Bilgi Bakkalı

Aristo; “İnsan doğuştan bilmek ister!” Demiş. Bilgi Bakkalı, ‘bilmek’ isteyenler için yapıldı. Paylaşmaya ve eleştiriye açık, küfür, hakaret ve nefret söylemine kapalıdır. Bu Bakkal’dan çıkarken; değişmiş olarak çıkarsanız ve bilgilerin kaynağı olan kitapları merak edip okursanız amacıma ulaşmış olacağım.

  • Aslına bakarsanız, normal boyutlu cisimler için, dalgaboyu fark edilemeyecek kadar kısadır, cismin dalga özelliğini hesaba katmamıza gerek yoktur. Klasik fizik bu durumlarda iyi işler. Ama çok küçük cisimler (gözle görülemeyecek kadar küçük cisimler) için cismin dalga özelliği oldukça önemlidir.

    De Broglie böyle söyler. 1920’lere dönersek, fizikçiler bunu fark etmiş ve dalgaları inceleyebilmek için fiziğin yeni bir çeşidini icat etmişlerdir. Kuantum. Sf. 95

    Alıntı; İzafiyet ve Kuantum Fiziği (Yeni Başlayanlar İçin) – Steven L. Manly, (Tuti Kitap) 1. Baskı Ekim 2016 – Sf. 95) kitabından birebir alınmıştır.

  • 1924’te bir Fransız doktora öğrencisi baş döndürücü bir fikir ortaya attı. Louis de Broglie, eğer ışık hem dalga hem de parçacık olabiliyorsa, elektron gibi madde parçacıklarının da hem dalga hem de parçacık olabileceğini iddia etti! De Broglie, maddenin ‘dalgaboyu’nun parçacığın kütlesine ve hızına bağlı olarak nasıl değişebileceğine dair öngörülerde bulundu. Sf. 94

    Alıntı; İzafiyet ve Kuantum Fiziği (Yeni Başlayanlar İçin) – Steven L. Manly, (Tuti Kitap) 1. Baskı Ekim 2016 – Sf. 94) kitabından birebir alınmıştır.

  • Bohr elektronların atomlarda sadece belirli yörüngelerde var olabileceğini ortaya koydu, yani yörüngeleri numaralandırdı. Bu yörüngeler bilinmeyen sebeplerden ötürü kararlıydı. Bohr, ayrıca, elektronların foton adı verilen ışık paketlerini yayarak veya soğurarak farklı kararlı yörüngeler arasında geçişler yapabileceği hipotezini ortaya attı. Sf. 92

    Alıntı; İzafiyet ve Kuantum Fiziği (Yeni Başlayanlar İçin) – Steven L. Manly, (Tuti Kitap) 1. Baskı Ekim 2016 – Sf. 92) kitabından birebir alınmıştır.

  • Öyle görünüyor ki ışık dalga-parçacık ikiliğine sahip, yani hem dalga hem de parçacık gibi davranabilir. Sf. 83

    Alıntı; İzafiyet ve Kuantum Fiziği (Yeni Başlayanlar İçin) – Steven L. Manly, (Tuti Kitap) 1. Baskı Ekim 2016 – Sf. 83) kitabından birebir alınmıştır.

  • İki bağımsız olgu ve deneylerin aynı sonuca varması üzerine, fizikçiler ışığın küçük parçacıklardan veya enerji kuantalarından oluştuğu sonucuna vardılar. Sf. 82

    Alıntı; İzafiyet ve Kuantum Fiziği (Yeni Başlayanlar İçin) – Steven L. Manly, (Tuti Kitap) 1. Baskı Ekim 2016 – Sf. 82) kitabından birebir alınmıştır.

  • Işık hakkındaki algımızı değiştiren bir diğer gelişme de 1880’lerin sonunda Almanya’da meydana geldi. Heinrich Hertz isimli bir fizikçi, metal bir yüzeye gönderilen ışığı metalden elektron çıkardığını gözlemledi. Hertz, ışığın rengine veya parlaklığına -veya yoğunluğuna- göre metalden çıkan elektronların nasıl değiştiğini araştırdı. Sf. 81

    Alıntı; İzafiyet ve Kuantum Fiziği (Yeni Başlayanlar İçin) – Steven L. Manly, (Tuti Kitap) 1. Baskı Ekim 2016 – Sf. 81) kitabından birebir alınmıştır.

  • 1900’de Max Planck adındaki bir fizikçi nesnelerden yayılan ışığın rengini ve parlaklığını kusursuz bir şekilde tanımlayan bir teori üretti. Tuhaf bir biçimde, teorisi ışığı bir dalga olarak görmenin aksine, ışığın küçük enerji paketlerinden (veya parçacıklarından) meydana geldiğini varsayar. Sf. 80

    Alıntı; İzafiyet ve Kuantum Fiziği (Yeni Başlayanlar İçin) – Steven L. Manly, (Tuti Kitap) 1. Baskı Ekim 2016 – Sf. 80) kitabından birebir alınmıştır.

  • Görünür ışığın dalga boyu insan saçının kalınlığından yaklaşık 150 kat daha küçüktür. Sf. 78

    Alıntı; İzafiyet ve Kuantum Fiziği (Yeni Başlayanlar İçin) – Steven L. Manly, (Tuti Kitap) 1. Baskı Ekim 2016 – Sf. 78) kitabından birebir alınmıştır.

  • Maxwell. Işığın bir dalga denklemiyle tarif edilen elektrik ve manyetik alandan oluştuğunu keşfetmiştir. Işık, dalgalanmasını, elektrik ve manyetik alanın oluşturduğu dalgadır. Sf. 77

    Alıntı; İzafiyet ve Kuantum Fiziği (Yeni Başlayanlar İçin) – Steven L. Manly, (Tuti Kitap) 1. Baskı Ekim 2016 – Sf. 77) kitabından birebir alınmıştır.

  • Eğer bir elektrik yükünü kıpırdatırsan, etrafındaki uzayda değişken bir elektrik alanı oluşturur. Bu alan etrafındaki uzayda değişken bir elektrik alanı oluşturan değişken bir manyetik alanın oluşumunu tetikler, vesaire. Alanları tetikleyen alanlar olgusu ışık hızında dışarıya doğru hareket eder. Işığın temel özü budur!

    Fizikçiler Maxwell’in denklemlerini ışıktaki elektrik ve manyetik alanların dalga olduğunu matematiksel olarak göstermek için kullandılar. Sf. 73

    Alıntı; İzafiyet ve Kuantum Fiziği (Yeni Başlayanlar İçin) – Steven L. Manly, (Tuti Kitap) 1. Baskı Ekim 2016 – Sf. 73) kitabından birebir alınmıştır.

  • Aksine, elektrik ve manyetizmayı elektromanyetik kuvvet adını verdikleri şeyin farklı yüzleri olarak düşünüyorlar. Elektrik ve manyetizmanın teorik olarak birleştirilmesi Maxwell tarafından yapılmış ve Einstein tarafından geliştirilmiştir. Sf. 75

    Alıntı; İzafiyet ve Kuantum Fiziği (Yeni Başlayanlar İçin) – Steven L. Manly, (Tuti Kitap) 1. Baskı Ekim 2016 – Sf. 75) kitabından birebir alınmıştır.

  • Fakat işler bundan biraz daha karmaşıktır. Elektrik ve manyetizma arasında derin bir ilişki mevcuttur. Çubuk mıknatıs, sabit elektrik yükünün yakınına geldiğinde hareket etmez. Bu demektir ki sabit bir elektrik yük, etrafında manyetik alan oluşturmaz. Fakat elektrik yük hareket ederse yakındaki bir çubuk mıknatısa bir kuvvet uygular. Bu da hareketli elektrik yükün uzayda bir manyetik alan oluşturduğu anlamına gelir. Sf. 72

    Alıntı; İzafiyet ve Kuantum Fiziği (Yeni Başlayanlar İçin) – Steven L. Manly, (Tuti Kitap) 1. Baskı Ekim 2016 – Sf. 72) kitabından birebir alınmıştır.

  • Genel izafiyet (görelilik), kütle çekim kuvvetinin güçlü olduğu yerlerde zamanın daha yavaş geçeceğini öngörür. Bilim insanları çok hassas saatleri, yerçekiminin dünyaya nazaran çok az olduğu uzaya göndererek ölçümler yaptılar ve zamanın dünya yüzeyine yakın yerlerde çok daha yavaş ilerlediğini teyit ettiler. Sf. 63

    Alıntı; İzafiyet ve Kuantum Fiziği (Yeni Başlayanlar İçin) – Steven L. Manly, (Tuti Kitap) 1. Baskı Ekim 2016 – Sf. 63) kitabından birebir alınmıştır.

  • Bu demektir ki kütle çekimi de ışığın eğimli bir yol izlemesine sebebiyet verir. Ama ışık iki nokta arasındaki en kısa mesafeyi kat eder. Bu durum, Einstein’in kütle çekiminin uzayı eğdiği sonucuna varmasına neden olmuştur. Işık eğimli bir yolda hareket eder, çünkü uzayın kendisi eğilmiştir. Sf. 61

    Alıntı; İzafiyet ve Kuantum Fiziği (Yeni Başlayanlar İçin) – Steven L. Manly, (Tuti Kitap) 1. Baskı Ekim 2016 – Sf. 61) kitabından birebir alınmıştır.

  • Genel izafiyet teorisinde Einstein, birbirine göre hızlanan bakış açılarından yapılan ölçümler ilişkilendirildiğinde neler olduğunu incelemiştir. Sf. 58

    Alıntı; İzafiyet ve Kuantum Fiziği (Yeni Başlayanlar İçin) – Steven L. Manly, (Tuti Kitap) 1. Baskı Ekim 2016 – Sf. 58) kitabından birebir alınmıştır.

  • Aslında, eğer kapalı bir kutudaysanız -mesela asansörde- ve dışarıyı göremiyorsanız, sizi sıkıca yerde tutacak bir hızla hareket ettiğinizde dünyada küçük bir odada mı yoksa uzayın bir yerinde mi olduğunuzu fark edemezsiniz. Sf. 58

    Alıntı; İzafiyet ve Kuantum Fiziği (Yeni Başlayanlar İçin) – Steven L. Manly, (Tuti Kitap) 1. Baskı Ekim 2016 – Sf. 58) kitabından birebir alınmıştır.

  • İzafiyet, kütlesi olan her nesnenin bir durgun enerjisi olduğunu söyler. Sf. 50

    Alıntı; İzafiyet ve Kuantum Fiziği (Yeni Başlayanlar İçin) – Steven L. Manly, (Tuti Kitap) 1. Baskı Ekim 2016 – Sf. 50) kitabından birebir alınmıştır.

  • Ayrıca unutmayın ki göreliliğin altında yatan temel varsayımlardan biri, fiziğin kanunlarının, insanlar nasıl hareket ediyorsa etsinler herkes için aynı olduğudur.

    Bu demektir ki insanlar nasıl hareket ediyorlarsa etsinler momentum tüm gözlemciler için korunmak zorundadır. Sf. 49

    Alıntı; İzafiyet ve Kuantum Fiziği (Yeni Başlayanlar İçin) – Steven L. Manly, (Tuti Kitap) 1. Baskı Ekim 2016 – Sf. 49) kitabından birebir alınmıştır.

  • Uzayın zamanda hareket eden 3 boyut olduğu sezgimiz de doğru değildir. İzafiyet bize bir kişinin konum veya uzay algısının, daha önce zaman için gördüğümüze benzer şekilde, referans çerçevesine göre değiştiğini gösteriyor.

    Göreliliğin uzay hakkında ne söylediğini görmek için, fare yiyen yılan örneğine geri dönelim. Yılanın karşısında oturan Buffy, hemen bir metre çıkarır, yılanın uzunluğunu 1 metre olarak ölçer.

    Öte taraftan Biff, yılana ışığın %93’i hızla yaklaşırken yılanı ölçer ve yılanı 20 cm uzunluğunda bulur. Bu garip uzunluk büzülmesi de ancak Biff’in hızının ışık hızına yakın bir hızla hareket etmesiyle belirgin olur. Sf. 46

    Alıntı; İzafiyet ve Kuantum Fiziği (Yeni Başlayanlar İçin) – Steven L. Manly, (Tuti Kitap) 1. Baskı Ekim 2016 – Sf. 46) kitabından birebir alınmıştır.

  • Evet, Biff kamyonun kasasında, Buffy de yol kenarında oturuyor. Kamyon sabit hızla gidiyor ve Buffy’den gitgide uzaklaşıyor. Özel bir lambanın kamyonun zemininden tavanına ışık tuttuğunu, tavandaki bir aynanın da bu işi yere yansıttığını hayal edin. Biff de Buffy de aynı olayı gözlemleyecektir. Sf. 35  

    Diğer taraftan Buffy, ışık aşağı yukarı giderken kamyonun uzaklaşmasını izliyor. Işık sonlu bir hızla hareket ettiğinden, ışığın hareket ettiği süre içerisinde kamyonun da ilerlediğini görüyor. Dolayısıyla ışığın üçgen şeklinde bir yol izlediğini algılıyor. Sf. 35

    Alıntı; İzafiyet ve Kuantum Fiziği (Yeni Başlayanlar İçin) – Steven L. Manly, (Tuti Kitap) 1. Baskı Ekim 2016 – Sf. 35) kitabından birebir alınmıştır.