Vükelâyı Devlet (Hükümet);
Madde 27-Mesnedi Sadaret ve Meşihatı İslâmiye (Başbakanlık ve Şeyhül İslamlık) tarafı Padişahiden emniyet buyurulan zatlara (padişah tarafından güvenilen kişilere) ihale buyurulduğu missullû (havale dildiği gibi) sair vükelânın memuriyetleri dahi (diğer bakanların görevlendirilmeleri de) ba iradei şahâne icra olunur (padişah emri ile olur).
Madde 28 – Meclisi Vükelâ (Meclis vekilleri yani hükümet) Sadrazamın riyaseti tahtında (başbakanın başkanlığı altında) olarak aktolunup (toplanıp) dâhili ve harici umuru mühimmenin merciidir (iç ve dış önemli işlerin yetkilisidir). Müzakerâtından mühtacı istizan olanların (hükümetin görüşmeleri sırasında izin istemeye ihtiyaç duyulan işlerin) kararları iradei seniye (padişah emri) ile icra olunur (yerine getirilir).
Madde 29 – Vükelâdan (Vekillerden, bakanlardan) herbiri dairesine ait olan umurdan (işlerden), icrası mezuniyet tahtında bulunanları (yerine getirilmesi için kendisine izin verilen işleri) usulüne tevfikan icra (usulüne uygun olarak yapmak) ve icrası mezuniyeti tahtında olmıyanları Sadrazama arzeder (yetkisi olmayan işleri Sadrazam’a yani başbakana sunar). Sadrıazam dahi o makule mevaddan (o kabul edilebilir maddelerden) müzakereye muhtaç olmıyanların muktezasını icra (görüşülmesine ihtiyaç olmayanların gereğini yapar) veyahut tarafı Hazreti Padişahiden istizan ederek (padişahtan izin isteyerek) ve muhtacı müzakere bulunanları (görüşmeye ihtiyaç duyulanları) Meclisi Vükelânın (hükümetin) müzakeresine arzeyliyerek (görüşmelerine sunarak) müteallik buyurulacak iradei seniye mucibince (iliştirilecek padişah emri gereğince) iktizasını ifa eyler (gereğini yapar). Bu mesalihin (maslahatların, işlerin) envağ ve derecatı nizamı mahsus ile tâyin olunacaktır (çeşit ve dereceleri özel yönetmelik ile belirlenecektir).
Madde 30 – Vükelâyı Devlet memuriyetlerine müteallik ahval ve icraattan mesuldür (hükümet memuriyetlerine yönelik durum ve işlerden sorumludur).
Madde 31- Mebusan âzasından (Meclis üyelerinden) biri veyahut birkaçı Heyeti Mebusan’ın dâhili dairei vazifesi (Meclisin iç işleriyle ilgili görevleri) olan ahvaldan (hallerden, durumlardan) dolayı Vükelâyı Devletten (hükümetten) bir zat hakkında mes’uliyeti mucip şikâyet beyan ettiği halde (sorumluluk gerektiren bir şikâyet belirtirse) evvelâ Mebusanın nizamı dâhilîsi mucibince (önce, meclisin iç tüzüğü gereğince) bu misillu mevaddin Heyete havalesi lazım gelip gelmiyeceğini müzakereye memur olan şubede tetkik olunmak üzere (bu maddelerin Meclis Genel Kuruluna havale dilmesinin gerekip gerekmediğinin, ilgili şubede yani komisyonda görüşülmek üzere) şikâyeti müş’ir Heyeti Mebusan Reisine verilecek takrir (Şikâyet yazısı Meclis Başkanına verilir), Reis tarafından nihayet üç gün zarfında (içerisinde) o şubeye (ilgili komisyona) gönderilir ve bu şube tarafından tahkikatı lâzime icra ve iştikâ olunan zat tarafından izahatı kâfiye istihsal olunduktan sonra (gereken araştırma, şikâyetçi olan kişi tarafından yeterli açıklama yapıldıktan sonra) şikâyetin şayanı müzakere (şikâyetin görüşülmeye değer) olduğuna dair ekseriyetle terkip olunacak kararname (komisyonun çoğunluğu tarafından hazırlanacak rapor) Heyeti Mebusan’da kıraat olunarak (Meclis Genel Kurulunda okunarak) ve ledeliktiza (gerektiğinde) şikâyet olunan zat davetle (şikâyet edilen kişi davet edilerek) bizzat veya bilvasıta vereceği izahat istima kılınarak (bizzat veya bir aracı ile yapacağı açıklama dinlenerek) âzayı mevcudedin sülüsan ekseriyeti mutlakasile kabul olunur ise (Meclis Genel Kurulu’nun üyelerinin üçte birinin katılımı ile kabul olunursa) muhakeme talebini müş’ir mazbatası (mahkeme edilmesini belirten yazı) Makamı Sadarete takdim (Başbakanlık makamına sunularak) ile ledelarz müteallik olacak (gerektiğinde bu belgeye iliştirilecek) iradei seniye (padişah emri) üzerine keyfiyet (gereğinin yapılması için) Divanı Âliye havale olunur (Yüce Divan’a gönderilir).
Madde 32 – Vükelâdan (Bakanlardan) itham olunanların (suçlananların) usulü muhakemeleri (mahkeme edilmelerinin yöntemi, usulü) kanunu mahsus ile tâyin edilecektir (özel kanun ile belirlenecektir.)
Madde 33 – Memuriyetlerinden hariç (görevleri dışındaki) ve sırf zatlarına ait (sadece şahısları ile ilgili olan) her nevi deavide (davalarda) vükelânın sair efradı Osmaniyeden aslâ farkı yoktur (bakanların, diğer Osmanlı fertlerinden asla bir farkı yoktur). Bu misillu hususatın muhakemesi (buna benzer konuların mahkemesi) ait olduğu mehakimi umumiyede (genel mahkemelerde) icra olunur (gerçekleştirilir).
Madde 34 – Divanı Âlinin (Yüce Divan’ın) dairei ithamı tarafından (zanlılarla ilgili bölümü tarafından) müttehem (zanlı) olduğuna karar verilen Vükelâ (bakan), tebriyei zimmet edinceye (temize çıkıncaya) kadar vekâletten sakıt (bakanlık görevinden düşmüş) olur.
Madde 35 – Vükelâ ile Heyeti Mebusan (hükümet ile Meclis Genel Kurulu) arasında ihtilâf olunan maddelerden birinin kabulünde, Vükelâ (Vekiller yani Hükümet) tarafından israr olunup da mebusan canibinden (Meclis tarafından) ekseriyeti arâ ile (oy çokluğu ile) tafsilen esbabı mucibe beyan ile (ayrıntılı gerekçeli kararı ile) katiyyen (kesinlikle) ve mükerreren (tekrar tekrar) reddedildiği halde (durumlarda) Vükelânın tebdili (hükümetin değişikliği) veyahut müceddeden müddeti kanuniyesinde intihap olunmak (yeniden yasal süresinde seçilmek) üzere Heyeti Mebusan’ın feshi, münhasıran (sadece) yedi iktidarı Hazreti Padişahidedir (padişahın elindedir).
Madde 36 – Meclisi Umumî mün’akit olmadığı (Meclisin toplantıda olmadığı) zamanlarda Devleti bir muhataradan (tehlikeden) veya emniyeti umumiyeyi halelden vikaye (halkın güvenliğini tehlikeye düşmekten korumak) için bir zarureti mübreme zuhur ettiği (önemli bir ihtiyaç ortaya çıktığı) ve bu bapta (konuda) vaz’ına lüzûm (yayınlanmasına ihtiyaç) görülecek kanunun müzakeresi için Meclisin celp (davet) ve cem’ine (toplanmasına) vakit müsait olmadığı halde (durumlarda) Kanunu Esasî ahkâmına mugayir (hükümlerine aykırı) olmamak üzere Heyeti Vükelâ (hükümet) tarafından verilen kararlar, Heyeti Mebusan’ın içtimaile (Meclis Genel Kurulu’nun toplanması sonrasında) verilecek karara kadar ba iradei seniye (padişah emirleri), muvakkaten (geçici olarak) kanun hüküm ve kuvvetindedir.
Madde 37 – Vükelâdan (bakanlardan) her biri her ne zaman murad eder ise, Heyetlerin ikisinde dahi bulunmak veyahut maiyetindeki rüesayı memurinden (emrindeki bürokratlardan) birini tarafından vekâleten bulundurmak ve iradı nutukta âzaya takaddüm (meclis üyelerine nutuk vermek) etmek hakkını haizdir.
Madde 38 – İstizahı madde (soru önergesi) için Vükelâdan (bakanlardan) birinin huzuruna Meclisi Mebusan’da ekseriyetle karar verilerek davet olundukta ya bizzat bulunarak veyahut maiyetindeki rüesayı memurinden (emrindeki bürokratlarından) birini göndererek irad olunacak (sorulacak) suallere cevap verecek veyahut lüzum görür ise mes’uliyetini (sorumluluğunu) üzerine alarak cevabını tehir etmek selâhiyetini haiz (yetkisine sahip) olacaktır.
Alıntı; Kanunu Esasi – Meclisi Mebusan, (İnternet, Ocak 2010 – Sf. 7) internet sayfasından birebir alınmıştır.
Bilgi Bakkalı 
Yorum bırakın