Bilgi Bakkalı

Böylece inanca ilişkin anlatı yolculuğunun sonuna varmış bulunuyoruz; ama aslında beynin inançları nasıl ürettiğine ve birer doğru gibi pekiştirdiğine dönük yeni bir anlayışın daha başındayız. Çözdüğümüz birçok gizem ve cevap bulmaya çalıştığımız birçok soru içinde özellikle biri öne çıkıyor. Homo rationatlis -verileri soğukkanlı, mantığa sıkıca bağlı ve rasyonel yaklaşımla analiz ederek bütün kararları titizlikle tartan insan türü- soyca tükenmesi bir yana, muhtemelen hiç var olmamış bir canlıdır. Bay Spock bilimkurgu kahramanıdır. Bu da iyi bir şeydir; çünkü beyinlerinin duygusal şebekeleri -özellikle limbik sistemleri- hasara uğramış insanlar hayattaki en sıradan tercihlere -sözgelimi satın alınacak diş macununa – ilişkin en basit kararlara bile varmayı olanaksız bulurlar. Ortada birçok marka, boy, kalite ve fiyatta diş macunu varken, tek başına akla göre hareket etmek mağazanın içinde kararsızlıktan donmuş halde dikilmek durumunda bırakır. Analiz felci. Hayattaki mühim kararlar şöyle dursun, sırf günü kurtarmak için bile çoğu kez ötesinde bir duygusal inanç sıçrayışına gerek vardır.

Sonuçta, hepimiz dünyayı anlamaya çalışıyoruz ve doğa bizi iki tarafı keskin bir bıçakla donatmış bulunuyor. Bir yandan, beynimiz evrendeki en karmaşık ve en gelişkin bilgi işleme makinesidir; sadece evrenin kendisini değil, anlama sürecini de anlayabilecek güçtedir, öte yandan, bizzat evrene ve kendimize dair inançlara varma sürecinde, kendini kandırmaya ve yanılmaya, doğanın kandırmacalarından sakınmaya çalışırken bile kendimizi ahmak durumuna düşürmeye diğer canlılardan daha fazla yatkınız.

Son sözüm şu: İnanmak istiyorum ve bilmek de istiyorum. Gerçek orada bir yerde duruyor ve bulunması zor olsa bile, bilim onu ortaya çıkarmak için elimizdeki en iyi araçtır. Sf. 426

Alıntı; İnanan Beyin – Michael Shermer, Türkçesi; Nurettin Elhüseyni (çok kötü), (Alfa Yayınları,  2. Baskı Ocak 2015 – Sf. 415) kitabından birebir alınmıştır.

Bir evren kendisini nasıl yaratabilir? Cevabın evrendeki toplam enerjiyle ilişkili olması gerekir; Hawking ve Mlodinow’a göre bu enerji sabit ve her zaman sıfır olmak zorundadır. Yıldız ya da gezegen gibi bir cismi yaratmak enerjiye mal olduğuna göre, lokal düzeyde sıfır olmayan enerji dengesizlikleri vardır. “Kütle çekiminin çekici olması nedeniyle, kütle çekimi enerjisi negatiftir: Dünya ve ay gibi kütle çekimiyle bağlı bir sistemi ayırmak için iş yapılması gerekir,” diye açıklar yazarlar. “Bu negatif enerji, maddeyi yaratmak için gerekli pozitif enerjiyi dengeleyebilir.” Peki, tam evrenler nasıl ortaya çıkar? “Tam evren ölçeğinde, maddenin pozitif enerjisi negatif kütle çekimi enerjisiyle dengelenebilir; bu yüzden tam evrenlerin yaratılması önünde bir kısıtlama yoktur. Kütle çekimi gibi bir yasanın varlığı nedeniyle, evren kendisini hiçlikten yaratabilir ve yaratacaktır. … Hiçlik yerine hep bir şeyin var olmasının, evrenin var olmasının ve bizim var olmamızın sebebi kendiliğinden yaratılıştır. “Yazarların bu teoriyi gözlemle doğrulama gereğini teslim etmelerine karşın, böyle bir doğrulama halinde, evrenin kendini yaratmasından dolayı, yaratıcı açıklamasına gerek kalmaz. Ben buna auto ex nihilo [öz hiçlik] diyorum. Sf. 414

Alıntı; İnanan Beyin – Michael Shermer, Türkçesi; Nurettin Elhüseyni (çok kötü), (Alfa Yayınları,  2. Baskı Ocak 2015 – Sf. 14) kitabından birebir alınmıştır.

1. Evren pek de yaşama göre incelikle ayarlanmış değildir; çünkü evrenin büyük bölümü boş uzaydır ve yıldızlar, gezegenler biçimindeki sınırlı madde çoğunlukla yaşama elverişsizdir.

2. Evrenin bize göre incelikle ayarlandığı fikri, yaşamın karbon dışında bir şeye dayanamayacağı inancı anlamında Carl Sagan’ın “karbon şovenizmi” dediği yaklaşımın daha genel bir varyantı olan kozmik şovenizmden kaynaklanan bir sorundur. Kozmik şovenizmi reddettiğimizde, evrenin bize göre incelikle ayarlanmadığını, bizim ona göre incelikle ayarlandığımızı görürüz. Farklı bir fiziğin farklı yaşam biçimlerini nasıl üretebileceğini kavramamız zordur, ama böyle bir şey mümkündür. Bilim, yaşamın niteliğini ancak dört yüzyıldan beri incelerken, evrim yaşamı dört milyar yılda yaratmıştır. Evrim, bilimden daha akıllıdır. Yaşamın bir dizi farklı yasa çerçevesinde evrimle ortaya çıkmış olamayacağını kesin bildiğimizi söylemek fazlasıyla dar görüşlü bir yaklaşımdır. Sf. 404

Alıntı; İnanan Beyin – Michael Shermer, Türkçesi; Nurettin Elhüseyni (çok kötü), (Alfa Yayınları,  2. Baskı Ocak 2015 – Sf. 404) kitabından birebir alınmıştır.