Bilgi Bakkalı

“Mart 1925’in sonunda isyan bastırılmıştı. 3 Nisan 1925 günü Şeyh Sait, Şeyh Abdullah, Şeyh Şemsettin, Kân Şeyhleri, Hini’li Salih, Çapakçur Beyleri, Cibran Ağaları, bütün elebaşılar, Solhan’ın Kirvaz köyünde toplanıp buradan Irak veya İran hududuna geçmeye çalışmışlardı. 27 Nisan’da Varto civarındaki Abdullah Paşa Köprüsünde Şeyh Sait ve arkadaşları bir tabur asker tarafından kuşatıldı. Cibranlı Kasım’ın ısrarı ile teslim oldular. Bazı kaçanları ise Hormek Aşireti adamları yakalayıp 28 Nisan günü Alay komutanı Galip Bey’e teslim ettiler. 15 Mayıs 1925 günü tüm isyancılar Varto’dan alınıp Çapakçur’a oradan da Diyarbakır’a İstiklâl Mahkemesine gönderildiler. Şeyh Sait ve diğer ileri gelenlerin idamı Babakürdi aşiretleri üzerinde çok derin izler bırakmış ve bu sefer de bunlar isyana hazırlanmışlardı. Önce Muş dağlarında oturan Huytu Aşireti ayaklanmış, Sason ve Garzan taraflarında isyan hareketi başlamış, Sason’daki Bekirân, Garzan’daki Pencinân ve Reşkotân Aşiretleri ile birleşip, 1 Temmuz 1925 günü Batman Köprüsü üzerinde bir alay askerimizi pusuya düşürüp ağır kayıplar verdirmişler. Bu isyanın sindirilmesi ise 1925 yılı Eylül ayının sonunu bulmuştur.”

Alıntı: Doğu İlleri ve Varto Tarihi – Mehmet Şerif Fırat (1993 – Sf. 178 ile 196 arası) kitabından birebir alınmıştır.

BAKKAL’IN YORUMU (2007): Bu pusuyu o zaman orada askerlik yapandan dinlemiştim. Alay komutanının hatasının olduğunu anlatırdı pusuya düşülecek bir yerde olduklarını asker biliyormuş, komutanlarına iletmişler söz dinletememişler. Kürtler Köprüyü havaya uçurmuşlar, askerin teçhizatı ile karşıya geçmesi mümkün değil çoğu yüzme bile bilmiyor, günlerce beklemiş ve ağır kayıplar vermişler. Kimsenin sağ kurtulacaklarına dair umudu yokmuş, zaten çok dirençli olan ve şanslı olanlar yaşamış. Günlerce susuz kalmışlar içinde kurtçuk yosun pislik olan suları içmişler. Yaz sıcağında şapkalarındaki terleri, şapkayı sıkarak damla damla içmişler.

BAKKAL’IN NOTU (2022): Mehmet Şerif Fırat Doğu İlleri ve Varto Tarihi kitabını yazdıktan bir hafta sonra öldürüldü ve faili meçhul oldu.