Çinlilerin kuyruklu yıldız kayıtları tek kelime ile mükemmeldir. M.Ö. 613 ile M.S. 1621 arasını kapsar…. Bu kadar güvenilir gözlemler için de oldukça hassas gözlem aletleri üretmişlerdi. Bu aletlerin önemli bir tamamlayıcısı su saatidir. Eski Mezopotamya ve Mısır’da kullanılan bu aleti Çinliler zamanla mükemmel hale getirdiler ve su yerine cıva kullanarak çok küçülttüler ve hassaslaştırdılar. Zamanın hassas ölçümü onları çok ilgilendiriyordu. M.S. 723 mekanik saatin atasını yaptılar ve geliştirdiler. Mekanik saat Batıya ancak 14.yy da yani icadından 700 yıl sonra gelebildi.…Batıda, haritacılık ta, dini dogmalar yüzünden Batlamyus (Ptolemaios, Claudius M.S. 100 – 170) ile 1400 yılları arasında ciddi bir boşluk vardır. Batıda haritalar dini fikirleri aktaran vasıtalar haline getirilmiş gerçekle çok az ilgisi olan şeylerdi. Hâlbuki Çin’de haritacılık ister gök ister yeryüzü için olsun önemli olmuş ve oldukça doğru yapılmışlardır. Haritaların üst kısmının kuzeyi göstermesi kabulü onlara ait olmalıdır. İlk kabartma haritaları yapma şerefi de Çinlilere aittir. Haritacılıkta devrim olan Markator sistemini ilk kullananlar ve astrulapları yapanlar da onlardır.….İlk nemölçeri M.Ö. II. yy. da tasarımladılar. Islak ve kuru kömürü tartarak havadaki nemi belirliyorlardı. İlk kaydedilen sarsıntı M.Ö. 780 yılına aittir. Depremler için bir teori ileri sürmemiş olsalar da en eski sismograf Çinliler tarafından, M.S. II. yy başlarında yapılmıştır.
Çinlilerin dünya bilimine diğer önemli katkıları da merceklerdir. Mercekleri doğal kristallerden yapıyorlardı. M.Ö. VII. YY da bazı kristallerin görüntüyü büyütmekte kullanılabileceğini biliyorlardı. Manivelalar, teraziler ve sayısız mekanik aparat ürettiler ve geliştirdiler…. Birçok medeniyette yazı için çeşitli materyal kullanılmıştır. Kil tabletler, papirüs, hayvan derisi vb. ama bildiğimiz kâğıdın atasının mucidi Çinlilerdir. Kâğıt M.S. II. yy da Tshai Lun tarafından üretilmiş, birkaç yüzyılda Orta Asya’ya ulaşmıştır. M.S. 8. yy da Semerkant’ta kâğıt üretilmekte idi. X. yy da Kahire’de kâğıt kullanılıyordu. Avrupa’da kâğıt XII. yy da ortaya çıktı.…. Çinliler çok erken dönemlerden itibaren hayvanları seleksiyonla yetiştirmişlerdir. Çeltik tarlalarını süren manda, Pekin köpeği, Moğol midillisi bu çalışmalar sonunda üretilmiştir. Çinlilerin böceklere de çok özel ilgileri olmuştur. İpek böceği yetiştiriciliği ta Shang (Şang) döneminden önce başlamıştı. Devletin sır olarak saklayıp koruduğu bu faaliyetin sırları ancak M.S. 6. yy da Çin dışına kaçırılabilmiştir. Sisuan bölgesindeki dişbudak ağaçlarında yaşayan bir cins pullu böceği de ehlileştiren Çinliler, bu böceklerin dişilerinin gövdelerinden sızan balmumunu tıpta ve mum yapımcılığında kullanıyorlardı. Arı yetiştiriciliğine ve arı balının tıpta kullanımına da çok erken zamanlarda başladılar.
Alıntı; Bizimkiler V (Hıristiyanlık) – Evin Esmen ve Arda Kısakürek, (E-kitap, Haziran 2013 – Sf. 75, 76) kitabından birebir alınmıştır.
Bilgi Bakkalı 
Yorum bırakın