Çinlilerin dünyaya en önemli armağanları manyetik pusuladır ve bu buluşun öyküsü oldukça ilginçtir. Bu buluş M.Ö. 2.000 yıllarında kullanılan kehanet kemiklerinin MÖ III yy lar da kehanet tahtaları haline gelmesi ile başladı.
MS ilk yy’la gelindiğinde bu kehanet kaşığı üst diskin üzerinde yerini aldı ve mil çevresinde daha kolay hareket edebilir özelliğe erişti. Çinliler diğer birçok medeniyette olduğu gibi magnetit denilen bir cins demir oksitli taşın demiri çekme özelliğini fark etmişlerdi. Sihirli güçlerle ilişkisi olduğuna inandıkları bu özelliği kehanet tahtalarında kullandılar. Kehanet tahtalarının parçalarını ve kaşığı bu mıknatıs taşı olarak ta bilinen maddeden yapmaya başladılar. Artık gökyüzünü temsil eden diskin üzerinde ve mile bağlı olan, oldukça incelmiş bir şekilde yapılan bu kaşık sihirli bir güçle hep aynı yönü gösteriyordu. Kaşığa güneyi gösteren kaşık denildi, çünkü sapı güneyi gösteriyordu. MS ilk yy da kaşık gittikçe bugünkü pusula iğnesi görünüme yakın bir şekil aldı. MS altıncı yy la gelmeden Çinliler küçük demir iğnecikleri manyetik özellikli mıknatıs taşı üstünde döverek onlara manyetik özellik kazandırdılar. On birinci yy. da da demiri kızıl dereceye kadar ısıtarak ve kuzey güney doğrultusunda tutup soğutarak, demire manyetik özellik verebilmeyi başardılar. X yy’da Çinli gemiciler manyetik pusulayı kullanmaya başladılar. XI. YY da Çin’de bu kullanım yaygınlaştı. Avrupa ise, bundan en az 100 yıl sonra, pusula ile tanışabilmiştir.
Alıntı; Bizimkiler VIII (Müslüman Türkler) – Evin Esmen ve Arda Kısakürek, (E- kitap, Haziran 2013 – Sf. 31, 32) kitabından birebir alınmıştır.
Bilgi Bakkalı 
Yorum bırakın