(20 Kasım 1922 tarihli gizli celsede Refet Paşa’nın İstanbul’da hükümet adına yaptığı işler görüşülüyor:)
(Mebuslar soru önergesi vermiş. Konu; Refet Paşa’ya verilen yetkiler. Ona İstanbul’da her türlü konuda karar verme yetkisi verilmiş. Meclis konuyu 21 Kasımda ancak görüşebiliyor.)
Yusuf Ziya Bey (Bitlis) (Soru önergesi sahibi. 1995): “…Genel uygulamamızda bilhassa (hassaten, özellikle) önemli işlerimizde, kanundan çok kişilerin yaptırıcı ve tekili olduğu görüldü… Refet Paşa’ya BMM Hükûmet Mümessilliği (temsilciliği) verilmiş değil, BMM Olağanüstü Mümessilliği verilmiştir. İşte Refet Paşa’nın basına verilmiş ve altında imzası olan bildirisi.. “TBMM İstanbul Fevkalade (olağanüstü) Mümessili Refet” .. evet Gümrük Resmi (vergisi) hakkındaki kanunu tadil etmiş (değiştirmiş) ve tarifede pek çok indirim yapmış. …efendiler yetişir bu şans oyunu. Milletler şans ile idare edilmez, kurallarla idare edilir. (bravo sesleri) .. Efendiler, zamanı değil, bugün böyle geçsin, yarın şöyle geçsin diye çürük esaslarla gidersek, dünyanın güvenini sağlamakta zorluk çekeriz.”
Ziya Hurşit Bey (Lazistan): “Milletin egemenliğini Yüce Meclis’te şekillendiriyoruz, bundan başka kimseyi tanımıyoruz. Saltanat Makamını bile tanımıyoruz. Yani en hür Hükümetler arasında bulunuyoruz. Yüce Meclis’in kararlarını en güzel bir biçimde koruyamayan Bakanlar Kurulunu hala başımızda gezdirecek miyiz? Beni kuşkulandıran bir sorun daha var; Refet Paşa yazdığı şeylerde çeşitli imzalar kullanıyor. … Bazı emrinin altını şöyle imza etmiştir; “TBMM Başkumandanlık Mümessili.”. Başkumandanlık Mümessili diye bir makam var mıdır? Refet Paşa kendisi mi kullanıyor, yoksa Bakanlar Kurulu mu vermiştir? Eğer Bakanlar kuruluvermişse, Efendiler, iyi biliniz ki dünyanın en müthiş istibdat (baskı) saltanatını kuruyoruz. Buna kesinlikle emin olunuz !”
(Bu konudaki görüşmeler 22 Kasım’a kaldı. Aşağıda o görüşmelerden notlar var:)
Neşet Bey (Kangırı) (Önerge Sahibi); “… demiştim ki Refet Paşa İstanbul’da on iki şubeli bir Heyeti Vekilecik oluşturmuş ve kendisi de bunun başkanlığında hüküm sürmüştür. Rauf Bey dediler ki bu ordu teşkilatına ait bir şeydir. Fakat kolordu örgütlenmelerinde İçişleri, Dışişleri kısmı yoktur.” ..
Yusuf Ziya Bey (Bitlis): “Bütün dünyanın parlamentolarında parti, gurup vardır. Fakat hiçbir zaman azınlıkların hukukunu boğmazlar..”
Alıntı: TBMM Gizli Celse Zabıtları III – (İş Bankası Yayını No:267 – Sf. 1094, 1119) kitabından birebir alınmıştır.
Bilgi Bakkalı 
Yorum bırakın