.  Yalnız cesur ve terbiyeli bir İngiliz Generali olan Kassel’i şehrin kenarındaki köşklerden birinde misafir ettirdim.  Mükerrer ısrarlarım üzerine birbiri arkasından bir fırka kumandanı General Fenşow ve General Kob müteakip günlerde karargâhıma gelerek benimle görüştüler.  Ben de mütareke imzalanmış olduğundan, ileri hareketlerin doğru olmadığını, mütarekeyi ihlal ettiklerini, yeniden ateşin başlayacağını, bunun mesuliyetinin mütarekeyi bozan İngilizlere ait olacağını karargâhımda kendilerine şiddetli bir lisan ile söyledim.  “Elinizde mükemmel telsiz, telgraflar var.  Mütarekeyi kabul ve imza etmiş olan İngiliz Filosu kumandanına ve Harbiye Nazırı Müşir İzzet Paşa ile mütemadiyen muhabere ettim.  İzzet Paşa hareketimi takdir etmekle beraber mütarekenin bozulmasına meydan vermeyerek mecburiyet halinde Musul şehrinin terk edilmesini bildirdi

İki gün sonra İngilizlerin Irak’taki orduları kumandanı General Marşal bizzat geldi.  Onunla da aynı surette görüştüm ve mütarekenin metnini çıkarım.  O da kendi elindeki mütarekenâme suretini çıkardı.  Karşılaştırdık, her ikisi de birbirine mutabık (aynı) idi.  General Marşal’ı mütareke hasebiyle ileri hareketin doğru olmadığını kabule mecbur oldu.  Fakat mütareke maddelerini birer birer okuyarak bu maddelerden Musul şehrinin işgaline imkân veren fıkralar aradı.  Evvela 16. madde mucibince Altıncı Ordunun kâmilen teslim olmasını talep etti.  Buna gülerek mukabele ettim ve bu maddenin Medine gibi yerlerde kapanmış Türk Garnizonlarına ait olduğunu, bizim seyyar ordu olduğumuzu söyledim.  …  İzzet Paşa ile muhabere neticesinde Altıncı Ordunun tekmil askeriyle ve silahıyla ve cephanesiyle geri çekilmelerini temin ettik.  Ancak 10 Teşrinsani’de İngiliz askeri Musul şehrine girdi.  Ben de Karargâhımın birinci kademesiyle Musul’dan Nusaybin’e çekildim.

Alıntı; Harp Hatıralarım IV (Birinci Dünya Harbi) – Ali İhsan Sâbis, (Nehir Yayınları, 1991 – Sf. 317, 318) kitabından birebir alınmıştır.