Bilgi Bakkalı

Memaliki Devleti Osmaniye (Osmanlı Memleketleri veya Mülkleri Devleti)

Madde 1-Devleti Osmaniye (Osmanlı Devleti) memalik (memleketler, mülkler, diyarlar) ve kıtaatı hazırayı (mevcut kıtaları) ve eyalatı mümtazeyi muhtevi (ayrıcalıklı eyaletleri içeren) ve yekvücud (tek parça) olmakla hiçbir zamanda hiçbir sebeble tefrik (ayrılık) kabul etmez. 

Madde 2-Devleti Osmaniyenin payitahtı İstanbul şehridir ve şehri mezkûrun (söz konusu şehirin) sair bilâdı Osmaniyeden (diğer Osmanlı şehirlerineden) ayrı olarak bir gûne imtiyaz ve muafiyeti (hiçbir şekilde ayrıcalık ve korunmacılığı) yoktur. 

Madde 3-Saltanatı Seniyei Osmaniye (ikincil Osmanlı Saltanatı yani Tanrının saltanatından sonraki saltanat) Hilâfeti Kübrayı İslâmiyeyi haiz olarak (büyük islamiyet hilafetine sahip olarak) Sülaleî Âli Osmandan (Osmanlı sülalesinden) usulü kadimesi veçhile (çok eski usulü gereği) ekber evlâda (büyük oğula) aittir. 

Madde 4-Zatı Hazreti Padişahi hasbelhilâfe (halife olması dolayısı ile) dini İslâmın hâmisi (koruyucusu) ve bilcümle tebeai (bütün vatandaşların) Osmaniyenin hükümdar ve padişahıdır. 

Madde 5-Zatı Hazreti Padişahinin nefsi hümayunu mukaddes ve gayri mesuldür (yüce şahsı kutsal ve sorumsuzdur).

Madde 6-Sülalei Âli Osmanın hukuku hürriye (kişisel hakları) ve emval (mallar) ve emlâki zatiye (kişisel mülkleri) ve madâmelhayat tahsisatı maliyeleri (hayatboyu mali ödenekleri) tekâfülü umumi tahdındadır (kamunun kefaleti altındadır). 

Madde 7- Vükelânın azil ve nasbı (Bakanların görevden alınması ve atanması) ve rütbe ve menasıp tevcihi (kişilere rütbeler ve terfiler verilmesi) ve nişan itası (madalya verilmesi) eyalâtı mümtazenin şeraiti imtiyazilerine tevfikan icrayı tevcihatı (muhtar idarelerin ayrıcalıklı şartlarına göre yönetilmesi) ve meskûkât darbı (para basılması) ve hutbelerde nâmının zikri (hutbelerede adının söylenmesi) ve düveli ecnebiye ile muahedat akdi (yabancı devletlerle antlaşma imzalanması) ve harb ve sulh ilânı ve kuvvei berriye ve bahriyenin kumandası (kara ve deniz kuvvetlerine kumanda edilmesi) ve harekâtı askeriye ve ahkâmı şeriye ve kanuniyenin icrası (askeri hareketlerin, dini ve yasal hükümlerin yürütülmesi) ve devairi idarenin muamelâtına müteallik nizamnamelerin tanzimi (devlet dairelerinin işleyişine yönelik yönetmeliklerin düzenlenmesi) ve mücazatı kanuniyenin tahfifi (yasal cezaların hafifletilmesi) veya affı ve Meclisi Umuminin akt (toplanma) ve tatili ve ledeliktiza (icap ettiğinde) Heyeti Mebusan’ın azası yeniden intihap olunmak (seçilmek) şartile feshî (azasının yeniden seçilmesi şartı ile Meclisin feshi) hukuku mukaddesi Padişahi cümlesindendir (padişahın kutsal hukuku içerisindedir).

Alıntı; Kanunu Esasi – Meclisi Mebusan, (İnternet, Ocak 2010 – Sf. 1) internet sayfasından birebir alınmıştır.

BAKKAL’IN NOTU (2010); Eyalet-i mümtaze, eyalet-i muhtâre, mîrîli eyâlet; Yükümlülükleri ve yönetsel konumları bakımından çeşitli ayrıcalıkları olan Osmanlı eyaletlerine verilen adlardır. Eyalet-i müm­taze olan ilk Osmanlı eyaleti Mısır’dı. Eflâk ve Boğdan ile Dobravenedik (Dubrovnik), halklarının Hıristiyan oluşu nedeniyle cizye bedeli gönderen mirili eya­letlerdi. Garp Ocakları, Hicaz Şerifliği, Kırım Hanlığı da ayrıcalıklı eyaletlerdi. 18. yüzyılda Sisam (Sâmos), 19. yüzyılda ise Sırbistan, Karadağ, Rumeli-i Şarki Vilayeti, Kıbrıs, Bulgaristan Prensliği ve Aynaroz da eyalet-i mümtaze konumu kazandılar.