Bilgi Bakkalı

Aristo; “İnsan doğuştan bilmek ister!” Demiş. Bilgi Bakkalı, ‘bilmek’ isteyenler için yapıldı. Paylaşmaya ve eleştiriye açık, küfür, hakaret ve nefret söylemine kapalıdır. Bu Bakkal’dan çıkarken; değişmiş olarak çıkarsanız ve bilgilerin kaynağı olan kitapları merak edip okursanız amacıma ulaşmış olacağım.

recent posts

about

  • BAKAN İSTİFASI VE SEÇİMİ

     24 Eylül 1339 (1923) tarihinde İçtima: 24, Celse:1, Reisisani Ali Fuat Paşa

    İktisat Vekili Mahmut Esat Bey Sağlık Durumunu Öne Sürerek İstifa Ediyor. Sf. 232

    3. Celse: Reisisani Ali Fuat Paşa

    İktisat Vekâleti’ne İntihap (seçim) Yapılıyor, Trabzon Mebusu Lozan Mali Murahhası Hasan Bey İktisat Vekili Seçiliyor. Sf. 234

     Alıntı: TBMM Zabıt Ceridesi Cilt: 31 (9.09.1923 / 21.10.1923) (TBMM Matbaası 1959 yılı 3. Baskı – Devre; 2, Sene; 1, İçtima; 24, Celse: 1, – Sf. 232 ile 234 arası) kitabından birebir alınmıştır.

  • BİR MEBUS, BAŞKAN’A: “EMREDERSENİZ İZAH EDEYİM!” DİYOR

     22 Eylül 1339 (1923) tarihinde İçtima: 23, Celse:1, Reisisani Ali Fuat Paşa

    Bozok Mebusu Süleyman Sırrı Bey kürsüde konuşurken Meclis Reisi Ali Fuat Paşa’ya, emrederseniz izah edeyim diyor. Sf. 225  

     Alıntı: TBMM Zabıt Ceridesi Cilt: 31 (9.09.1923 / 21.10.1923) (TBMM Matbaası 1959 yılı 3. Baskı – Devre; 2, Sene; 1, İçtima; 23, Celse: 1, – Sf. 225) kitabından birebir alınmıştır.

  • İKİNCİ MECLİS’TE FAALİYET ZAYIF

    13 Eylül 1339 (1923) tarihinde İçtima: 18, Celse:1, İkinci Reis Vekili İsmet Bey

    Muhtaç Köylülere 500 Bin Lira Yardım Kanunu Görüşmeleri. 

    15 Eylül 1339 (1923) tarihinde İçtima: 19, Celse:1 İkinci Reis Vekili İsmet Beyefendi

    Muhtaç Köylülere Yardım ve Posta Kanunları Görüşülüyor.

    17 Eylül 1339 (1923) tarihinde İçtima: 20, Celse:1 İkinci Reis Vekili İsmet Beyefendi

    Muhtaç Köylülere Yardım ve Posta Kanunları Görüşülüyor.

    19 Eylül 1339 (1923) tarihinde İçtima: 21, Celse:1. İkinci Reis Vekili İsmet Beyefendi

    20 Eylül 1339 (1923) tarihinde İçtima: 22, Celse:1 Reis-i Sani Ali Fuat Paşa. 

    2. ve 3. Celseler hafidir:

    Hiçbir bilgi yok. 

     Alıntı: TBMM Zabıt Ceridesi Cilt: 31 (9.09.1923 / 21.10.1923) (TBMM Matbaası 1959 yılı 3. Baskı – Devre; 2, Sene; 1, İçtimalar; 18, 19, 20, 21 ve 22, Celse: 1, – Sf.  ile  arası) kitabından birebir alınmıştır.

  • YUNANİSTAN BATI TRAKYA’DA ZULÜM YAPIYOR

    12 Eylül 1339 (1923) tarihinde İçtima: 17, Celse:1, Birinci Reis Vekili Mehmet Sabri Bey 

    Yunanlılar Batı Trakya’da Kıyıma Başlamış:

    Menteşe Mebusu Esat Bey çok dokunaklı bir takrir verdi. İsimlerini de okuyarak on beş kişinin Divan-ı harp ile idama 25 kişinin de 10 yıl küreğe mahkûm olduğunu köylerde yağma ve imha çalışmalarının son derece hızlı olduğunu belirtiyor. Sf. 39

    Alıntı: TBMM Zabıt Ceridesi Cilt: 31 (9.09.1923 / 21.10.1923)  (TBMM Matbaası 1959 yılı 3. Baskı – Devre; 2, Sene; 1, İçtima; 17, Celse: 1, – Sf. 39 ile  arası) kitabından birebir alınmıştır.

  • SAĞLIK BAKANI Dr. RIZA NUR HAKKINDA SORU ÖNERGESİ

       9 Eylül 1339 (1923) tarihinde İçtima: 16, Celse:1, İkinci Reis Vekili İsmet Bey

    Canik Mutasarrıfı ve Amasya Mebusu Osman Bey Sağlık Durumunu Öne Sürerek Mebusluktan İstifa Ediyor. 

    2. Celse: İkinci Reis Vekili İsmet Beyefendi

    Rıza Nur Hakkında İstizah (Soru Önergesi) Var; (Sıhhiye Vekili Rıza Nur hakkındaki soru önergesinde, Darüleytamların (yetimhânelerin) durumu ile ilgili sıkıştırıyorlar. Meclis araştırması istiyorlar, Rıza Nur ise ben tahkikatımı yapar size bildiririm diyor.) Sf. 26

     Alıntı: TBMM Zabıt Ceridesi Cilt: 31 (9.09.1923 / 21.10.1923) (TBMM Matbaası 1959 yılı 3. Baskı – Devre; 2, Sene; 1, İçtima; 16, Celse: 1, – Sf. 26 ile  arası) kitabından birebir alınmıştır.

  • TUNALI HİLMİ: “BİR KARIŞ TOPRAK İÇİN CAN VERİRİZ, İNSAN İÇİN KILIMIZI KIPIRDATMAYIZ!”

     5 Eylül 1339 (1923) tarihinde İçtima: 14, Celse:1, Birinci Reis Vekili Mehmet Sabri Bey

    Dârüleytamlar (Yetimhaneler) Hakkında Kanun Teklifi Görüşülüyor;

    Tunalı Hilmi Bey; “- .. Bir karış toprak için can veririz, hayvan için topraktan az kavga ederiz ve insan için hayvandan daha az kavga ederiz, bilhassa insan yavrusu için kılımızı kıpırdatmayız.”  Sf. 469 Bu Cildin sonu; 480  

     Alıntı: TBMM Zabıt Ceridesi Cilt: 30 (11.08.1923 / 8.09.1923)  (TBMM Matbaası 1961 yılı 3. Baskı – Devre; 2, Sene; 1, İçtima; 14, Celse: 1, – Sf. 469 ile 480 arası) kitabından birebir alınmıştır.

  • HÜKÜMET PROGRAMINI BAŞBAKAN FETHİ BEY OKUDU

      5 Eylül 1339 (1923) tarihinde İçtima: 14, Celse:1, Birinci Reis Vekili Mehmet Sabri Bey

    Hükümet Programının Okunması:

    (İcra Vekilleri Heyeti Reisi (Başbakan) ve İstanbul Mebusu Ali Fethi Bey, hükümet programını açıklıyor; En önemli mesele bütçedir diyor. Aşar vergisinin % 12,5 tan % 10 a tenzili (düşürülmesini), aşarın uygulama biçimini de değiştireceğiz. Hem köylüyü ağır vergi yükünden kurtaracağız hem de üretimi arttıracağız. Vasıtalı (dolaylı) vergide tekel üzerine zam düşünüyoruz. Temettü (kazanç, kâr) Kanununu da değiştireceğiz, Tekâlifi (savaşta vatandaştan alınan borçları) ödeyeceğiz. Tüm vekâletlere yabancı mütehassıslar (ihtisas sahipleri, uzmanlar) getireceğiz. Eşkıyalığa karşı Men’i Şekavet (eşkıyalığı önleme) Kanun’u hazırlanıyor. Mülkî idare ile ilgili bir kanun hazırlıyoruz. Nevâhi Kanunundan söz etmiyor. Kadınların tahsiline de erkeklerin tahsili kadar önem verilecek. Hükümet yabancı sermayeye karşı, ama yol işlerinde yabancı kredi alınabilecek. Bir Himaye-i Ziraat (tarımın korunması) Kanunu hazırlanacak. Kooperatif şirketlerin tanınması için Ticaret Kanunu’na bir madde ilave olunacak. 200 bin şehit yavrusunun ancak 20 binine bakılabilmektedir dedi. Program tartışmasız kabul edildi.) Sf. 428 

    2. Celse: İkinci Reis Vekili İsmet Beyefendi

    Posta Kanunu Görüşüldü.    

     Alıntı: TBMM Zabıt Ceridesi Cilt: 30 (11.08.1923 / 8.09.1923)  (TBMM Matbaası 1961 yılı 3. Baskı – Devre; 2, Sene; 1, İçtima; 14, Celse: 1, – Sf. 248) kitabından birebir alınmıştır.

  • ALİ ŞÜKRÜ’NÜN AİLESİNE YADIM REDDEDİLDİ, TEHCİR SUÇLUSU REŞİD’İN AİLESİNE YARDIM KABUL EDİLDİ

    3 Eylül 1339 (1923) tarihinde İçtima: 13, Celse:1, Birinci Reis Vekili Mehmet Sabri Bey

    Layiha Encümeni, Önceki Meclis’ten kalan ve Müzakeresine Gerek Olmayan Teklifleri Konuşuyorlar;

    “Trabzon Mebusu merhum Ali Şükrü Bey’in Ailesine hidemat-ı vataniyeden (vatana hizmetten) maaş tahsisi (maaş verilmesi) hakkında esbab-ı mûcibesi (gerekçesi) istisnai muamele ifasına (özel işlem görmesine) zaruret (zorunluluk) görülmemiştir.” Sf. 383, 386 

    Muvazene-i Maliye Encümeni Mazbatasında Geçen Meclisten Devredilen Evraklardan Tetkike Lüzûm Görülenler;

    1- Kızılca Nahiyesi Müdürü Adil Efendi’nin ailesine maaş tahsisi hakkında… Abdullah Hamit, Abdurrahman Şeref ve Ahmet Rüstem Beylere Hidematı Vataniye tertibinden (vatana hizmet adına) maaş tahsisi…. 

    Trabzon Mebusu merhum Ali Şükrü Bey’in ailesine muavenet (yardım) hakkında bütçe müsait değildir.

    Hüseyin Bey (Elâziz); “-Diyarbakır Valisi Reşit Bey merhumu zannederim hepimiz tanırız. Bu nasıl tevkif edildi ve nasıl hapishaneden kaçtı ve sonra nasıl intihar etti?” (Bu Vali Reşid, Tehcirde Ermenileri katlettirdiği için Nemrut Mustafa Mahkemesi tarafından suçlu bulunup idama mahkûm edilmiştir.) “Rica ederim bu zâtın ailesi düşünülsün.” 

    Reşid Bey’in ailesine yardım teklifi kabul olundu. Sf. 396

    2. Celse; İkinci Reis Vekili İsmet Beyefendi

    Posta Kanunu Görüşülüyor.

     Alıntı: TBMM Zabıt Ceridesi Cilt: 30 (11.08.1923 / 8.09.1923)  (TBMM Matbaası 1961 yılı 3. Baskı – Devre; 2, Sene; 1, İçtima; 13, Celse: 1, – Sf. 383 ile 396 arası) kitabından birebir alınmıştır.

  • TUNALI HİLMİ: “SİZE BİR ANADİLİ KAZANDIRMAK VE ONU TEMİZ BİR HÂLE GETİRMEK İSİTİYORUM”

     1 Eylül 1339 (1923) tarihinde İçtima: 12, Celse:1, Reisisani Ali Fuat Paşa

    Maliye ve Adliye Encümenleri Devreden Evraklar Hakkında Mazbata Sundular; Sf. 326, 330   

    Tunalı Hilmi Bey’in Türkçe Kanunu’nu Encümen Reddediyor.   

    Besim Atalay Bey (Aksaray); “-..Arkadaşlar dünya yüzünde bizim kadar hiçbir milletin dili karışık değildir. .. Madem ki halk hükümetiyiz .. madem ki halkçıyız… bize gerek olan dili meydana çıkarmalıdır.” (alkışlar) 

    Layiha Encümeni Mazbata Muharriri (Kanun Tekliflerinin Tutanak Yazıcısı) Ahmet Sâki Bey (Antalya); “-.. teklif-i kanunda doğrudan doğruya Türkçe olmayan ve muavenet (yardım) noktasında istimâli (kullanılması) mecburi olan bazı kelimât (kelimeler) ve elfâzı (sözleri) kullananlara, mesela; muallimlere (öğretmenlere) 1346 (1930) tarihinden itibaren ceza tehdidi altında bir madde konuyor….  1346 senesinden sonra gerek gazeteler gerek kitaplar, gerek makaleler bu gibi kelimeleri istimal edenlere (kullananlara) hükümetin tespit edeceği bir ceza ile cezalandırılırlar. İşte biz buna karşı çıktık.” 

      Tunalı Hilmi; “- (Yirmi senedir Türkçe yazmaya karar verdim, ama ara sıra mecbur kalıyorum. Diyor.) Ne yapayım sizler gibi uydurma saçma dille konuşmaya mecburum. … Her millet kendi dilinden başka, komşusu olan diğer milletlerin dilinden de kelimeler alır. .. Türkçeciliğin kelime kelime taraftarı değilim kaideciliği (kuralcılığı) taraftarıyım.. .. Hiçbir milletin lisanına yabancı kaide giremez. .. Tunalı arkadaşınız size bir anadili kazandırmak ve onu temiz bir hâle getirmek istiyor. Nasıl reddediyorsunuz Türkoğlu Türkler?”  

    Türkçe Kanunu Reddedildi Sf.342

    Posta İdaresini Yabancı Şirketlerin Elinden Almak İçin Posta Kanunu Teklifi.

    Şer’iye Vekilliğine Saruhan Mebusu Mustafa Fevzi Efendi Seçildi.

    Alıntı: TBMM Zabıt Ceridesi Cilt: 30 (11.08.1923 / 8.09.1923) (TBMM Matbaası 1961 yılı 3. Baskı – Devre; 2, Sene; 1, İçtima; 12, Celse: 1, – Sf. 326 ile 371 arası) kitabından birebir alınmıştır.

     

  • KOMİSYONLARDAKİ EVRAKLAR DÜZENLENİYOR

       26 Ağustos 1339 (1923) tarihinde İçtima: 10, Celse:1, İkinci Reis Vekili İsmet Bey

    (Müdafa-i Milliye Encümeni Birinci Meclis’ten kalan evrakları 5-6 kategoride toplayıp karar veriyor, Meclis te bu karara uyuyor.) Sf. 300   

    2. Celse: İkinci Reisvekili İsmet Beyefendi

    (İktisat ve Sıhhiye encümeni de devredilecek evrakları belirliyor.) Sf.300   

    29 Ağustos 1339 (1923) tarihinde İçtima: 11, Celse:1 Reis-i Sani Ali Fuat Paşa. 

    Dâhiliye Encümeni Mazbatası; Nevâhi kanunu ruznameye (gündeme) alındı. 

    Şer’iye (dini kurallar) ve Evkâf (vakıflar) Vekili Musa Kâzım Efendi sağlık durumunu öne sürerek istifa etti. Sf. 317  

     Alıntı: TBMM Zabıt Ceridesi Cilt: 30 (11.08.1923 / 8.09.1923) (TBMM Matbaası 1961 yılı 3. Baskı – Devre; 2, Sene; 1, İçtima; 10 ve 11, Celse: 1, – Sf. 300 ile 317 arası) kitabından birebir alınmıştır.

  • LOZAN 16/16; LOZAN ANLAŞMASI KABUL EDİLDİ

     23 Ağustos 1339 (1923) tarihinde İçtima: 9, Celse:1, Reisisani Ali Fuat Paşa

    Lozan Görüşmelerine Devam Edildi;

    Hariciye Vekili İsmet Paşa Hazretleri (Malatya); “-… Dr. Rıza Nur Türk Heyet-i murahhasası (özel delegeleri) içinde başlıca medar-ı muvaffakiyet (başarı kaynağı) olmuştur. Millete bunu söylemek vazifemdir…” Sf. 267   

    2. Celse:; Reis-i Sani Ali Fuat Paşa. 

    Lozan Görüşmelerine Devam Edildi: İsmet Paşa Sf.281’e kadar devam eden konuşması sonunda alkışlar arasında kürsüden indi. Lozan Muahedesi’nin (Anlaşmasının) oylanmasına başlandı.

    Lozan Anlaşması Dört Kanun Halinde Oylamaya Sunuldu:

    Birinci Kanunu reddedenler; Menteşe; Hoca Esad Efendi, Antep; Kılıç Ali, Adana; Zamir, İzmir; Mustafa Necati, Antep; Ali Cenânî, Saruhan; Vasıf, Urfa; Yahya Kemal Bey, Mardin; Necip, Mersin; Niyazi, Urfa; Şeyh Saffet Efendi, Menteşe; Şükrü Kaya, Mersin; Besim Bey, Tekirdağ; Faik. 

    İkinci kanunu reddedenler de 14 kişi ve aynı insanlar,

    Üçüncü ve Dördüncü kanunu reddedenler de aynı kişiler ve 13 kişi. Sf. 291

     Alıntı: TBMM Zabıt Ceridesi Cilt: 30 (11.08.1923 / 8.09.1923) (TBMM Matbaası 1961 yılı 3. Baskı – Devre; 2, Sene; 1, İçtima; 9, Celse: 1, – Sf. 267 ile 291 arası) kitabından birebir alınmıştır.

  • LOZAN 15/16; MUSTAFA NECATİ BEY LOZAN’I ÇOK İYİ ELEŞTİRİYOR

     22 Ağustos 1339 (1923) tarihinde İçtima: 8, Celse:1, Reisisani Ali Fuat Paşa

    Lozan Görüşmelerine Devam Edildi

    Mustafa Necati Bey (İzmir); “-Osmanlıdan kalan 173 Milyon lira sadece bizim üstümüze kaldı. Bu istikrazı (borçlanmayı) Osmanlı İmparatorluğu yaptı. Bizden ayrılan memleketlere % 40, bize % 60 yüklendi. Bu Meclis, Osmanlı Meclis-i Mebusanı’nın kararlarını, mukavelelerini (antlaşmalarını) reddetmişti ama mateessüf Muahedenin (üzgünüm ki Lozan Anlaşmasının) 70. Maddesinde İstanbul Hükümeti’nin 16 Mart 1914 tarihinden sonra akdettiği mukavelat ve muahedâtı (imzaladığı sözleşme ve antlaşmaları) tanımıştır ve orada düvel-i ecnebiye (yabancı devletler) tebaasının (vatandaşlarının) zararlarını deruhte etmiştir (üzerine almıştır).   Efendiler! Bu muahedede (antlaşmada, Lozan’da) kapitülasyon kokusu vardır. Kapitülasyonu Türk Milleti 7-8 sene evvel reddetmiştir. .. Muahedenin 16. maddesine bakınız; .. Harb-i Umumide (Genel harpte, 1. Dünya Savaşında) düvel-i ecnebiye tebaası (yabancı devlet vatandaşı) gibi muamele görenlerin zararlarını kabul etmişiz. .. Muahedemizde sıhhiye müşavirleri de (Lozan Anlaşmasında sağlık danışmanları da) kabul etmişiz. Sonra Efendiler adli müşavirler de vardır. Muahedelerde mütekabiliyet (anlaşmalarda karşılıklılık) esası vardır. Yani kararlar karşılıklı olmalıdır. Bu adli konuda mütekabiliyet de (karşılıklılık da) yoktur. Mesela bizim tebaamız (vatandaşımız) doğrudan doğruya onların mahkemesine tabidir. .. Ticaretimiz beş sene hal-i atalette (âtıl, boş hâlde) kalmıştır. Çünkü efendiler bu muahedede (antlaşmada) fiyat tarifeleri (fiyat listeleri) var, tarifelerimizi bozamayacağız, tarifemizi değiştiremeyeceğiz. Tamamiyle onların tanzim ettiği (düzenlediği) şekilde yürümeye mecbur kalacağız.   Bu muahedede (antlaşmada) daha garip bir cihet (yön) var; Arazimizde mezarlıklara tasarruf salahiyetini (mezarlıkları kullanma yetkisini) Düvel-i Akideye (devletlerarası kurallara, kaidelere) terk ediyoruz. ..  Bu muahedenin en elim (acı, elemli) kısmı; 59. maddesinde… Deniyor ki; Türkiye harbin tamadından (bitiminden) ve onun netayicinden mütevellit (sonuçlarından doğan) Yunanistan’ın buhran-ı mâlisini (ekonomik krizini) nazar-ı dikkate (göz önüne) alarak tamirat (onarım) meselesinde Yunanistan’a karşı her türlü metâlibinden (taleplerinden) suret-i katiyede feragat eder (kesinlikle vazgeçer). .. Zarar ve ziyanın miktarı heyet-i murahhasamızca (delegeler heyetimizce) 4 milyar altın frank olarak tespit edilmiştir. .. Fransa hükümeti tamirat bedeli almak için Almanya’nın üzerine yürüyor.” Sf. 249  

    Saruhan Mebusu Vasıf Bey hukukçu, muahedenin 92 ve 93 maddelerinde muhtelit (karışık) mahkemeler var bu nedir diyor. 

      Vasıf Bey (Saruhan); “-… İstiklâlin (bağımsızlığın) en bâriz istinatgâhı (en belirgin dayanağı) bilirsiniz ki hakk-ı kazadır (yargılama hakkıdır). Nasıl olur da ecnebi hâkimler tarafından verilmiş olan hükümleri kendilerinin cebri ile tazyiki (zoru ve baskısı) ile kabul edebiliriz? .. Mateessüf muahedenâme (üzgünüm ama bu antlaşma) Boğazlarda gayri askerî (askersiz) ve bitaraf (tarafsız) mıntıkalar (bölgeler) kabul etmiştir. Yani icabında boğazları müdafaa etmek hakkını taksir etmiştir (kısmış, azaltmıştır) ve bu hak taksir edilirken bunda İngilizlerin Gladiston’dan beri takip ettikleri siyasetin bariz (açık) safhaları görülüyor.” Sf.251 

    (İlk Meclis’in sosyalisti olan İzmit Mebusu Süleyman Sırrı Bey; bu muahedenamenin ne zafer ne de hezimet olduğunu, kabul edilmesi gerektiğini söylüyor. Bozok Mebusu Avni Bey böyle önemli bir günde Meclis sıraları bomboş diyor.) Sf. 255 

     Alıntı: TBMM Zabıt Ceridesi Cilt: 30 (11.08.1923 / 8.09.1923) (TBMM Matbaası 1961 yılı 3. Baskı – Devre; 2, Sene; 1, İçtima; 7, Celse: 1, – Sf. 49 ile 261 arası) kitabından birebir alınmıştır.

     

  • LOZAN 14/16; ANTAKYA SINIRI

     21 Ağustos 1339 (1923) tarihinde İçtima: 7, Celse:3, Birinci Reis Vekili Mehmet Sabri Beyefendi

    Lozan Görüşmelerine Devam Edildi

    Urfa Mebusu Yahya Kemal (Beyatlı) Antakya hududuna itiraz ediyor. Sf. 233-234 Hamdullah Suphi de Antakya hududuna nahif bir şekilde itiraz ediyor. Menteşe Mebusu Şükrü Kaya Lozan’a ciddi eleştiriler getiriyor.  Tekirdağ Mebusu Faik Bey de Batı Trakya meselesi yüzünden bu Lozan’a karşı çıkıyor. Celse sabah saat 07 de bitti. Sf. 242  

     Alıntı: TBMM Zabıt Ceridesi Cilt: 30 (11.08.1923 / 8.09.1923) (TBMM Matbaası 1961 yılı 3. Baskı – Devre; 2, Sene; 1, İçtima; 7, Celse: 1, – Sf. 233 ile 242 arası) kitabından birebir alınmıştır.

  • LOZAN 13/16; MUSUL, ATEŞKESTEN SONRA İNGİLİZLER TARAFINDAN İŞGAL EDİLMİŞ

     21 Ağustos 1339 (1923) tarihinde İçtima: 7, Celse:1, Reisisani Ali Fuat Paşa

    Lozan Sulh Muahedenamesi (Barış Anlaşması) Devamı: Musul Meselesi

    (Sinop Mebusu ve Hariciye Encümeni Reisi Yusuf Kemal Bey Lozan’ı övüyor bu Mustafa Kemal Paşa senin eserindir diyor. Dr. Tevfik Rüştü de aynı görüşte. Mardin Mebusu Necip Bey bu muahedeyi beğenmiyor.)  

    Necati Bey (Mersin); “-…. Arkadaşlar o tarihlerde, mütareke (ateşkes) yıllarında Antakya, İskenderun Musul hulâsa bütün menâtık (mıntıkalar, yerler) fiilen elimizde, fiilen taht-ı hâkimiyetimizde (egemenliğimiz altında) idi. Musul takriben Teşrinisani evasıtında (ortalarında) işgal edilmiştir.”        

    Necip Bey (Mardin); “-Mütarekeden 15 gün sonra.” 

    Necati Bey (Mersin) Devamla; “-…İskenderun’a ecnebi kuvveti 12 Teşrinden itibaren girmiştir. Büyük Müncimiz (kurtarıcımız) Muhterem Reisimiz Gazi Paşa Hazretleri o tarihlerde bizzat Adana’da bulunuyordu. .. Nihayet Babıâli’yi ikaz için İstanbul’a hareket etmişlerdi. Musul Meselesi; Bir devlet menafii esasiyesine (menfaat esasına), vatanın bir kısmının mukadderatına müteallik (geleceğine yönelik) bir hususu Cemiyet-i Akvam (Kavimler Cemiyeti, Birleşmiş Milletler) hakemliğine havale eyleyemez… anlaşmayı toptan reddedelim.”  Sf. 223

     Alıntı: TBMM Zabıt Ceridesi Cilt: 30 (11.08.1923 / 8.09.1923) (TBMM Matbaası 1961 yılı 3. Baskı – Devre; 2, Sene; 1, İçtima; 7, Celse: 1, – Sf. 223) kitabından birebir alınmıştır.

  • LOZAN 12/16; TERSANE İNŞAATLARI DURDURULACAK, SAMSUN – SİVAS DEMİRYOLUNU İŞLETEN FİRMA KÂR EDECEK  

     21 Ağustos 1339 (1923) tarihinde İçtima: 7, Celse:1, Reisisani Ali Fuat Paşa

    Lozan Sulh Muahedenamesi (Barış Anlaşması) Devamı

    İmtiyazlar (Ayrıcalıklar); Osmanlı İmparatorluğu Memâlikinde (Memleketinde) İta Edilmiş (Verilmiş) Bazı İmtiyazata (Ayrıcalıklara) Dair Protokol ve Beyannâme (Bildirge);

    Madde 2– Hükümeti Osmani ile Sir A.G. Armstrong Whittworth ve şürekâsı (ortakları) Ltd. Vicers Limited arasında 1913-1914 seneleri doklar, tersaneler ve inşaat-ı bahriye (deniz inşaatları).. tatil olunacaktır. (Samsun Sivas şimendiferi işini üstlenmiş olan “Reggie Generale des Chenun de Fers” şirketinin zararını telafi edeceğiz.) Türkiye Hükümeti bu şirkete, talebi üzerine telâfi maksadıyla yeni bir imtiyaz ita etmeyi (ayrıcalık vermeyi) deruhte eyler (üstlenir).  İhtilafların (anlaşmazlıkların) halli için İsviçre Nafıa Vekâletinin ehlivukufları (bilirkişileri) devreye girecektir. (1)

     Alıntı: TBMM Zabıt Ceridesi Cilt: 30 (11.08.1923 / 8.09.1923) (TBMM Matbaası 1961 yılı 3. Baskı – Devre; 2, Sene; 1, İçtima; 7, Celse: 1, – Sf. 180) kitabından birebir alınmıştır.

    BAKKAL’IN YORUMU (1) (1995): Eğer emperyalizme karşı verilmiş bir bağımsızlık savaşı varsa bunun sonucunda galip gelmiş bir Türkiye’ye bu şartların kabul ettirilmiş olması doğru değil.

  • LOZAN 11/16; ADLİ DANIŞMANLIK, HUKUK KAPİTÜLASYONU GİBİ

     21 Ağustos 1339 (1923) tarihinde İçtima: 7, Celse:1, Reisisani Ali Fuat Paşa

    Lozan Sulh Muahedenamesi Devamı

    İdare-i Adliye’ye Dair Beyanname

    .. Türkiye Hükümeti 1914-1918 harbine (Birinci Dünya Savaşına) iştirak etmiş olan memâlik tebaası hukukşinasının meyanında olmak üzere (savaşa katılmış milletlerin vatandaşları arasından seçilmiş hukukçulardan olmak üzere) Lahey Beynelmilel Adalet Mahkemesi Dairesi tarafından tanzim kılınacak (düzenlenecek) listeden intihâb edeceği (seçeceği) Avrupalı hukuk müşavirlerini (danışmanlarını) beş seneden dûn (aşağı) olmamak üzere lüzûm göreceği bir müddet için Türkiye memuru sıfatıyla bilatehir (ertelemeksizin) hizmetine almak niyetindedir. Bu hukuk müşavirleri Adliye Vekâletine (bakanlığına) bağlı olacak ve İstanbul ve İzmir’de vazife yapacaklardır. Mumaileyhin (bu kişiler) kavanin (kanunlar) komisyonlarının mesaisine iştirak edecekler (çalışmasına katılacaklar) ve sınıf-ı hükkâmın (hâkimler sınıfının) vazaifine (görevlerine) müdahale etmeksizin, Türk hukuk, ticaret ve ceza mahkemelerinin tarz-ı ifay-ı vezaifini (görevlerini yapma biçimini) takibe ve Adliye Vekiline lüzûm görecekleri bütün raporları itaya (vermeye) memur edileceklerdir. .. Hukuk müşavirleri; mesâkine (meskenlere) duhulün (girmenin), ve taharriyat (yazışmalar) veya tevkifâtın (tutuklamanın) mehel vereceği şikayatı (sebep olacağı şikâyetleri) dahi kabule salâhiyettar (yetkili) olacaklardır. Cünha (yaralama) ve mevadd-ı kefalet (kefalet maddeleri) nedeniyle asayiş haleldar olmuyorsa (güvenlik zarar görmüyorsa) ve tahkikatın (araştırmanın) selametini bozmuyorsa kefaleti rapt ile (kefalete bağlanarak) tahliye-i sebil (tutukluların tahliyesi) daima mecburiyül ifa olacaktır (zorunlu olarak yapılacaktır). (1)

     Alıntı: TBMM Zabıt Ceridesi Cilt: 30 (11.08.1923 / 8.09.1923) (TBMM Matbaası 1961 yılı 3. Baskı – Devre; 2, Sene; 1, İçtima; 7, Celse: 1, – Sf. 185) kitabından birebir alınmıştır.

    BAKKAL’IN YORUMU (1) (1995): Eğer yaralanma veya kefalet vererek tahliye olma asayişi bozmuyorsa, kefaleti almak ve tahliyeye karar vermek mecburi olacaktır.

  • LOZAN 10/16; YÜZELLİLİKLER MESELESİ, İSİM LİSTESİ YOK

     21 Ağustos 1339 (1923) tarihinde İçtima: 7, Celse:1, Reisisani Ali Fuat Paşa

    Lozan Sulh Muahedenamesi Devamı

    Yüzellilikler Meselesi Protokol;

    Şurası mukarrardır ki (kararlaştırılmıştır ki) affı umumiye ait (genel affa dair) beyannamenin birinci fırkası mer’i (yürürlükte, geçerli) olmakla beraber, Türkiye Hükümeti fırka-i merkezinde istihdaf edilmiş (hükümet partisi merkezinde hedef alınmış) olan kısım eşhasa (kişilere, şahıslara) dâhil bulunan yüz elli kişinin Türkiye’ye duhul (giriş) ve orada ikametini (yerleşmesini) men etmek hakkını muhafaza eyler (korur). Binaenalâzalik (buna dayanarak) Türkiye Hükümeti mevzubahis (söz konusu) olan eşhastan elyevm ( kişilerden halen) kendi arazisinde bulunanları oradan ihraç ve memâliki ecnebiyedekilerin (yabancı memleketlerdekilerin) avdetlerini (geriye dönmelerini) men edebilecektir (yasaklayabilecektir).

    Bu yüz elli kişinin listesi affı umumi listesine raptedilecektir (birleştirilecektir). Türkiye ordusunda Yunan’a casusluk yapmış olan gayrimüslim tebaa affın dışındadır. Sf.183

     Alıntı: TBMM Zabıt Ceridesi Cilt: 30 (11.08.1923 / 8.09.1923) (TBMM Matbaası 1961 yılı 3. Baskı – Devre; 2, Sene; 1, İçtima; 7, Celse: 1, – Sf. 183) kitabından birebir alınmıştır.

  • LOZAN 9/16; SAVAŞ SUÇLULARI AFFEDİLECEK

     21 Ağustos 1339 (1923) tarihinde İçtima: 7, Celse:1, Reisisani Ali Fuat Paşa

    Lozan Sulh Muahadenâmesi (Barış Antlaşması) Devam:

    Affı Umumiye Müteallik (Genel Affa Yönelik) Beyanname ve Protokol;

    Türkiye ve Yunanistan’da Savaşta Suç İşlemiş Olanların Affı Hakkında:

    24 Temmuz 1923 tarihinde imza edilmiştir.  Türkiye’de ikâmet eden veya ikâmet etmiş olan hiçbir kimse ve mütekâbilen (karşılıklı olarak) Yunanistan’da ikâmet eden veya etmiş olan hiçbir kimse 1 Ağustos 1914 ve 20 Teşrinisani 1922 tarihleri beyninde (arasında) (Birinci Dünya savaşının yaşandığı dönemde) askeri veya siyasi tarz-ı hareketinden veyahut bugünkü tarihli Sulh Muahedenamesince (anlaşmasınca) vaz’ı imza eden (imza koyan) bir ecnebi devlete veya tebaaya (vatandaşa) herhangi bir muavenette (yardımda) bulunmasından dolayı hiçbir vesile ile Türkiye’de ve mütekâbilen (karşılıklı olarak) Yunanistan’da izaç (yerinden kopartmak)  ve tazib (azap) edilmeyecektir. .. zikr edilen müddet zarfında (sözü edilen zaman içerisinde) mütehaddis vekayii siyasiyeye (meydana gelmiş siyasi olaylara) bedihi (açık) bir suretle murtabıt (irtibatlı) olarak yine aynı müddet esnasında irtikâp edilmiş (işlenmiş) olan bilcümle cinâyet ve cünhalar (yaralamalar) hakkında Türkiye ve Yunan Hükümetleri tarafından mütekabilen (karşılıklı olarak) tam ve mutlak bir affı umumi (genel af) ilan edilecektir. Sf.183  

     Alıntı: TBMM Zabıt Ceridesi Cilt: 30 (11.08.1923 / 8.09.1923) (TBMM Matbaası 1961 yılı 3. Baskı – Devre; 2, Sene; 1, İçtima; 7, Celse: 1, – Sf. 183) kitabından birebir alınmıştır.

  • LOZAN 8/16; MÜBADELE: TÜRKİYE’DEN RUMLAR, YUNANİSTAN’DAN MÜSLÜMANLAR

     21 Ağustos 1339 (1923) tarihinde İçtima: 7, Celse:1, Reisisani Ali Fuat Paşa

    Lozan Sulh Muahedenamesi (Barış Antlaşması) Devamı

    Türk ve Rum Ahalisinin Mübadelesine (halklarının karşılıklı değişimine) Dair Mukavelenâme (sözleşme) ve Protokol: (1)

    Fasıl- 6 Madde 1- 1 Mayıs 1923’den itibaren Türkiye’de oturan Rumlar Ortodoks tebaa (vatandaşlar) ile Yunan arazisindeki Müslüman Yunan tebaasının mecburi (zorunlu) mübadelesine (karşılıklı değişimine) ibtidâr edilir (acele başlanır). Eşhas-ı mezkûre (yukarıda belirtilen kişiler) Türkiye ve Yunan Hükümetlerinin kendi memleketi hakkında müsaadesi (izini) olmadıkça ne Türkiye’de ne de Yunanistan’da gelip tekrar yerleşemeyeceklerdir. 

    Madde 2- Birinci maddede musarrah (sarih, açık) olan mübadele(karşılıklı değişim), atideki (aşağıda belirtilen) ahaliye şamil değildir.

    A) Dersaadet (İstanbul) Rum ahalisi. 

    B) Garbi Trakya’nın Müslüman ahalisi. (2)

    İstanbul Rumları ile Batı Trakya Türkleri mübadeleye dâhil değiller.

     Alıntı: TBMM Zabıt Ceridesi Cilt: 30 (11.08.1923 / 8.09.1923) (TBMM Matbaası 1961 yılı 3. Baskı – Devre; 2, Sene; 1, İçtima; 7, Celse: 1, – Sf. 170) kitabından birebir alınmıştır.

    BAKKAL’IN YORUMU (1) (1996): Zabıtta Türk ve Rum ahalisinin değişimi yazılmış ama gerçekte Yunanistan’dan gelenlere Sözleşme’de ‘Yunan arazisindeki Müslümanlar’ şeklinde tarif edilmiş. Yunanistan, ülkesindeki özellikle de Selanik’teki Sabetayist ve Yahudileri göndermeyi hedeflemiş.

    BAKKAL’IN YORUMU (2) (1996): Batı Trakya’daki Müslümanların büyük bir kısmı Türk, oysa Selanik’teki Müslümanların büyük bir kısmı da Sabetayist veya Yahudi olup ta gizli din taşıyanlar.

  • LOZAN 7/16; TİCARİ KAPİTÜLASYON GİBİ!

     21 Ağustos 1339 (1923) tarihinde İçtima: 7, Celse:1, Reisisani Ali Fuat Paşa

    Lozan Sulh Muahedenamesi Devamı

    Ticaret Mukavelenâmesi: ( Ticaret Sözleşmesi)

    Fasıl-5 (Bu sözleşme, imzalayan devletlerin vatandaş ve şirketlerine çok büyük ticari kolaylıklar sağlıyor. Tüketim vergisi cetveli yapılarak Türkiye’nin hangi mala ne kadar vergi koyacağını belirliyor. Çay, kahve, petrol, pirinç, sabun şeker vs. TBMM Zabıt Ceridesi Sf.170. Madde 18’de bu mukavelenin 5 yıl müddetle yürürlükte olacağını belirtiyor.)

     Alıntı: TBMM Zabıt Ceridesi Cilt: 30 (11.08.1923 / 8.09.1923) (TBMM Matbaası 1961 yılı 3. Baskı – Devre; 2, Sene; 1, İçtima; 7, Celse: 1, – Sf. 170) kitabından birebir alınmıştır.