Bilgi Bakkalı

   16 Nisan 1340 (1924) tarihinde İçtima: 39, Celse:1, Reis Ali Fethi Bey

Affı Umumi Kanunu Görüşmeleri:  

2. Celse (Hafidir( Gizlidir): Bu gizli celsede yüzelliliklerin affı da teklif ediliyor.  Yüzellilikler Listesi Hazır;   

Aşağıdaki Notlar: TBMM GCZ IV – (Sf. 434, 449 arası) kitabından birebir alınmıştır.

Ferit Bey (Dâhiliye Vekili)(Kütahya); “..  Affı Umumi (genel af), Lozan Muahedenamesi icabıdır (antlaşması gereğidir). Müddeti muayyene zarfında (belli bir zaman içerisinde) tekmil ceraimi (bütün suçları), gerek Türk tebaası gerek ecnebi tebaası için bütün ceraimi af mahiyetindedir (bütün suçları affetme içeriğindedir). Yalnız Heyeti Murahhasamızın (Özel temsilcimizin, delegelerimizin) ısrarı üzerine 150 kişilik bir listenin aftan istisnası (af dışı bırakılması) hakkında… Dâhiliye Vekâleti, Emniyet Umum Müdürlüğü de bunun tertibi (düzenlenmesi) ile meşgul olmuştur. .. Takriben 600 kişiye baliğ olmuştur (ulaşmıştır). Mademki ahden (sözleşme gereği) mutlak bu 150 olacak, 151 olmayacak, ne yapmalı? .. Sonra bunun içinde evvela bilfarz (farz olmak üzere) Vahdettin vardır. Sonra bunu çıkardık, çünkü Hanedan Kanunu dolayısıyla çıkmış olduğundan buna hacet (ihtiyaç, gerek) kalmadı.” (TBMM GCZ IV Sf. 434, 435)   

Akçora Oğlu Yusuf Bey (İstanbul); ” .. ben istiyorum ki; daha isimler okunmadan evvel hükümet namına bu 150 kişiyi hangi prensiplere müsteniden (dayanılarak) tefrik edilmiş (ayrılmış) olduğunu, muayyen (belirli), hukuki, sarih (açık), bir surette söylesin. .. ..Prensipler bu suretle taayyün ettikten (belirlendikten) sonra bir hüküm vereceğiz. Çünkü çok veballi, vicdanımız üzerinde bizi daima rahatsız edecek bir rey (oy) vermekle mükellef (sorumlu) bulunuyoruz.”   

Ferit Bey (Dâhiliye Vekili)(Kütahya); “Efendim, prensip diye ne istiyorsunuz? Hain, hain, ne prensibi? Yalnız hıyanetin vecih (görüntüsü) ve nevi (cinsi) itibariyle ancak tasnif (sınıflandırma) kabil olur. Yoksa prensip nedir? .. Evvela firari Vahdettin maiyeti (yanındakiler), Sevr Muahedesini (antlaşmasını) kabul ve imza eden kabine ve Heyeti Murahhasa (delegeler heyeti), sonra kuvayı inzibatiye (zabıta kuvvetleri, güvenlik kuvvetleri), sonra Çerkez Ethem ve avanesi (yandaşları), İzmir Çerkez Kongresine murahhas (delege) olarak katılanlar, Hıyaneti vataniyede (vatan hainliğinde) bulunan memurini mülkiye (mülki memurlar, sivil memurlar) ve askeriye (askeri memurlar), polis rüesası (polis şefleri), hain gazeteciler, sonra hıyaneti vataniyede bulunan diğer eşhas (kişiler).”   

Halil Bey (Zonguldak) ; ” Bendeniz bu kadar kulak kabarttım, bu listenin içinde ne bir tek ermeni, ne bir tek Rum, ne bir tek Yahudi vardır.”            

Ferit Bey (Dâhiliye Vekili)(Kütahya); (Devamla); “Ahden (antlaşma gereği) kabul etmişiz.”

(Meclis bu yüz elliliklerin listesini düzenleme işini hükümete bırakıyor. Ayrıca, Karesi Mebusu Süreyya Bey, bu listeye Rum, Ermeni ve Yahudilerin de 1922’den sonra işledikleri suçlar var ise, konulabileceklerini iddia ediyor. Dâhiliye Vekili olmazlanıyor, Rumların atılamayacaklarını Venizelos istemiş, tutanaklarda var diyor. Süreyya Bey bunun tutanaklarda olmadığını ispat ediyor. Dahiliye Vekili Ferit Bey inatlaşınca da onun yalan söylediğini söylüyor, Meclis başkanı Fethi Okyar Bey imdada yetişip kifayeti müzakere (görüşmeler yeterlidir) diyor.)

3. Celse Alenidir: Fethi Bey:

Affı Umumi (Genel Af) Kanunu Kabul Edildi.

24 Temmuz 1924 Affından Daha Şümullü (kapsamlı) bir af ama Yüzellikler’e Af Yok.

 Alıntı: TBMM Zabıt Ceridesi Cilt: 38 (25.03.1924 / 19.04.1924) (TBMM Matbaası 1959 yılı 3. Baskı – Devre; 2, Sene; 2, İçtima; 39, Celse: 2 Hafidir: (TBMM GCZ IV – Sf.434 – 449 arası) kitabından birebir alınmıştır.