Bilgi Bakkalı

Tebaai Devleti Osmaniye’nin Hukuku Umumiyesi;

Madde 8 –Devleti Osmaniye tabîyetinde (yurttaşlığında) bulunan efradın (fertlerin, kişilerin) cümlesine (hepsine) her hangi din ve mezhepten olur ise olsun bilâ istisna Osmanlı tabir olunur ve Osmanlı sıfatı kanunen muayyen (belirtilmiş) olan ahvale (duruma) göre istihsal ve izae edilir (oluşturulur ve açıklanır). 

Madde 9- Osmanlıların kâffesi (tamamı) hürriyeti şahsiyelerine malik (kişilik hürriyetlerine sahip) ve aherin (diğerinin) hukuku hürriyetine tecavüz etmemekle mükelleftir (sorumludur).  

Madde 10- Hürriyeti şahsiye (kişi hürriyeti) her türlü taarruzdan masundur (saldırıdan korunmuştur). Hiç kimse kanunun tayin ettiği (belirlediği) sebeb ve suretten maada (farklı) bir bahane ile mücazat olunamaz (cezalandırılamaz).  

Madde 11 – Devleti Osmaniyenin dini İslâmdır. Bu esası vikaye (korumak) ile beraber asayişi, halkı ve adabı umumiyeyi (genel ahlakı) ihlâl etmemek şartile memaliki Osmaniyede maruf olan bilcümle edyanın (bilinen bütün dinlerin) serbestii icrası (serbestçe icra edilmesi) ve cemaatı muhtelifiye (çeşitli cemaatlere) verilmiş olan imtiyazatı mezhebiyenin (mezheplerin ayrıcalıklarının) kemakân cereyanı (eskiden olduğu gibi sürdürülmesi) Devletin tahtı himayesindedir (devletin koruması altındadır). 

Madde 12- Matbuat (basın) kanun dairesinde (yasalar çerçevesinde) serbesttir. 

Madde 13- Tebaai Osmaniye (Osmanlı vatandaşları), nizam ve kanun dairesinde ticaret ve sanat ve felahet için her nevi şirketler teşkiline mezundur (oluşturmaya izinlidir).

Madde 14 – Tebaai Osmaniyeden bir veya bir kaç kişinin gerek şahıslarına ve gerek umuma müteallik (genele yönelik) olan kavanin ve nizamata (kanun ve yönetmeliklere) muhalif gördükleri bir maddeden dolayı işin merciine (yetkilisine) arzuhal (dilekçe) verdikleri gibi Meclisi Umumiye dahi (Meclis’e bile) müddei (iddia eden) sıfatile imzalı arzuhal vermeğe ve memurinin ef’alinden iştikâye (memurların hallerinden şikâyet etmeye) selâhiyetleri vardır.   

Madde 15 – Emri tedris (öğretim vermek) serbesttir. Muayyen olan kanuna tebaiyet şartile (belirlenmiş olan kanuna uymak şartıyla) her Osmanlı umumi ve hususi tedrise mezundur (genel ve özel olarak ders vermeye izinlidir). 

Madde 16 – Bilcümle mektepler Devletin tahtı nezaretindedir (gözetimi altındadır). Tebaai Osmaniye’nin terbiyesi (Osmanlı vatandaşlarının öğretimi) bir sıyakı ittihat ve intizam (anlam bütünlüğü ve düzen) üzere olmak için iktiza eden esbaba (gereken sebeplere) teşebbüs olunacak ve mileli muhtelifenin (çeşitli milletlerin) umuru itikadiyelerine müteallik (inanç işlerine yönelik) olan usulü talimiyeye (öğretim yöntemine) halel (bozukluk) getirilmiyecektir. 

Madde 17- Osmanlıların kâffesi (tamamı) huzuru kanunda (kanun karşısında) ve ahvali diniye ve mezhebiyeden maada (dini ve meshepsel hallerin dışında) memleketin hukuk ve vezaifinde mütevasidir (eşittir). 

Madde 18- Tebaai Osmaniyenin (Osmanlı vatandaşlarının) hidematı Devlette (devlet hizmetlerinde) istihdam olunmak (görevlendirilmek) için devletin lisanı resmisi olan Türkçeyi bilmeleri şarttır. 

Madde 19- Devlet memuriyetinde umum tebaa (bütün vatandaşlar) ehliyet ve kabiliyetlerine göre münasip olan memuriyetlere kabul olunurlar. 

Madde 20 – Tekâlifi mukarrere (vergi kararları) nizamatı mahsusatına tevfikat (özel yönetmeliğine uyarak) kâffei tebaa beyninde (bütün vatandaşlar arasında) herkesin kudreti nisbetinde (gücü oranında) tarh ve tevzi olunur (vergi miktarları belirlenir ve dağıtılır).

Madde 21- Herkes usulen mutasarrıf olduğu (tasarrufta bulunduğu) mal ve mülkten emindir (güvencededir). Menafii umumiye (genel menfaatler) için lüzumu sabit olmadıkça ve kanunu mucibince değer bahası (değeri olan bedeli) peşin verilmedikçe kimsenin tasarrufunda olan mülk alınamaz.

Madde 22- Memaliki Osmaniyede (Osmanlı memleketlerinde) herkesin mesken (evi) ve menzili (konakladığı yer) taarruzdan masundur (saldırıdan korunmuştur). Kanunun tâyin eylediği ahvalden maada (kanunun belirttiği hallerden başka) bir sebeble Hükûmet tarafından cebren (zorla)  hiç kimsenin mesken ve menziline girilemez.

Madde 23 – Yapılacak usulü muhakeme hükmünce hiç kimse kanunen mensup olduğu mahkemeden başka bir mahkemeye gitmeye icbar olunamaz (zorlanamaz). 

Madde 24 – Müsadere (mal varlığına el koymak) ve angarya (zorla çalıştırmak) ve cerime (suç işletmek) memnudur (yasaktır). Fakat muharebe esnasında usulen tâyin olunacak (usulüne uygun olarak) tekâlif ve ahval (vergi ve haller) bundan müstesnadır (ayrı tutulmuştur). 

Madde 25 – Bir kanuna müstenit olmadıkça (dayanmadıkça) vergi ve rüsumat (gümrük vergisi) nâmı ile ve nâmı aherle (adı altında ve başka bir adla) hiç kimseden bir akçe alınamaz. 

Madde 26 – İşkence ve sair her nevi eziyet katiyen ve külliyen memnudur (tamamen yasaktır).

Alıntı; Kanunu Esasi – Meclisi Mebusan, (İnternet, Ocak 2010 – Sf. 3, 4) internet sayfasından birebir alınmıştır.