Bilgi Bakkalı

24 Nisan 1920 tarihinde 2. İçtima ve 1. Celse

Mustafa Kemal Paşa uzun bir konuşma yapıyor: ⁽¹⁾

Mustafa Kemal Paşa’nın İlk Konuşmasının Devamı; “Ferit Paşa’ya da cereyanı ahvali (durumun gidişatını) izah ettikten (açıkladıktan) sonra tebdilihava (hava değişimi) suretiyle de Anadolu’da kalmakta bir beis (engel) görmediğimi yazdım.”

(Paşa özetle: Daha sonra Harbiye Nazırı Ferit Paşa’nın İstanbul’a gelmesini istemek zorunda kaldığını ve bu hususta İtilaf Devletleri mümessillerine (temsilcilerine) söz verdiğini belirten telgrafı var. Ferit Paşa her türlü teminatı (güvenceyi) veririz diyor, Mustafa Kemal Paşa buna olumsuz yanıt veriyor. Ben de İstanbul’a gelirsem, tıpkı Şark’tan İhsan ve Şevki Paşaların çekilmesi ile ortaya çıkan durum gibi, Batı Anadolu’nun işgaline zemin hazırlanır, dedim, diyor. Ve 9 Temmuz 1919 tarihli Padişaha yazdığı istifanamesi:)

   “… Makamı Uzma’yı Saltanat ve Hilafetin ve Milleti Necibelerinin (asil milletin çok yüce saltanat ve hilafet) makamına:

  Hayatımın son noktasına kadar daima haris (bekleyen) ve sadık bir ferdi gibi kalacağımı kemali ubudiyetle (olgun bir kullukla) arz ve temin eylerim (sunar ve güvence veririm)….

                                                                         Kulları Mustafa Kemal”

(Birinci celseye ara veriliyor)

Alıntı: TBMM Zabıt Ceridesi Cilt: 01 (23.04.1920 / 19.05.1920) (TBMM Matbaası 1959 yılı 3. Baskı – Devre;1 Sene;1, İçtima;1, Celse1 – Sf. 7, 8) kitabından birebir alınmıştır.

BAKKAL’IN NOTU ⁽¹⁾ (1995); Meclisin ikinci günündeki konuşmasında Mustafa Kemal Paşa, özet olarak şunları söylüyor: 8 Haziran 1919’da Harbiye Nezaretinden, hemen İstanbul’a dönmesi isteniyor. 11 Haziranda ise Genelkurmay Başkanı Cemal Paşa “İngilizlerin baskısıyla böyle bir emir çıktığını”  söylüyor. Ve Mustafa Kemal Paşa Padişah’a bağlılık ve sadakat belirten yazısını yazıyor. Paşa anlatmaya devam ediyor; Dâhiliye Nazırı Ali Kemali Bey 18 Haziran 1919 tarihli bir tamim yapıyor. Savaş niyetlerini köstekliyor ve Mustafa Kemal’in bildirilerinin tel edilmemesini emrediyor. Kemal Paşa buna kızıyor ve kızgınlığını Padişaha yazıyor. Ali Kemali bu tamiminde Damat Ferit Paşanın da bulunduğu, Paris’te barış görüşmelerinin sürdüğünü olumlu sonuç beklediğini de belirtiyor. Ali Kemali 23 Haziran tarihli tamiminde ise, Harbiye Nezaretinin İngiliz temsilcisinin talep ve ısrarı ile Mustafa Kemal’in azledildiğini, idarecilerin Mustafa Kemal’in emirlerini takmamalarını söylüyor. Kemal Paşa bu tamimi 27 Haziranda Sivas’ta öğreniyor, 28 Haziranda Harbiye Nezaretinden bu işin aslını soruyor, böyle bir şey varsa memlekette anarşi çıkar anlamında hafif tehditkâr bir telgraf çekiyor. Bu telgrafa karşılık Harbiye Nazırı Ferit Paşa’nın yolladığı 30 Haziran tarihli şifresini Paşa, 2/3 Temmuzda alıyor. Ferit Paşa, Padişah ile senin durumunu görüştüm, sağlık durumunu öne sürerek İstanbul veya herhangi bir yerde tebdil havaya (hava değişimine) ihtiyacını talep edersen, millet ve hükümet nezdindeki (huzurundaki) yerin korunacaktır, diyor ve “ellerinizden öperim” diyerek bitiriyor.