Bilgi Bakkalı

1 Mayıs 1920 tarihinde 8. İçtima 1. Celse

Hükümet Teşkili Hakkında Kanun teklifi görüşülüyor, Bu teklifi Mustafa Kemal Paşa ve Mehmet Şükrü Bey birlikte hazırlıyorlar. Bu takriri Refik Bey (Konya), Abdülkadir Kemali (Kastamonu), Besim Atalay (Kütahya), Celalettin Arif (Erzurum), Yunus Nadi (İzmir), Rıza Nur (Sinop), Şeyh Servet (Bursa), Mustafa Kemal imzalıyorlar.: 

2. Celse; Reis; Celalettin Arif Bey

BMM İcra Vekillerinin (Hükümetin) Sureti İntihabına (Seçilmesi Biçimine) Dair Kanun Görüşülüyor;

Refik Şevket Bey (Saruhan); (Kabinede hem Milli Savunma Vekâletinin hem de Erkânı Harbiyei Umumiye’nin, yani Genelkurmay Başkanlığının olmasına karşı çıkıyor. Erkânı Harbiyei Umumiye’yi Milli Savunma Vekâletine bağlayalım diyor.) 

Mustafa Kemal Paşa (Ankara); “-Müdafai Milliye Vekâleti, Harbiye Nezareti mukabili (karşılığı) istimal edilmiş (kullanılmış) bir tabirdir. .. Harbiye Nezaretinin işgal ettiği vezâif (görevler), ordunun iaşesi (yeme içmesi), ilbas (giyim, elbiseler) ve teçhizi (cihazlandırılması) gibi hususattır (hususlardır). Vezâifinde (görevleri içerisinde) emrü kumanda (kumanda etmek) dâhil değildir. .. bir Erkânı Harbiyei Umumiye Reisi (Genelkurmay Başkanı) doğrudan doğruya imparatora, padişaha merbut (bağlı) olur. .. ikisini bir zatın (kişinin) üzerinde cem etmek (toplamak) doğru değildir.

(Mustafa Kemal Genelkurmay’ı elinde tutuyor. Refik Şevket ve arkadaşları çok karşı çıkıyorlar)   

Madde 1 – Şer’iye ve Evkaf (Dini Kanunlar, Şeriye ve Vakıflar), Sıhhiye ve Muaveneti İçtimaiye (sağlık ve sosyal yardım), İktisat (Ticaret, Sanaat, Ziraat, Orman, Maadin) (maden), Maarif (öğretim), Adliye ve Mezahip (Adliye ve mezhepler), Maliye ve Rüsumat (Maliye ve Vergiler), Defteri Hakanî (Defterdarlık), Nafıa (Bayındırlık, faydalı işler), Dâhiliye (Emniyet Umumiye, Posta Telgraf), Müdafai Milliye, Hâriciye, Erkânı Harbiyei Umumiye, işlerini görmek üzere BMM’nin on bir zattan mürekkep (oluşmuş) İcra Vekilleri Heyeti (Yürütme kurulu, hükümet) vardır.”  

(Hamdullah Suphi, 2. Madde görüşülürken, Heyeti Vekîle’nin seçimini Reisimize bırakalım diyor. Muhittin Baha Bey, Meclis’in tek tek hepsini seçmesini istiyor. Ali Şükrü, bir kaç kişiyi Reisin önermesinden yana.)   

Madde 2 – İcra Vekilleri BMM’nin ekseriyeti mutlakasıyla (mutlak çoğunluğu ile) aralarından intihap olunur (seçilir). 

(Üçüncü ve son celsede Tunalı Hilmi “biz ihtilâlciyiz” diyor, Hamdullah Suphi hayır diyor.)

  Alıntı: TBMM Zabıt Ceridesi Cilt: 01 (23.04.1920 / 19.05.1920) (TBMM Matbaası 1959 yılı 3. Baskı – Devre;1 Sene;1, İçtima; 8, Celse;1 ve 3 – Sf. 172 ile 179 arası) kitabından birebir alınmıştır.