Bilgi Bakkalı

Mehakim; Mahkemeler

Madde 81 – Kanunu mahsusuna tevfikan (özel kanununa uygun olarak) tarafı Devletten nasbolunan (devlet tarafından atanan) ve yedlerine (kendilerine) beratı şerif (şerefli görev belgesi) verilen hâkimler layenazildir (görevinden alınamaz). Fakat istifaları kabul olunur. Hâkimlerin terekkiyatı ve meslekleri ve tebdili memuriyetleri ve tekaüdleri ve bir cürüm ile mahkûmiyet üzerine azil olunmaları dahi kanunu mahsusu hükmüne tabidir ve hâkimlerin ve mehakim memurlarının matlup olan evsafını işbu kanun irae eder (hâkimlerin ve mahkeme memurlarının kabul edilebilir vasıflarını bu kanun belirler).

Madde 82 – Mahkemelerde her nevi muhakeme alenen cereyan eder ve ilâmatın neşrine mezuniyet (mahkeme kararının yazımlanmasına izin) verir. Ancak kanunda musarrah esbaba mebni mahkeme muhakemeyi hafi (açıkça sebeplerine dayanarak mahkemece muhakeme gizli) tutulabilir.

Madde 83 – Herkes huzuru mahkemede hukukunu muhafaza için lüzum gördüğü vesaiti meşruayı istimal edebilir (yasal araçları kullanabilir).

Madde 84 – Bir mahkeme vazifesi dâhilinde olan dâvanın her ne vesile ile olursa olsun rüiyetinden imtina edemez (görüşülmesinden kaçınamaz) ve bir kerre rüyetine veyahut rüiyeti için iktiza eden tahkikatı evvileyeye (görüşülmesine veya görüşülmesi için ortaya çıkan araştırmaya) başlandıktan sonra tatil veya tâviki dahi caiz olamaz (bırakılması veya geciktirilmesi uygun olamaz); meğerki müddei dâvadan keffiyed etmiş ola (meğerki savcı davaya kâfi demiş olsun). Şu kadar ki cezaya müteallik deavide (cezaya dayalı davalarda) Hükümete ait olan, hukuk nizamı vechile (hukuk düzeni gereği) yine icra olunur.

Madde 85- Her dâva ait olduğu mahkemede rüyet olunur (görülür). Eşhas ile hükümet beynindeki dâvalar dâhi mehakimi umumiyeye (şahıslarla hükümet arasındaki davalar bile genel mahkemelere) aittir.

Madde 86 – Mahkemeler her türlü müdehelâttan azadedir.

Madde 87- Deavii şer’iye (dini davalar) mehakimi şer’iyede ve deavii nizamiye (nizami davalar, din dışı davalar) mehakimi nizamiyede rüyet olunur. (görülür)

Madde 88- Mahkemelerin sunuf (sınıflar) ve vezaif (görevler) ve selâhiyetinin derecat ve taksimatı ve hükkâmın tavzifi (hâkimlerin görevlendirmesi) kavanine müstenittir (kanuna dayalıdır).

Madde 89- Her ne nam (ad) ile olur ise olsun bazı mevaddı mahsusayı rüiyet ve hükmetmek  (bazı özel maddeleri görüşmek ve karar vermek) için mehakimi muayyene haricinde fevkalâde bir mahkeme (belirlenmiş hâkimler dışında olağanüstü bir mahkeme) veyahut hüküm vermek selâhiyetini haiz komisyon teşkili kat’a caiz (kesinlikle uygun) değildir. Fakat kanunen muayyen olduğu veçhile tâyini mevla ve tahkim caizdir.

Madde 90- Hiçbir hâkim hâkimlik sıfatiyle Devletin maaşlı bir başka memuriyetini uhdesinde cemedemez.

Madde 91 – Umuru cezaiyede (ceza işlerinde) hukuku âmmeyi vikayeye (kamu hukukunu korumaya) memur müddeî umumiler (savcılar) bulunacak ve bunların vezaif ve derecatı (görev ve dereceleri) kanun ile tâyin kılınacaktır.

Alıntı; Kanunu Esasi – Meclisi Mebusan, (İnternet, Ocak 2010 – Sf. 16) internet sayfasından birebir alınmıştır.