Bilgi Bakkalı

Aristo; “İnsan doğuştan bilmek ister!” Demiş. Bilgi Bakkalı, ‘bilmek’ isteyenler için yapıldı. Paylaşmaya ve eleştiriye açık, küfür, hakaret ve nefret söylemine kapalıdır. Bu Bakkal’dan çıkarken; değişmiş olarak çıkarsanız ve bilgilerin kaynağı olan kitapları merak edip okursanız amacıma ulaşmış olacağım.

recent posts

about

  • İNANÇ 8/27; İNANÇLI İNSANLARIN YAKIŞTIRMA EĞİLİMİ HAKKINDA YAPILMIŞ ÖNEMLİ BİR DENEY

    İnsanların Tanrı’ya niçin inandığını öğrenmek üzere, rastlantısal yöntemle seçilmiş on bin Amerikalıyı kapsayacak bir anket uygulamıştık. Çeşitli demografik ve sosyolojik değişkenleri irdelemenin yanı sıra, bir yazılı soruyla deneklere Tanrı’ya niçin inandıklarını ve başkalarının Tanrı’ya inanmasını neye bağladıklarını doğrudan sorduk. İnsanların Tanrı’ya inanç konusunda belirttikleri en yaygın iki sebep “evrenin düzgün tasarımı” ve “günlük yaşamda Tanrı’nın varlığını hissetme” biçimindeydi. İşin ilginç ve anlamlı yanı ise, deneklere başkalarının Tanrı’ya inanmasını neye bağladıkları sorulduğunda, bu iki cevabın sırasıyla altıncı ve üçüncü sıralara inmesi ve belirtilen en yaygın iki sebebin “avunma” ve “ölüm korkusu” olmasıydı. Sf. 333

    Alıntı; İnanan Beyin – Michael Shermer, Türkçesi; Nurettin Elhüseyni (çok kötü), (Alfa Yayınları,  2. Baskı Ocak 2015 – Sf. 333) kitabından birebir alınmıştır.

  • İNANÇ 7/27; YAKIŞTIRMA EĞİLİMİ

    İnançlarımız büyük ölçüde onlara yakıştırdığımız nedensel açıklamalara dayanır. Bu durum temel bir yakıştırma eğilimine, yani kendi inançlarımıza ve davranışlarımıza başkalarınınkinden farklı sebepler yakıştırma eğilimine yol açar. Sf. 332

    Alıntı; İnanan Beyin – Michael Shermer, Türkçesi; Nurettin Elhüseyni (çok kötü), (Alfa Yayınları,  2. Baskı Ocak 2015 – Sf. 332) kitabından birebir alınmıştır.

  • İNANÇ 6/27; AKILLI İNSANLAR İNANÇLARINI RASYONELLEŞTİRMEDE DAHA HÜNERLİ OLURLAR

    Akıllı insanlar saçma şeylere inanırlar, çünkü akıllıca olmayan sebeplerle benimsedikleri inançları rasyonelleştirmede daha hünerli olurlar. Sf. 331

    Alıntı; İnanan Beyin – Michael Shermer, Türkçesi; Nurettin Elhüseyni (çok kötü), (Alfa Yayınları,  2. Baskı Ocak 2015 – Sf. 331) kitabından birebir alınmıştır.

  • İNANÇ 5/27; KENDİ İNANCINI HAKLI GÖSTERME EĞİLİMİ

    Bu kestirim, sonradan bakış eğilimiyle ilintilidir. Kendini haklı gösterme eğilimi, bir olaydan sonra davranışımızın yapılabilecek en iyi şey olduğuna inandırmak üzere kararımızı rasyonelleştirme eğilimidir. Sf. 330, 331

    Alıntı; İnanan Beyin – Michael Shermer, Türkçesi; Nurettin Elhüseyni (çok kötü), (Alfa Yayınları,  2. Baskı Ocak 2015 – Sf. 330, 331) kitabından birebir alınmıştır.

  • İNANÇ 4/27; İNANÇLARIMIZI DOĞRULAMAK İÇİN SONRADAN BAKIŞ EĞİLİMİNİ DE KULLANIRIZ

    Sonradan bakış eğilimi, zamanın tersine çevrildiği bir tür doğrulama eğilimi olarak, şimdiki bilgilere uyacak şekilde geçmişi yeniden kurgulama eğilimidir. Bir olay meydana geldikten sonra, dönüp geriye bakarak, bu işin nasıl olduğunu, niçin başka bir seyir yerine öyle bir seyir izlediğini ve ortaya çıkışını niçin görmüş olmamız gerektiğini yeniden kurgularız. Sf. 328

    Alıntı; İnanan Beyin – Michael Shermer, Türkçesi; Nurettin Elhüseyni (çok kötü), (Alfa Yayınları,  2. Baskı Ocak 2015 – Sf. 328) kitabından birebir alınmıştır.

  • İNANÇ 3/27; İNANÇ HÂLİNE GELMİŞ İDEOLOJİLERİ DOĞRULAMA EĞİLİMİ

    Doğrulama eğilimi özellikle siyasal inançlarda güçlüdür; en dikkat çekici nokta ise; inanç filtrelerimizin ideolojik kanaatlerimizle uyuşan bilgileri geçirmesi ve aynı kanaatleri çürüten bilgileri elemesidir. Liberallerin ve muhafazakârların izlemeyi seçtikleri medya kaynaklarını kestirmenin çok kolay olmasının sebebi budur. Emory Üniversitesinde Drew Westen’in yürüttüğü bir İMRG çalışması sayesinde, doğrulama eğilimimin esas olarak beynin hangi bölümde işlemden geçirildiğine dair bir fikre bile sahibiz artık. Sf. 327

    Alıntı; İnanan Beyin – Michael Shermer, Türkçesi; Nurettin Elhüseyni (çok kötü), (Alfa Yayınları,  2. Baskı Ocak 2015 – Sf. 327) kitabından birebir alınmıştır.

  • İNANÇ 2/27; DOĞRULAMA EĞİLİMİ, İNSAN AKLININ İNANÇLARLA İPOTEK ALTINA ALINMASINI SAĞLAR

    Bu durum, insan aklını töhmet altında bırakan çarpıcı bir sonuç olmakla birlikte inanç gücü beklentilerinin bir kanıtıdır. Sf. 326

    Alıntı; İnanan Beyin – Michael Shermer, Türkçesi; Nurettin Elhüseyni (çok kötü), (Alfa Yayınları,  2. Baskı Ocak 2015 – Sf. 326) kitabından birebir alınmıştır.

  • İNANÇ 1/27; DOĞRULAMA EĞİLİMİ; İNANÇLARA DESTEK VEREN DOĞRULAYICI BULGULARI ARAYIP BULMA

    Bunun doğrulama eğiliminden, yani önceden var olan inançlara destek veren doğrulayıcı bulguları arayıp bulma, çürütücü bulguları ise göz ardı etme ya da başka şekilde yorumlama eğiliminden kaynaklandığına eminim. Doğrulama eğilimini Kitabı Mukaddes’in şu bilgece sözleri en iyi biçimde yansıtır: Ararsan bulursun.

    Deneysel örnekler çoktur.  Psikolog Mark Snyder 1981’de, deneklerden yeni tanışacakları birinin kişiliğini değerlendirmelerini istedi; ama ondan önce gözden geçirmeleri için, o kişiye dair bir profil sundu. Bir gruba içe dönük (utangaç, ürkek, sessiz) bir profil, öbür gruba ise dışa dönük (girişken, konuşkan, cana yakın) bir profil verildi. Bir kişilik değerlendirmesi yapmaları istendiğinde, dışa dönük profil verilmiş olan denekler genelde bu sonuca varmayı sağlayacak sorular yöneltti; içe dönük profil verilmiş olan grup da aynı şeyi ters yönde yaptı. Sf. 325, 326

    Alıntı; İnanan Beyin – Michael Shermer, Türkçesi; Nurettin Elhüseyni (çok kötü), (Alfa Yayınları,  2. Baskı Ocak 2015 – Sf. 325, 326) kitabından birebir alınmıştır.

  • İNANCA BAĞLI SİSTEMLERİN DÜNYAYI ŞEKİLLENDİRMESİ

    Dini, siyasal, ekonomik ya da sosyal, hangi inanç sistemi söz konusu olursa olsun, bilişsel eğilimlerimizi ve duyularımızdan edindiğimiz bilgileri yorumlama tarzımızı şekillendirir ve dünyayı, olmasını istediği biçimine uyacak bir kalıba döker. Bu inanç sistemlerine göre; bu dünyanın gerçekten olduğu gibi görünmesi gerekmez; inanca bağlı gerçekçiliğin temeli burada tekrar karşımıza çıkar. (1) Sf. 325

    Alıntı; İnanan Beyin – Michael Shermer, Türkçesi; Nurettin Elhüseyni (çok kötü), (Alfa Yayınları,  2. Baskı Ocak 2015 – Sf. 325) kitabından birebir alınmıştır.

    BAKKAL’IN NOTU (1) (2018); Bu paragraf, çeviri hatasını ortadan kaldırmak için tarafımdan düzenlendi

  • İSLAM DÜNYAYA GÖZ DİKMİŞ

    Pakistanlı gazeteci ve İslam ideoloğu Abul Ala Mawdudi’nin belirttiği gibi: “İslam bütün dünyayı istiyor ve kendisini sadece bir kısmıyla sınırlamıyor. Meskûn, dünyanın tamamına göz dikiyor ve gerek duyuyor. Bir toprak parçasıyla yetinmek yerine, bütün kâinatı talep ediyor (ve) hedefine ulaşmak için savaş araçlarından yararlanmakta duraksamıyor.” Sf. 318

    Alıntı; İnanan Beyin – Michael Shermer, Türkçesi; Nurettin Elhüseyni (çok kötü), (Alfa Yayınları,  2. Baskı Ocak 2015 – Sf. 318) kitabından birebir alınmıştır.

  • MÜSLÜMAN KARDEŞLER ÖRGÜTÜ; “ANAYASAMIZ KUR’AN, YOLUMUZ CİHAT, ARZUMUZ ŞEHADETTİR”

    Bazı toplumlar -örneğin aşırı İslami teokrasiler- çok fazla eşitliğin, serbestliğin, özgürlüğün, zenginliğin ve sosyal refahın ahlaksızlığa, hovardalığa, önüne gelenle yatmaya, pornografiye fuhuşa, küçük yaşta gebe kalmaya, intiharlara, kürtajlara, zührevi hastalıklara, uyuşturucu bağımlılığına ve rock n’roll müziğine yol açtığına inanıyor. Ed Husain, Britanya’da İslami aşırılığı ve beyninin yıkanmasıyla Müslüman Kardeşler örgütüne katılışını konu alan İslamcı adlı kitabında, örgütün “Anayasamız Kuran, Yolumuz Cihat, Arzumuz Şehadettir” düsturunu benimsediğini aktarır. Bir hücre üyesi ona şunu anlatır: “Demokrasi haramdır! İslam anlayışında yasaktır. Bunu bilmiyor musun? Demokrasi Yunanca demos ve kratos kelimelerinden türetilmiş bir kavramdır, halkın yönetimi anlamına gelir. İslam’da biz yönetmeyiz; Allah yönetir... Dünya günümüzde habis özgürlük ve demokrasi kanserlerinin pençesinde kıvranıyor.” Sf. 317, 318

    Alıntı; İnanan Beyin – Michael Shermer, Türkçesi; Nurettin Elhüseyni (çok kötü), (Alfa Yayınları,  2. Baskı Ocak 2015 – Sf. 317, 318) kitabından birebir alınmıştır.

  • KALITIMLA GEÇEN MEZİYETLER

    1.İnsanlar arasında cüsse, kuvvet, hız, çeviklik, eşgüdüm ve diğer özellikler bakımından açık ve nicel farklılıklar, bazılarının ötekilerden daha başarılı olmasını getirir; bu farklılıkların en az yarısı kalıtımla geçer.

    2.İnsanlar arasında bellek, sorun çözme yetisi, kavrayış hızı, matematiksel yetenek, mekânsal akıl yürütme, sözel beceriler, duygusal zekâ ve diğer özellikler bakımından açık ve nicel düşünsel farklılıklar, bazılarının ötekilerden daha başarılı olmasını getirir; bu farklılıkların en az yarısı kalıtımla geçer.

    3.Davranış genetiğinin ve ikizler üzerine çalışmaların ortaya koyduğu bulgular, insanlar arasında mizaç, kişilik ve birçok siyasal, ekonomik ve sosyal tercih bakımından görülen değişkenliğin yüzde 50 ila yüzde 40 oranında genetiğe bağlı olduğunu gösterir. Sf. 310, 311

    7.Karşılıklı fedakâr olma ilkesi, yani “Sen beni kollarsan, ben de seni kollarım” anlayışı evrenseldir; elde ettikleri şey sadece sosyal statü olsa bile, insanlar doğaları gereği karşılığında bir şey almaksızın cömertçe vermeye yanaşmazlar.

    8.Ahlakçı ceza ilkesi, yani “Ben seni kolladığımda sen beni kollamazsan, sana ceza veririm” anlayışı evrenseldir; insanlar sürekli alan ama neredeyse hiç vermeyen kaytarıcılara uzun süre hoşgörü göstermez.

    9.Hiyerarşik sosyal yapılar neredeyse evrenseldir. Eşitlikçilik sadece kaynakların kıt ve özel mülkiyetin yok denecek kadar sınırlı olduğu bir ortamda yaşayan küçük avcı-toplayıcı toplulukları arasında (zar zor) işler. Sf. 311

    10.Saldırganlık, şiddet ve tahakküm, başta kaynak, kadın ve özellikle statü peşindeki gençler arasında olmak üzere neredeyse evrenseldir. Sf. 312

    11.Grup içinde dostluk ve gruplar arası husumet neredeyse evrenseldir. Sf. 312

    12.İnsanların birbirleriyle ticaret yapma isteği neredeyse evrenseldir – tabii ötekilerin ya da toplumun yararını gözeten özverili yaklaşımla değil, eş dostun yararını gözeten bencil yaklaşımla. Sf. 312

    Alıntı; İnanan Beyin – Michael Shermer, Türkçesi; Nurettin Elhüseyni (çok kötü), (Alfa Yayınları,  2. Baskı Ocak 2015 – Sf. 310 ile 312 arası) kitabından birebir alınmıştır.

  • MİZACI KODLAYAN GENLERİMİZ

    Bunun yerine genler mizacı kodlar ve insanlar genelde kişilik tercihleri temelinde kendilerini ahlaki değerlerin sol ve sağ kümelerine göre sınıflandırırlar. Liberaller incinme/gözetme ve hakkaniyet/karşılıklılık değerlerini öne çıkarırken, muhafazakârlar grup kimliği/sadakat, otorite/saygı ve saflık/kutsallık değerlerini vurgularlar. Sf. 306, 307

    Alıntı; İnanan Beyin – Michael Shermer, Türkçesi; Nurettin Elhüseyni (çok kötü), (Alfa Yayınları,  2. Baskı Ocak 2015 – Sf. 306, 307) kitabından birebir alınmıştır.

  • DİN VE DEVLETİN ORTAYA ÇIKIŞI İHTİYAÇTAN

    Sosyal uyum için toplumun hem cömertliği özendiren, hem de kaytarmayı cezalandıran bir sistemi oturtması gerekir.

    Modern dünyada bu türden iki sistem (din ve devlet) vardır. Her ikisi de yaklaşık beş bin ila yedi bin yıl önce, sosyal kontrol ve siyasal uyum ihtiyaçlarını karşılamak üzere ortaya çıktı. Sf. 304

    Alıntı; İnanan Beyin – Michael Shermer, Türkçesi; Nurettin Elhüseyni (çok kötü), (Alfa Yayınları,  2. Baskı Ocak 2015 – Sf. 304) kitabından birebir alınmıştır.

  • EVRENSEL GEÇERLİLİĞE SAHİP BEŞ PSİKOLOJİK SİSTEM

    1-İncinme / gözetme: bağlanma sistemlerine sahip memeliler olarak geçirdiğimiz uzun evrimle ilişkilidir ve başkalarının acısını hissetmeyi (ve bundan hoşlanmamayı) sağlayan bir yetidir. İyilik, yufka yüreklilik ve duygusal destek gibi ahlaki erdemlerin temelinde yatan şey budur. Sf. 301

    2.Hakkaniyet / karşılıklılık: “Sen beni kollarsan, ben de seni kollarım,” anlayışıyla karşılıklı fedakâr olmayı getiren evrim süreciyle ilişkilidir. Bunun zamanla haklı ve haksız alışverişlere ilişkin içtenlikli doğru ve yanlış duyularına dönüşmesi, adalet, hak ve bireysel özerklik gibi siyasal ideallere varmayı getiren bir temeldir. Sf. 301

    3.Grup kimliği / sadakat: değişen koalisyonlar oluşturma yeteneğine sahip bir kabile türü olarak yaşadığımız uzun tarihle ilişkilidir. Aynı kabileden olduğumuz kişilerle grup kimliğine dayalı dostluk kurmamız, başka bir kabileden olan kişilere karşı gruplar arası husumet beslememiz evrimle kazanılan bir yatkınlıktır. Bu temel bir kabile içinde “kardeşçe birlik” etkisini doğurur ve gruba yönelik yurtseverlik ve özveri gibi erdemlere dayanak oluşturur. Sf. 301

    4.Otorite / saygı: hiyerarşik sosyal etkileşimlere dayanan uzun süreli primat tarihimizle şekillenmiştir. Otoriteye boyun eğmemiz, liderlere ve uzmanlara saygı göstermemiz, sosyal konumu bizden yüksek kişilerin kurallarına ve buyruklarına uymamız evrimle kazanılan doğal bir eğilimdir. Bu temel meşru otoriteye ve geleneklere saygıyı da kapsamak üzere önderlik ve takipçilik gibi erdemlere dayanak oluşturur. Sf. 301, 302

    5.Saflık / kutsallık: tiksinti ve kirlilik psikolojisiyle şekillenmiştir. Temiz şeylere yönelmemiz ve kirli şeylerden uzak durmamız evrimle kazanılan duygulardır. Bu temel şehvetten daha uzak, daha yüce ve soylu yaşama çabasına dönük dinsel anlayışlara dayanak oluşturur ve bedenin ahlaka aykırı uğraşlarla ve kirletici şeylerle kutsallığı bozulabilecek bir tapınak olduğu inancını öne çıkarır. Sf. 302

    Alıntı; İnanan Beyin – Michael Shermer, Türkçesi; Nurettin Elhüseyni (çok kötü), (Alfa Yayınları,  2. Baskı Ocak 2015 – Sf. 301, 302) kitabından birebir alınmıştır.

  • DARWİN VE EİNSTEİN, DOĞA YASALARI

    Darwin ve Wallace yeni türleri yaratmada (doğaüstü bir yaratıcı dışında) bir doğal gücün rol oynadığına inanıyorlardı ve bunun doğal seçilim olduğunu buldular. Einstein ve Hubble evrenin büyük ölçekli yapısının doğaüstü müdahaleler yerine doğa yasalarının işleyişiyle anlaşılabileceğine inanıyorlardı; sonunda bunu görelilik ve yerçekimi ilkelerinde buldular. Böyle nihai açıklamalar aramamızın sebebi kalıp arayan ve özne varsayan primatlar olmamızdır; çünkü beynimiz kalıplar ve özneler bulacak şekilde döşenmiştir, bu kalıplar tamamen doğal ve özneler düpedüz doğa yasaları ya da diğer cismani varlıklar olsa bile. Sf. 265

    Alıntı; İnanan Beyin – Michael Shermer, Türkçesi; Nurettin Elhüseyni (çok kötü), (Alfa Yayınları,  2. Baskı Ocak 2015 – Sf. 265) kitabından birebir alınmıştır.

  • DİN EVRİMLE ORTAYA ÇIKMIŞ BİR KURUMDUR

    Dinsel itikadın ve Tanrı’ya inancın aynı ölçüde uyarlanmaya bağlı evrim açıklamaları vardır. Din, topluluk kenetlenmesini ve ahlaki davranışı pekiştirmek üzere evrimle ortaya çıkmış bir sosyal kurumdur. İnsan kültürünün fedakârca, karşılıklı fedakârlık ve dolaylı fedakâr olmayı özendirmeye ve bir sosyal topluluğun üyeleri arasında işbirliğine ve yardımlaşmaya bağlılık düzeyini açığa çıkarmaya yönelik ayrılmaz bir mekanizmasıdır. Sf. 241

    Alıntı; İnanan Beyin – Michael Shermer, Türkçesi; Nurettin Elhüseyni (çok kötü), (Alfa Yayınları,  2. Baskı Ocak 2015 – Sf. 240) kitabından birebir alınmıştır.

  • TANRI’YA İNANMAK VEYA AŞIK OLMANIN MADDİ TEMELLERİ; DOPAMİN VE OKSİTOSİN

    Tanrı’ya inanırken ya da âşık olurken yaşadığımız duyguları açıklamak için bilimin sunduğu şeyler çatışmalı değil, tamamlayıcıdır; küçültücü değil, katkı sağlayıcıdır. Birine âşık olduğumda ilk baştaki şehevi duygularımın testosteron salgılamayı tetikleyen hipotalamusun ürettiği bir sinir hormonu olan dopaminle, yani cinsel arzuya yön veren hormonla arttığını ve daha köklü bağlanma duygularımın ise hipotalamusta sentezlenen ve hipofiz tarafından kana salgılanan oksitosin adlı bir hormonla pekiştiğini bilmek bana son derece ilginç geliyor. Dahası, hormon kaynaklı bu tür sinir yollarının, aciz bebeklere uzun süreli bakma açısından bir evrim uyarlanması olarak, yakın ilişkiye yatkın tek eşli canlı türüne özgü olduğunu bilmek, öğreticidir. Çocuklar bize ihtiyaç duyduğu için âşık oluruz! Sf. 240

    Alıntı; İnanan Beyin – Michael Shermer, Türkçesi; Nurettin Elhüseyni (çok kötü), (Alfa Yayınları,  2. Baskı Ocak 2015 – Sf. 240) kitabından birebir alınmıştır.

  • “SADECE DOĞAL ŞEYLER, NORMAL ŞEYLER VE HENÜZ DOĞAL SEBEPLERLE AÇIKLANAMAYAN GİZEMLER VARDIR”

    Bilim doğaüstü alanda değil, doğal alanda iş görür. Aslında, doğaüstü ya da normal-ötesi diye bir şey yoktur. Sadece doğal şeyler, normal şeyler ve henüz doğal sebeplerle açıklanamayan gizemler vardır. Doğaüstü ve normal-ötesi gibi kelimelere başvurmak, sadece doğal ve normal sebepleri bulmamıza ya da bunları bulamayınca ilgisizlikten dolayı aramayı bırakmamıza kadar bir dilbilimsel yer tutucu sağlar. Sf. 238

    Alıntı; İnanan Beyin – Michael Shermer, Türkçesi; Nurettin Elhüseyni (çok kötü), (Alfa Yayınları,  2. Baskı Ocak 2015 – Sf. 238) kitabından birebir alınmıştır.

  • EİNSTEİN; “İNSANLARIN YAZGILARIYLA VE DAVRANIŞLARIYLA UĞRAŞAN BİR TANRI’YA İNANMIYORUM”

    Einstein’ın Tanrı üzerine en ünlü görüş beyanı, soruya en fazla elli kelimeyle cevap vermesinin istendiği bir telgrafta karşımıza çıkar. Cevap istenenden de kısaydı: “Spinoza’nın var olan her şeyin geçerli uyumunda kendisini açığa vuran Tanrı’sına inanıyorum; ama insanların yazgılarıyla ve davranışlarıyla uğraşan bir Tanrı’ya inanmıyorum.” Sf. 236

    Alıntı; İnanan Beyin – Michael Shermer, Türkçesi; Nurettin Elhüseyni (çok kötü), (Alfa Yayınları,  2. Baskı Ocak 2015 – Sf. 236) kitabından birebir alınmıştır.