Bilgi Bakkalı

20 Ekim 1921 (1337) tarihinde İçtima: 97. Celse:1, İkinci Reis Vekili Hasan Fehmi Beyefendi

Bayburt İsyancılarının da Affı Hakkında Kanun Lâyihası:  

Hüseyin Avni Bey (Erzurum);  “- Şeyh Eşref ilmiyle fazlıyla (erdemiyle) temayüz etmiş (sivrilmiş) bir insandır. .. Köyde bir gün düğün oluyor. Nahiye Müdürü2nün veya akrabasının düğünü. Caminin kilimlerini çıkarırlar üzerinde kadın oynatmak, rakı içmek gibi harekette bulunurlar. Şeyh Eşref kâfi diye söyleniyor. … o adam mehdiyim diyecek kadar budala bir insan değildir.  Karışıklığı bastırmak için Şeyh Eşref bilahare Bayburt merkezine çağırılıyor. .. Şeyh, kadı ve müftünün tutumuna kızıyor. Bunlara diyor ki; Mademki muğayiri din (dine aykırı) ve muğayiri ahlak (ahlaka aykırı) harekâtı kabul ediyorsunuz binaenaleyh (dolayısıyla) siz de onlardansınız. .. Bilahare meseleye bir siyasi şekil verilir, asker gönderilir. Askerin kumandanına git bu adamı getir diyorlar. Alay Kumandanı Nuri Bey’e bu Şeyh, “Hükümetin icraatını beğenmiyorum” diyor. Ve “Ben hükümete silah istimal etmek (kullanmak) için değil ruhum isyan ediyor” diyor ve vaziyetten şüpheleniyor; askerin böyle topla tüfekle köyüne gelmesinden müteessir oluyor (üzülerek etkileniyor), bilahare içlerinden biri bir kurşun atar, Nuri Bey’i maalesef şehit ederler. Hükümet hemen tedibata (cezalandırmaya) yönelir Erzurum kadısını gönderirler, … Gümüşhane’den üç tabur gönderiyorlar, bu üç taburu esir ediyorlar. Gümüşhane’den bir tabur ve bir miralay daha geldi onu da esir ettiler. Zabitleri, neferleri beslediler, kimseye bir tokat vurmadılar, bilahare askerleri de bıraktılar. O arada Nizamiye Askeri geldiğini görünce Şeyh savaşı başlatıyor. İki zabit ve 70-80 asker ölüyor. Top mermisi ile Şeyhi öldürüyorlar, iş bitiyor. (Şeyh’in yanında 50-60 müridi var.) (Sf. 194-195) Bayburt’ta cürüm vuku buluyor (suç işleniyor), bu adamlar Bayezid’e (Doğubayazıt’a) Divanı Harbe gönderiliyorlar. Ve divan bu asilere hep idam hükmü veriyor. İdam hükümlerini kim tasdik etmiştir? Efendiler, bunu tarih soracaktır. Bunlar bilatasdik (idam kararları Meclis’te onaylanmadan) idam edildiler. Bu zavallılar 50-60 kişi iken 19 kişiye iniyor, Kimisi ölüyor diğer kısmı da Erzurum’da mahkûm olarak yatıyor.” Sf.196

Erzurum’da yatmakta olan 13 mahkûmun affı kabul edildi. Sf. 197

 Alıntı: TBMM Zabıt Ceridesi Cilt: 13 (24.09.1921 / 27.10.1921) (TBMM Matbaası 1958 yılı 2. Baskı – Devre;1 Sene; 2, İçtima; 97, Celse: 1, – Sf. 194 ile 197 arası) kitabından birebir alınmıştır.