Bilgi Bakkalı

“Şeyh Sait, Ali Rıza ve onlarla gelen iki kişi ile 6 Ocak 1925 günü Karlıova (Xanireş) ilçesine Cibranlı Kamil Bey’in evine gelmişlerdir. Buradaki toplantıda Şeyh Sait her aşiret ağasının aşiretinin başında kalıp, isyan patlayınca, bu kuvvetlerin Hormek Aşireti’ne saldırmasını tembih edip, 8 Ocak 1925 günü Solhan İlçesinin Melekân Köyüne gelmiştir. Burada Şeyh Sait dayısı Şeyh Abdullah ve firari Kerem ile sabaha kadar konuşmuşlar ve o gece şu karara varmışlar.

1-Şeyh Sait, Çapakçur (Bingöl şehir merkezi), Genç, Hani, Lice, Farkın, Silvan, Hazro, Diyarbakır, Ergani bölgelerindeki aşiret ağaları, Şeyh ve hocalarla görüşecek, Mardin’den Suriye’ye bir heyet gönderildikten sonra, Çapakçur’a dönüp burada isyan çıkarıp Diyarbakır’a doğru yürüyecekti.  

2-Şeyh Sait oğlu Ali Rıza ve Firari Kerem, Solhan ve Boğlan üzerinden Muş’a gidecek, bu halkı ayaklandırıp, Malazgirt’te Hasanan’lı Halit ile birleşip Bitlis üzerine yürüyeceklerdi. Ve 29 Ocak 1925’de Malazgirt’e ulaşmışlardı.  

3-İsyan patlayınca Şeyh Abdullah, Solhan, Ömeran ve Zikti Aşiretlerini alarak, Karlıova’nın Cibran ve Hatto Aşiretleri ile Varto merkezini işgal edip Hormek Aşireti’ni dağıtacak, Hınıs üzerinden Malazgirt’e gelip, Hasanan’lı Halit ile birleşip Bitlis’e yürüyecek ve Irak hududunda Şeyh Mahmud ile birleşecek. ⁽¹⁾

    4-İsyan patlar patlamaz, Gökdere’li Şeyh Şerif, Palu bölgesindeki aşiretleri ve Zaza Yado’yu emrine alarak Elazığ üzerine yürüyecek, Çan Şeyhleri ise Çapakçur Zaza Aşiretleri ile Çapakçur’u işgal edip Kığı ve Erzincan üzerine yürüyeceklerdi. Şeyh Sait 9 Ocak 1925 günü Melekân Köyünden Çan’a giderek Şeyh Mustafa’ya misafir olup verdikleri kararı ona da bildirmiştir. Ş. Sait 12 Ocak 1925 günü, Çapakçur’a sonra Simsor köyüne, Mıstan ve Botan Aşiretleri ve diğer ileri gelenlerle görüşmüş. Şeyh uğradığı yerlerden Cumhuriyet Hükümetini tanımadıkları şeklinde mazbatalar almıştı. Kendisine yüzlerce adam katılıyordu. Halkta onu muhabbetle (sevgiyle) karşılıyordu. Şeyh’in heybesinde 5.000 İngiliz altını vardı. Bu para Ali Rıza’nın Halep’ten getirdiği koyun ticaretinin parasıydı. Gelen ziyaretçiler de Şeyh’e zekât adı altında bol paralar veriyorlardı. Şeyh bu büyük kalabalık ve debdebe ile 15 Ocak 1925 günü, Darahini (Genç) Vilâyet merkezine gelmişti. Vali ve Hükûmet Erkânı (ileri gelenleri) halkın taptığı bu Şeyh’e karşı derin bir saygı göstermişlerdi. Şeyh Sait Darahini’de bir hafta kaldı, oradaki ileri gelenlere isyan patlayınca vilâyet merkezini işgal etmelerini söyledi. Şeyh, 21 Ocak 1925’de Lice, 25 Ocak 1925’de de Hani’de idi. 3 Şubat 1925 günü Palu’dan gelen Şeyh Şerif ile görüşüp, isyan patlayınca Şeyh Şerif’in Palu – Gökdere kuvvetlerini alıp Elazığ üzerine yürümesini emretti. 5 Şubat 1925 günü Hani’den yüz silahlı adam ve çok sayıda hoca ile Piran Köyüne geldi.”

Alıntı: Doğu İlleri ve Varto Tarihi – Mehmet Şerif Fırat (1993 – Sf. 168 ile 170 arası) kitabından birebir alınmıştır.

BAKKAL’IN NOTU ⁽¹⁾ (1993): Bu Şeyh Mahmud 1922 yılında İngilizlerin Kürdistan’a Hükümdar yaptıkları ancak Türkiye’ye bağlı olduğundan kabul ettiremedikleri adam.

BAKKAL’IN NOTU (2022): Mehmet Şerif Fırat Doğu İlleri ve Varto Tarihi kitabını yazdıktan bir hafta sonra öldürüldü ve faili meçhul oldu.