Aristo; “İnsan doğuştan bilmek ister!” Demiş. Bilgi Bakkalı, ‘bilmek’ isteyenler için yapıldı. Paylaşmaya ve eleştiriye açık, küfür, hakaret ve nefret söylemine kapalıdır. Bu Bakkal’dan çıkarken; değişmiş olarak çıkarsanız ve bilgilerin kaynağı olan kitapları merak edip okursanız amacıma ulaşmış olacağım.
Bunun bir nedeni, göz önünde olan ziyaretlerden duyulan korkunun, gözle görülmeyen ve daha uzak ya da soyut olan Tanrıdan duyulan korkuya göre daha büyük olması olabilir. Sf. 49
Alıntı; Dersim Merkezli Kürt Aleviliği – Munzur Çem, (Vate Yayınları) 2. Baskı Ekim 2011 – Sf. 49) kitabından birebir alınmıştır.
Hatta Aleviler arasında, fiziki ya da psikolojik olarak çok acı veren bir durumla karşı karşıya kalındığında, bir reaksiyon gösterme şekli olarak Tanrı’ya sitem ederken, ona karşı saygısızlık içeren sözler söylenmesi, günlük yaşamda çok sıkça karşılanan bir durumdur. Ancak ziyaretlere karşı böyle bir davranış hemen hemen hiç gösterilmez. Sf. 49
Alıntı; Dersim Merkezli Kürt Aleviliği – Munzur Çem, (Vate Yayınları) 2. Baskı Ekim 2011 – Sf. 49) kitabından birebir alınmıştır.
Yezidi piri Dr. Memo, Hızır’ın Eski Yunan Mitolojisinde, denizleri aşan Gregor ile bağlantısına dikkat çekiyor. Dr. Memo’ya göre “Gregory Day in, (Gregor Günü) Hızır Bayramı ile aynı olması olasılığı büyüktür. Kendisiyle konuştuğum bir Arap Alevi şeyhi de aynı noktaya değinerek,
“Bizdeki Hz. Hızır, Hıristiyanlardaki George İlias’tan başka biri değil,” dedi. Sf. 46
Alıntı; Dersim Merkezli Kürt Aleviliği – Munzur Çem, (Vate Yayınları) 2. Baskı Ekim 2011 – Sf. 46) kitabından birebir alınmıştır.
Hatta bazı yörelerde, Sünniler arasında kadın Alevilere oranla daha rahat ve özgürdür. Bunu, bizzat kendi yörem olan Kiğı’dan (Gexî) biliyorum. Alevi ve Sünnilerin iç içe yaşadıkları Kiğı’nın Sünni köylerinde, kadınların Alevi köylerindeki hemcinslerine göre kısmen daha iyi durumda oluşları, benim için hep dikkat çekici olmuştur. Örneğin, Dersim Alevilerinde, 25-30 yıl öncesine kadar genç kadınlar, erkekler görmesin diye yüzlerini mutlak surette örterken, bu, yöredeki Sünnilerde daha seyrek rastlanan bir durumdu. Düğünlere katılma, birlikte şarkı söyleyip govend oynama konusunda da Sünni köylerin kadınları biraz daha rahat bir durumdaydılar. Sf. 40, 41
Alıntı; Dersim Merkezli Kürt Aleviliği – Munzur Çem, (Vate Yayınları) 2. Baskı Ekim 2011 – Sf. 40, 41) kitabından birebir alınmıştır.
Tokat’a bağlı Zile ilçesinin köylerinde yerleşik Sıraç Alevilerinin dedelerinden Ali Kurt, günlük yaşamda içki kullanmaya karşı olmadıklarını ama ibadet anında böyle bir şeye kesinlikle izin verilmediğini belirtiyor. Buna karşılık Gümüşhacıköy dedelerinden Haydar Dede, ibadet anında “dem” içtiklerini söylüyor ve “Biz dem içenleri Türk, içmeyenleri de Arap kabul ederiz” eklemesinde bulunuyor. Sf. 38
Alıntı; Dersim Merkezli Kürt Aleviliği – Munzur Çem, (Vate Yayınları) 2. Baskı Ekim 2011 – Sf. 38) kitabından birebir alınmıştır.
Çünkü dini ihtiyaçların giderilmesini sağlayan söz konusu hizmetler, belli bir masrafı gerektirmekteler. Çiralix, din adamının bu masrafları karşılayabilmek için sahip olduğu başlıca gelir kaynağıdır. Sf. 24
Alıntı; Dersim Merkezli Kürt Aleviliği – Munzur Çem, (Vate Yayınları) 2. Baskı Ekim 2011 – Sf. 24) kitabından birebir alınmıştır.
Kişi sıradan bir Dersimlinin yanında durduğunda, “Şefaat bide ya pîr!” (şefaat ver ya pir!), “Şefaat to ra ya pîr!” (şefaat senden ya pîr), “Na dînya de a dînya de ma tenya meverde ya pîr!” (Bu dünyada ve o dünyada bizi yalnız bırakma ya pir) tarzındaki sesleniş ya da yakarışları duymakta zorlanmaz. İnanca göre talibin öteki dünyada, Sırat Köprüsü’nden geçmesini sağlayan da yine pirdir. Sf. 23
Alıntı; Dersim Merkezli Kürt Aleviliği – Munzur Çem, (Vate Yayınları) 2. Baskı Ekim 2011 – Sf. 23) kitabından birebir alınmıştır.
Dini hiyerarşideki yeri ne olursa olsun, herkesin rehber, pir ve mürşit üçlüsüne sahip olması kuraldır. Bunlar olmadan Alevi olunmaz. Sf. 22
Alıntı; Dersim Merkezli Kürt Aleviliği – Munzur Çem, (Vate Yayınları) 2. Baskı Ekim 2011 – Sf. 22) kitabından birebir alınmıştır.
Dersim’de, inanç hiyerarşisinin en altında yer alan sıradan halkın pir ve rehberleri çoğunlukla Kureşan aşireti mensupları olmakla birlikte bu aşirete mensup olmayan pir ve rehberler de mevcuttur. Örneğin, Sixhesenanlı (Şeyh Haşan) Sey Riza ailesi, Kureşanlı değil ama rehberdirler. Pîlvank ziyaretinin iki ayrı evliyası var. Bunlardan biri Pîre Şevdînî ötekisi ise Ustina Sîyaye (Kara Direk)dir. Sf. 18, 19
Kişi, fiilen pirlik, rehberlik veya mürşitlik yapsın yapmasın; eğer söz konusu aşiretlerden birinin mensubu ise, o, sıradan insanlardan ayırt edici bir özelliğe, kutsal bir niteliğe sahip demektir. Bu, o aşiret veya aileye Tanrı tarafından verilmiş bir özellik olarak görülür. Sf. 20
Dersim Alevilerinde, din adamı olan kişilerin eşleri de tıpkı kocaları gibi kutsal kişiliğe sahiptirler ve onlar gibi saygı görürler. Pir, rehber ya da mürşidin eşinin, bu sıfatlara sahip bir ailenin kızı olup olmaması durumu değiştirmez. Diğer bir deyişle din adamı, herhangi bir kutsal özelliği olmayan sıradan talip bir ailenin kızıyla da evlense, kadın kocasının kutsal özelliklerini kazanır. O, artık “ana”dır. Sf. 20
Erkeklerden din adamlığı görevini yerine getirebilecek kimse kalmayınca, yerlerini kadınlar aldı. Sey Sabun Ocağı’ndan Ana Elife (Elif Ana) yıllarca posta oturup dini ve öteki sosyal görevleri yerine getirenlerden biriydi. Sf. 22
Alıntı; Dersim Merkezli Kürt Aleviliği – Munzur Çem, (Vate Yayınları) 2. Baskı Ekim 2011 – Sf. 18 ile 22 arası) kitabından birebir alınmıştır.
Düşünün ki bu elektron, bir foton yayıyor. Bu foton sonradan elektron-pozitron çiftine dönüşüyor. Bu elektron-pozitron çifti de sonradan tekrar fotona dönüşüyor, fotonuda elektron tekrar soğuruyor. Sf. 122
Alıntı; İzafiyet ve Kuantum Fiziği (Yeni Başlayanlar İçin) – Steven L. Manly, (Tuti Kitap) 1. Baskı Ekim 2016 – Sf. 122) kitabından birebir alınmıştır.
Evrenin neden karşı maddeden değil de maddeden oluştuğunu kimse bilmiyor. Bilim insanları madde ve karşı madde arasında küçük farklılıklar keşfetti ve bu farklılıkların evrende maddenin hâkimiyetini açıklayıp açıklamadığını araştırıyorlar. Bu halen bilim insanlarının üzerinde çalıştığı bir mesele. Sf. 122
Alıntı; İzafiyet ve Kuantum Fiziği (Yeni Başlayanlar İçin) – Steven L. Manly, (Tuti Kitap) 1. Baskı Ekim 2016 – Sf. 122) kitabından birebir alınmıştır.
Kuantum mekaniğinin belirli bir durumda tam olarak ne olduğunu değil, olabilecek şeylerin olanağını ve ihtimallerini inceleme yolu olduğunu hatırlayın. Olabilecek şeyler, olacaktır. Sf. 120
Alıntı; İzafiyet ve Kuantum Fiziği (Yeni Başlayanlar İçin) – Steven L. Manly, (Tuti Kitap) 1. Baskı Ekim 2016 – Sf. 120) kitabından birebir alınmıştır.
Werner Heisenberg arabayla giderken trafik polisi onu durdurmuş. Polis arabadan inmiş, Heisenberg’in yanma gelmiş, sormuş: “Beyefendi, ne kadar hızla gittiğinizi biliyor musunuz?”
Heisenberg polise boş boş bakmış ve cevap vermiş: “Hayır ama nerede olduğumu tam olarak biliyorum.” Sf. 117
Alıntı; İzafiyet ve Kuantum Fiziği (Yeni Başlayanlar İçin) – Steven L. Manly, (Tuti Kitap) 1. Baskı Ekim 2016 – Sf. 117) kitabından birebir alınmıştır.
Kuantum mekaniği kesinlikle heybetli bir şey. Ama içimden bir ses bana bunun gerçek bir şey olmadığını söylüyor. Teori birçok şey söylüyor ama bizi o’nun sırrına yaklaştırmıyor. Her ne olursa olsun, Tanrı’nın zar atmadığına kâniyim.
Albert Einstein, 1926’da Max Born’a yazdığı mektupta (çoğunlukla tanrı zar atmaz’ diye bilinir) Sf. 113
Alıntı; İzafiyet ve Kuantum Fiziği (Yeni Başlayanlar İçin) – Steven L. Manly, (Tuti Kitap) 1. Baskı Ekim 2016 – Sf. 103) kitabından birebir alınmıştır.
Bizim sevimli kediyi kapalı, içi görünmeyen bir kutuya koyduk diyelim. Kutunun içinde de yarılanma ömrü 1 saat olan radyoaktif bir çekirdek ve bir şişe ölümcül zehir olsun. Bunların dışında bir de bir çekice bağlı bir radyasyon detektörü olsun. Eğer radyoaktif çekirdek bozulacak olursa detektör radyasyonu tespit edip çekici şişenin üstüne bırakacak ve ortaya saçılacak zehir kediyi öldürecek. Sf. 112
Hugh Everett 1957’de kuantum mekaniğinin çoğul dünyalar yorumu olarak bilinen öneriyi sundu.
Kuantum mekaniğinin çoğul-dünyalar tasvirinde, kedinin kutuya konulduğu anda evren iki ayrı evrene bölünür: Bir evrende kedi yaşıyor, diğerinde ise ölüdür. Bu durumda dalga fonksiyonunun çökmesine yahut yarı-ölü kediye ihtiyaç yoktur. Fakat bunun maliyeti de birbiriyle irtibatsız, çoğul, paralel evrenler fikrini ortaya çıkarmasıdır. Sf. 113
Alıntı; İzafiyet ve Kuantum Fiziği (Yeni Başlayanlar İçin) – Steven L. Manly, (Tuti Kitap) 1. Baskı Ekim 2016 – Sf. 112, 113) kitabından birebir alınmıştır.
Çok sayıda elektronun film üzerindeki dağılımı, olasılık dağılımının kuantum mekaniksel hesabıyla oldukça uyum içindedir. Yine de, kuantum mekaniği her bir elektronun nereye gideceğini söyleyemez. Kuantum mekaniği ancak onun gidebileceği yerlerin göreli olasılıklarını verebilir. Ama elektron filme çarptığı zaman, elektronun nerede olduğunu kesinkes bilirsiniz. Bu belirsiz, ihtimalli bilgi durumundan kesin nihai duruma geçişe genellikle dalga fonksiyonunun çöküşü denilir. Sf. 108
Alıntı; İzafiyet ve Kuantum Fiziği (Yeni Başlayanlar İçin) – Steven L. Manly, (Tuti Kitap) 1. Baskı Ekim 2016 – Sf. 108) kitabından birebir alınmıştır.
Kuantum mekaniği elektronun yayıldığını iddia etmiyor. Kuantum mekaniği hesaplamalarından ortaya çıkan sonuç, elektronun dalga-fonksiyonunun sonucudur. Yayılan şey dalga-fonksiyonudur. Dalga fonksiyonu bize elektronun nerede olacağının olasılık dağılımını verir. Sf. 106
Alıntı; İzafiyet ve Kuantum Fiziği (Yeni Başlayanlar İçin) – Steven L. Manly, (Tuti Kitap) 1. Baskı Ekim 2016 – Sf. 106) kitabından birebir alınmıştır.
Klasik mekaniğe göre, evren deterministiktir. Yani, eğer bir nesnenin konumunu, hızını ve ona etki eden kuvvetleri biliyorsanız, gelecekte onun tam olarak nerede olacağını hesaplayabilirsiniz. Sf. 104
Bu deterministik evren anlayışını uçlara taşıyarak diyebiliriz ki: Eğer evrendeki her bir parçacığın konumunu ve hızını, birde bunlara etki eden kuvvetleri bilirsek geleceği hesaplayabiliriz. Sf. 104
Alıntı; İzafiyet ve Kuantum Fiziği (Yeni Başlayanlar İçin) – Steven L. Manly, (Tuti Kitap) 1. Baskı Ekim 2016 – Sf. 104) kitabından birebir alınmıştır.
Klor ve sodyumun ikisi de oldukça nahoş maddelerdir. Fakat klor ve sodyum bir araya geldiğinde, sodyumdaki eşlenmemiş elektron klordaki eşlenmemiş elektrona katılır. Kuantum mekaniği bize yeni elektron diziliminin daha az enerji gerektirdiğini söyler. Elektron alışverişi yapıldıktan sonra sodyum atomu pozitif yüklü, klor atomu ise negatif yüklü olur. Bu iki atom zıt yüklerle yüklü olduğundan birbirlerine çekilir ve birbirlerine bağlanırlar. Nihai sonuç bildiğimiz yemek tuzudur! Sf. 103
Alıntı; İzafiyet ve Kuantum Fiziği (Yeni Başlayanlar İçin) – Steven L. Manly, (Tuti Kitap) 1. Baskı Ekim 2016 – Sf. 103) kitabından birebir alınmıştır.
Ancak maddenin dalga benzeri özelliklerinin önemli olduğu çok küçük parçacıklar için eski yöntemler artık yeterli değildir. Kuantum mekaniği bu sorunu çözmek için icat edildi. Mesele şu ki kuantum mekaniğinin ortaya koyduğu şeyler çoğumuza çok tuhaf geliyor. Kuantum mekaniği hesaplamalarından çıkan sonuçlar kesinliklerden ziyade olasılıklardır. Bir parçacığın nerede olduğunu kesinkes söyleyemezsiniz, uzaydaki belli bir bölgede nerede olduğuna dair olasılıkları belirleyebilirsiniz ancak. Sf. 97
Alıntı; İzafiyet ve Kuantum Fiziği (Yeni Başlayanlar İçin) – Steven L. Manly, (Tuti Kitap) 1. Baskı Ekim 2016 – Sf. 97) kitabından birebir alınmıştır.
Bilgi Bakkalı 