Bilgi Bakkalı
Aristo; “İnsan doğuştan bilmek ister!” Demiş. Bilgi Bakkalı, ‘bilmek’ isteyenler için yapıldı. Paylaşmaya ve eleştiriye açık, küfür, hakaret ve nefret söylemine kapalıdır. Bu Bakkal’dan çıkarken; değişmiş olarak çıkarsanız ve bilgilerin kaynağı olan kitapları merak edip okursanız amacıma ulaşmış olacağım.
Kategori: Sağlık, Tıp
-
Ev arkadaşlarımızın da mikroplarını değiştiririz. Gilbert’ın ekibi, aynı odayı paylaşanlarda ayrı yaşayanlara göre daha fazla mikrobun ortak olduğunu bulmuştur, çiftlerse mikrobiyal açıdan daha da benzerdir. (“Hastalıkta ve sağlıkta, iyi günde ve kötü günde, yoklukta ve bollukta” diyen evlilik yemininde olduğu gibi.) Ortamda bir köpek varsa bu bağlantılar daha da fazla beslenir. “Köpekler dışarıdan içeriye bakteri…
-
Ne zaman yürüsek, konuşsak, kaşınsak, eşelensek ya da hapşırsak uzaya kendimize özel bir mikrop bulutu boşaltıyoruz. Saatte kişi başına yaklaşık 37 milyon bakteri püskürtüyoruz. Bu da mikrobiyomumuzun vücudumuzla sınırlı olmadığı, devamlı olarak çevreye yayıldığı anlamına geliyor. Sf. 287 Alıntı; Mikrobiyota (İçimizdeki Mikroplar, Yaşama Büyüleyici Bakış, – Ed Young, Çeviri; Şiirsel Taş, (Domingo Yayınları, 1. Baskı…
-
Donmuş kaka içeren bir kapsül yutmak FMN’nin tuhaf doğasını anlatır. Normal bir hap gibi görünen ama ne idüğü büyük ölçüde belirsiz bir ürün içeren, fabrikaların iletim bantları yerine gönüllülerin arka taraflarından çıkan bir şeydir ve içeriği her seferinde farklıdır. Bu değişkenlikten ötürü cesareti kırılan ABD Gıda ve İlaç Dairesi (FDA) Mayıs 2013’te dışkıları da ilaç…
-
Kâr amacı gütmeyen bir örgüt olan OpenBiome’un böyle bir dışkı bankası var. Olası vericiler tarama testlerini geçebilirlerse dışkıları süzülüyor, kapsüllere alınıp donduruluyor ve ihtiyaç halinde hastanelere gönderiliyor. Khoruts da Minnesota’da benzer bir hizmet sunuyor. Sf. 266 Alıntı; Mikrobiyota (İçimizdeki Mikroplar, Yaşama Büyüleyici Bakış, – Ed Young, Çeviri; Şiirsel Taş, (Domingo Yayınları, 1. Baskı Nisan 2018…
-
Dışkı nakli en az 1700 yıldır tekrar tekrar kullanılıp vazgeçilmiş bir yöntemdir. En eski kayıt on dördüncü yüzyılda Çin’de yazılmış bir acil tıp el kitabında yer alır. Avrupalıların konuyu idrak etmesi çok daha uzun sürmüştür. 1967’de bir Alman hekim, ismiyle emsalsiz bir kitap olan Heilsame Dreck- Apotheke’de (Sıhhi Pislik Eczacılığı) bu tekniği tavsiye ediyordu. Teknik…
-
Oksalat meselesini ele alalım. Oksalat diğer gıdaların yanı sıra pancar, kuşkonmaz ve ışkında bulunur. Yüksek miktarlarda alındığında vücutta kalsiyum emilimini durdurarak sert bir kütle halinde katılaşır. Böbrek taşlarının oluşma yollarından biri budur. Oksalatı sindiremeyiz; bunu sadece mikroplar yapabilir. Oxalobacter fortnigenes denen bir bağırsak bakterisi bunu o kadar iyi başarır ki oksalatı tek ve biricik enerji…
-
İşte bakterilerin dünyası tam da böyledir. Kendi aralarında telefon numarası ya da para alıp verir veya fikir alışverişinde bulunur gibi DNA değiş tokuş edebilirler. Sf. 219 Alıntı; Mikrobiyota (İçimizdeki Mikroplar, Yaşama Büyüleyici Bakış, – Ed Young, Çeviri; Şiirsel Taş, (Domingo Yayınları, 1. Baskı Nisan 2018 – Sf. 219) kitabından birebir alınmıştır.
-
Ley, her memelinin kendine ait farklı bir bağırsak mikrop grubu olduğunu buldu. Ancak bu topluluklar, sahibinin ecdadına ve özellikle de diyetine bağlı olarak belli gruplar halinde bulunuyordu. Bitkilerle beslenen otçulların bakteri çeşitliliği tipik olarak en fazlaydı. Etçillerinse en düşüktü. Geniş bir diyet yelpazesi olan hepçillerinki ikisinin ortasıydı. İstisnalar vardı tabii: Kızıl ve dev pandaların bağırsak…
-
Dolayısıyla bağırsak bakterilerini yeniden kazanmak için kardeşlerinin gerilerini düzenli olarak yalamaları gerekir. Bu alışkanlıklar bize iğrenç gelebilir ama tiksinmemiz esasen sıra dışıdır. İnek, fil, panda, goril, sıçan, tavşan, köpek, iguana, mezarcı böcek, karaböcek ve sinek gibi aşina olduğumuz pek çok hayvan düzenli olarak türdeşlerinin dışkısını yer; bu alışkanlığa koprofaji denir. Sf. 173 Alıntı; Mikrobiyota (İçimizdeki…
-
Bunlardan ilki, görünüşe göre hem beslenme yetersizliği hem de obeziteye karşı çok yönlü bir muhafız rolünü üstlenmiş olan Akkermansia’ydı. İkincisiyse düzenleyici T hücrelerini uyararak iltihap gelişimini baskılayan Clostridia türlerinden biri olan Clostridium scindens’ti. Sf. 161, 162 Alıntı; Mikrobiyota (İçimizdeki Mikroplar, Yaşama Büyüleyici Bakış – Ed Young, Çeviri; Şiirsel Taş, (Domingo Yayınları, 1. Baskı Nisan 2018…
-
Bağışıklık sistemimiz, mikropları sınırlamaktan ziyade daha da çok mikrobun varlığını desteklemek üzere gelişmiştir. Hatırlarsanız önceki bölümde bağışıklık sistemini, bir milli parkı dikkatle idare eden bekçi ekibi olarak tarif etmiştim. Mikroplar bu parkın çitlerini, yani mukusu aşarsa bekçiler onları geri püskürtüp bariyeri güçlendirir. Ayrıca parkta fazla baskın hale gelen bir tür olursa ayırıp ortadan kaldırırken, dış…
-
Fazla alkol tüketimi nedeniyle bağırsaklar daha fazla sızdırmaya başladığı için mikropların beyni daha kolay etkilemesini sağlar; bu durum alkoliklerde depresyon ve kaygının daha sık görülmesinin nedenini açıklayabilir mi? Sf. 86 Alıntı; Mikrobiyota (İçimizdeki Mikroplar, Yaşama Büyüleyici Bakış, – Ed Young, Çeviri; Şiirsel Taş, (Domingo Yayınları, 1. Baskı Nisan 2018 – Sf. 86) kitabından birebir alınmıştır.
-
Stephen Collins, yeni tamamladığı küçük bir klinik çalışmada, huzursuz bağırsak sendromu olan kişilerde bir probiyotik bakterinin (bir gıda firmasının tescilli ürünü olan bir Biftdobacterium suşu) depresyon belirtilerini azalttığını gösterdi. Sf. 85 Alıntı; Mikrobiyota (İçimizdeki Mikroplar, Yaşama Büyüleyici Bakış, – Ed Young, Çeviri; Şiirsel Taş, (Domingo Yayınları, 1. Baskı Nisan 2018 – Sf. 85) kitabından birebir…
-
Patterson, farelerinde insanlarda görülen iki sorunun, otizm ve şizofreninin yansımalarını gördü. Sf. 78 Alıntı; Mikrobiyota (İçimizdeki Mikroplar, Yaşama Büyüleyici Bakış, – Ed Young, Çeviri; Şiirsel Taş, (Domingo Yayınları, 1. Baskı Nisan 2018 – Sf. 78) kitabından birebir alınmıştır.
-
Gelelim bize; İnsanın koltukaltı da sırtlanın koku bezinden farklı değildir: ılık, nemli ve bakteriden yana zengin. Her tür kendi aromasını yaratır. Corynebacterium tere, soğanınkine benzer bir koku verir, testosteronsa koklayanın genlerine göre vanilya ya da idrar gibi kokar veya hiçbir şey kokmaz. Bu kokular işe yarar sinyaller oluşturur mu? Görünüşe göre evet! Koltukaltı mikrobiyomu, dolayısıyla…
-
İnsanlar arası değişkenlik, vücut bölümleri arasındaki değişkenliğin yanında devede kulak kalır. Sf. 19 Alıntı; Mikrobiyota (İçimizdeki Mikroplar, Yaşama Büyüleyici Bakış, – Ed Young, Çeviri; Şiirsel Taş, (Domingo Yayınları, 1. Baskı Nisan 2018 – Sf. 19) kitabından birebir alınmıştır.
-
Her birimizin, genlerimiz, yaşadığımız yerler, aldığımız ilaçlar, yiyip içtiklerimiz, yaşadığımız yıllar, sıktığımız eller tarafından biçimlendirilmiş, kendine has, ayırt edici bir mikrobiyomu vardır. Mikrobiyal açıdan birbirimize benzesek de farklıyız. Sf. 18 Alıntı; Mikrobiyota (İçimizdeki Mikroplar, Yaşama Büyüleyici Bakış, – Ed Young, Çeviri; Şiirsel Taş, (Domingo Yayınları, 1. Baskı Nisan 2018 – Sf. 18) kitabından birebir alınmıştır.
-
Gözlemleri ve topladığı örnekler Wallace’ı biyolojinin içyüzünü tanımlamaya, türlerin değiştiği görüşüne götürmüştür. Tekrar tekrar ve bazen de italik harflerle “Her tür, kendinden önce var olan yakın akraba bir türle hem zaman hem de mekân açısından bağlantı içerisinde var olmuştur” diye yazmıştır. Hayvanlar aralarında rekabet ederken, en iyi uyum sağlayan bireyler hayatta kalır ve bunlar çoğalarak,…
-
Bizi hasta etmezler. İnsanlarda hastalık etkeni olan bakteri türlerinin sayısı 100’ü geçmez. Sf. 11 Alıntı; Mikrobiyota (İçimizdeki Mikroplar, Yaşama Büyüleyici Bakış, – Ed Young, Çeviri; Şiirsel Taş, (Domingo Yayınları, 1. Baskı Nisan 2018 – Sf. 11) kitabından birebir alınmıştır.
-
Son tahminler vücudumuzda 30 trilyon civarında insan hücresi ve 39 trilyon kadar da mikrop hücresi bulunduğunu düşündürmekte; yani hesap kabaca yarı yarıyadır. Sf. 11 Alıntı; Mikrobiyota (İçimizdeki Mikroplar, Yaşama Büyüleyici Bakış – Ed Young, Çeviri; Şiirsel Taş, (Domingo Yayınları, 1. Baskı Nisan 2018 – Sf. 11) kitabından birebir alınmıştır.
Bilgi Bakkalı 