Bilgi Bakkalı

20 Ekim 1920’de Sivas, Kangal, Divriği arasında hareket eden Türk postası, Dumarca dağlarında Canbeganlı Kürt aşireti tarafından müsadere edildi (mallarına el konuldu). Bu arada Ankara’daki Türk Hükümeti de 54. Süvari alayını Sivas’tan Koçhisar’a 32. Süvari Alay’ını da Tokat’tan Sivas’a, Erzincan’daki jandarma kuvvetlerini de Refahiye’ye intikal ettirdikten, Sivas, Erzincan ve Mezra vilayetlerinde sıkıyönetim ilan etti. (15 Mart 1921). Alişan Bey’in Dersim’de kalarak teşkilat yapmaya devam etmesi Ankara’daki Türk Hükümetini müşkülata sokuyordu. Kürt hareketi başarıyla sona erdiği ve Kürdistanı kurmaya muvaffak olduğu takdirde, Ankara hükümetinin mevkiinde tutunamayarak dağılacağı ortadaydı. Bu nedenden dolayı Ankara’daki Türk Hükümeti Kürt aşiretlerini kandırmak amacıyla Koçgiri’ye bir heyet gönderdi. Sivas ile Ankara üzerine vukuu muhtemel hücumları önlemek için de Türk kurmay heyeti 14. Süvari birliği ile 13. Süvari Tümenini Sivas’a göndererek harekâtın doğu ve kuzeye yayılmasını önlemeyi amaçladı. Bundan başka Mezra ve Erzurum merkezlerine önemli kuvvetler sevk etti. Türk Generali Nurettin Paşa’nın komutasında bulunan birlikler Kurmesan aşiretine hücum ederek yakıp yıktılar Kurmesan aşiretine hücum ederek, köylerini yakıp yıktılar. Kurmesan aşireti lideri Güzel Ağa; Türk birliklerine karşı günlerce savaştı ve şehit oldu. Bu aşamadan sonra ise Kurmesan aşireti kısmen Koçgiri ile Zara istikameti, kısmen de Kangal ile Divriği istikametinde ilerleyerek Şadan ve Canbegan aşiretleri mıntıkalarına çekildiler. Kurmesanlı güçlerin çekilmeleri ve Türk kuvvetlerinin baskıcı tutumları üzerine Dersim kuvvetleri Kemah ile Erzincan arasını keserek, Türk kuvvetlerini geri püskürdüler. Harp bütün şiddetiyle devam ederken, Koçgiri Kürt aşiretine mensup bulunan bir kısım güçler de Zara civarlarında harp ediyorlardı. Bu arada Kürt komutanlardan Umraniye cephesi komutanı “Azamet Bey” şehit oldu. O günlerde Karadenizli Topal Osman’ın çetesi de Şebinkarahisar’da bulunan Türk jandarma kuvvetleri ile birlikte Koçgiri’li Kürt aşireti liderlerinden Haydar Bey’in konağına saldırdılar. Konak yakılıp yıkıldı. Dersim’den Kasım oğlu Munzur’un komutasında bulunan kuvvetler “Beyto” adlı Kürt aşireti kuvvetleri ile birlikte hareket ederek Kemah mıntıkasına geldiler. Bu güçlere Kamerik nahiyesi mıntıkasında bulunan başka aşiret kuvvetleri de katıldılar. Ve Erzincan’da Türk kuvvetlerinin ününü keserek Koçgiri aşireti üzerine hareket etmekte olan bu kuvvetlerin hareketini geciktirdiler. Erzincan’ın güney kesiminde bulunan Aşuran aşireti de, Dersimli Seyit Rıza’dan aldıkları ilham ile Erzincan’daki Türk birliklerine saldırıya hazırlanmışlardı. Fakat Koçgiri’de bulunan Kürt birlikleri Osmanlı ordusu tarafından önü ve arkası kesilmek suretiyle harekât dışı bırakılmışlardı. Aşiret ile cephe komutanlarından Sabit ve Bahri Beyler şehit oldular. Harp sahasında bulunan kadın ve çocukların Dersim’e nakli kararlaştırıldı.

Alıntı; Koçgiri İsyanı – İnternet (Ocak 2010 – Sf. 8) internet sayfasından birebir alınmıştır.