Bilgi Bakkalı

Dönmelerin, Eski Çağın Bakküs âyinlerinin bir devamı olarak, “Kuzu Bayramı” ismiyle her 22 Adar günü mumsöndü âyini yaptıkları, artık bizzat kendi itiraf ve ifşaatlarıyla da, kati olarak bilenmektedir. Sf. 267, 268

1910‘da, iki Dönme genci, beraber tahsil yaptıkları Yahudi arkadaşlarına bu çeşit âyinlerin halen de mevcut olduğunu söylemişlerdir. İzmir’e yerleşmiş bir doktor, 1942’de İsrail’den gelen itibarlı bir misafiriyle sohbet ederken, dedesinin Selanik’te karıların değiştirilmesi âyinlerinden birine iştirak ettiğini anlatmıştır. 1900’lerde hâlâ sık sık nakledilmekteydi ki 1800’lere doğru İzmirlilerin (Kapanilerin) reisi olan Derviş Efendi (Yahudi ismiyle Judah Levi Toba), büyük bir Kabalacı olduğu gibi, karıların değiştirilmesi mistik doktrinini ve âyin esnasında yapılan fuhşu açıkça savunmuştu. Hatta o, bu âdeti, Zohar ve Kabbala’ya dayandırıyormuş. Derviş Efendi’ye ait olan ve tarafımızdan neşredilen el yazmaları bu İddiayı teyit etmektedir. Filhakika, Derviş Efendi, bu husustaki görüşlerini ispat etmek İçin, Kabbala hatta Kitab-ı Mukaddes metinlerini şahit göstermekte. Sf. 268

Dönmelerin serbest aşk teorileri, sadece beli bir zümreye ait değildir. Toba (Derviş Efendi), şahsen, sadece onların haklılığını ispat etmeye çalışmış, kendiliğinden bir şey icat etmemiştir. Mumsöndü âyininin yapıldığı 22 Adar Bayramı, 1750 senesine doğru, Barukiya’nın müritleri tarafından yapılan bayramlar listesinde yer almaktadır.

Mamafih, bu mezhebin Edirne menşeli en eski takvimlerinde bu tarih (bayram) henüz zikredilmemektedir. Fakat bu bayram, bütün Dönme mezhepleri tarafından aynı şekilde kutlanmış olmalıdır. Sf. 269

Alıntı; Yahudilik ve Dönmeler – Yesevizâde Alparslan Yasa, (Özyılmaz Matbaası – Sf. 268, 269) kitabından birebir alınmıştır.