Bilgi Bakkalı

İkinci Fasıl: Vazifei Teşriiye (yasama görevi)

Madde 17: Hiçbir mebus Meclis dâhilindeki rey ve mütalâasından ve beyanatından ve Meclisteki rey ve mütalâasının ve beyanatının Meclis haricinde irat ve izharından (söylem ve hazırlığından) dolayı mesul değildir. Gerek intihabından evvel gerek sonra aleyhine cürüm isnat olunan bir mebusun maznunen isticvabı (zanlı olarak sorgulanması) veya tevkifi veyahut muhakemesinin icrası Heyeti Umumiye’nin kararına menuttur (meclis genel kurulunun kararına bağlıdır). Cinaî cürmü meşhut (cinayette suçüstü) bundan müstesnadır. Ancak bu takdirde makamı aidi Meclisi derhal haberdar etmekle mükelleftir. Bir mebusun intihabından evvel veya sonra aleyhine sâdır olmuş cezai bir hükmün infazı mebusluk müddetinin hitamına talik olunur (bitmesine ertelenir). Mebusluk müddeti esnasında müruru zaman cereyan etmez.

Madde 18: Mebusların senevi tahsisatları kanunu mahsus ile tâyin olunur.

Madde 19: Tatil esnasında Reisicumhur veya Meclis Reisi lüzum görürse Meclisi içtimaa davet edebileceği gibi âzadan beşte biri tarafından talep vuku bulursa Meclis Reisi dahi Meclisi içtimaa davet eder. 

Madde 20: Meclis müzakeratı alenidir ve harfiyen neşrolunur.

Fakat Nizamnâmei dâhilîde münderiç şeraite tevfikan Meclis hafi (gizli) celseler dahi akdedebilir ve hafi celseler müzakeratının neşri Meclisin kararına menuttur (bağlıdır). 

Madde 21: Meclis, müzakeratını kendi Nizamnâmei dâhilîsi mucibince icra eder.

Madde 22: Sual ve istizah (gensoru) ve Meclis tahkikatı Meclisin cümlei salâhiyetinden olup şekli tatbiki Nizamnâmei Dâhilî ile tâyin olunur.

Madde 23: Mebusluk ile Hükümet memuriyeti bir zat uhdesinde içtima edemez.

Madde 23: (Resmî Gazete 22.2.1927 – Sayı 565; Tefsir No: 111) Büyük Millet Meclisi âzâsından birine Hükümet tarafından tevdi edilen muayyen veya muvakkat bir iş, Hükümet memuriyetinden addolunamaz. 

Madde 24: Türkiye Büyük Millet Meclisi Heyeti Umumiyesi her Teşrinisani iptidasında bir sene için kendisine bir Reis ve üç Reisvekili intihap eder.

Madde 25: İntihap devresinin hitamından evvel Meclis adedi mürettebinin ekseriyeti mutlakası ile intihabat tecdit olunursa (seçim yenilenirse) yeni içtima eden Meclisin intihap devresi ilk Teşrinisaniden başlar.

Teşrinisaniden evvel vâkı olan içtima, fevkalade bir içtima addolunur.

Madde 26: (Özgün hali) Büyük Millet Meclisi ahkâmı şeriyenin tenfizi, kavaninin vazı, tadili, tefsiri, fesih ve ilgası, Devletlerle mukavele, muahede ve sulh akdi, harb ilânı, muvazenei umumiyei maliye ve Devletin umum hesabı katî kanunlarının tetkik ve tasdiki, meskûkât darbı, inhisar ve malî taahhüdü mutazammın mukavelât ve imtiyazâtın tasdik ve feshi, umumi ve hususi af ilânı, cezaların tahfif veya tahvili, tahkikat ve mücazatı kanuniyenin tecili, mahkemelerden sâdır olup katiyet kesbetmiş olan idam hükümlerinin infazı gibi vezaifi bizzat kendi ifa eder. 

Madde 26: (Değişik : 10/4/1928 – 1222 S. Kanun/md. 1) Büyük Millet Meclisi kavaninin vazı tadili, tefsiri, fesih ve ilgası, devletlerle mukavele, muahede ve sulh akdi, harb ilânı, muvazenei umumiyei maliye ve Devletin umum hesabı katî kanunlarının tetkik ve tasdiki, meskûkât darbı, inhisar ve malî taahhüdü mutazammın mukavelât ve imtiyazâtın tasdik ve feshi, umumi ve hususi af ilânı, cezaların tahfif ve tahvili, tahkikat ve mücazatı kanuniyenin tecili, mahkemelerden sâdır olup katiyet kesbetmiş olan idam hükümlerinin infazı gibi vezaifi bizzat kendi ifa eder.

Madde 27: Bir mebusun vatana hıyanet ve mebusluğu zamanında irtikâp töhmetlerinden biriyle müttehim olduğuna (itham edildiğine) Türkiye Büyük Millet Meclisi Heyeti Umumiyesi âzâyı mevcudesinin sülüsan ekseriyeti ârası (meclisin mevcut üyelerinin üçte birinin oyu) ile karar verilir veyahut on ikinci maddede münderiç ceraimden biriyle mahkûm olur ve mahkûmiyeti kaziyei muhkeme halini alırsa mebusluk sıfatı zâil olur.

Madde 28: İstifa, esbabı meşrua dolayısıyla mahcuriyet, bilâ mezuniyet ve mazeret iki ay Meclise âdemi devam veyahut memuriyet kabulü hallerinde mebusluk sâkıt olur.

Madde 29: Yukardaki maddeler mucibince mebusluk sıfatı zâil veya sâkıt olan veyahut vefat eden mebusun yerine bir diğeri intihap olunur.

Madde 30: Büyük Millet Meclisi kendi zabıtasını Reisi marifetiyle tanzim ve idare eder.

Alıntı; Teşkilâtı Esasiye Kanunu (1924 Anayasa’sı) – TBMM 1. Devre, (İnternet, Ocak 2010 – Sf. 1) internet sayfasından birebir alınmıştır.