Bilgi Bakkalı

Mart 1932 – Mart 1933 tarihleri arasında ABD’nin Ankara Büyükelçisi olarak görev yapan Charles H. Sherrill, Mustafa Kemal’le yaptığı görüşmelerin bazı bölümlerini 1934 yılında yayımlanan A Years Embbassy to Mustafa Kemal adlı kitapta toplamıştı. Sherrill kitabının 199-203 üncü sayfalarında, Mustafa Kemal’in dine bakışını şöyle anlatmıştı:

[Gazi’nin] “Din konusundaki şahsi görüşleri hususunda söylediklerinin tamamına burada yer vermek tabii ki hiç doğru olmaz. Ancak Onun agnostik ve din karşıtı olduğuna dair söylenen çok fazla saçma hikâyeden dolayı Tanrıya, insanlığın bir Tanrıya ihtiyacı olduğuna, insanlığın Tanrıya yakarma ihtiyacına, O’na seslenmeye hakkı olduğuna inandığını burada söylemem elzem. Ancak bu seslenme belli zamanlarda ibadet etmeye çağıran dualar şeklinde demek değildir…”

Sherrill’in kitabına almadığı ancak ABD arşivlerinde olan raporundaki bazı hususları ise Rıfat N. Bali sayesinde öğrendik. Raporda Sherrill, Mustafa Kemal’le inanç üzerine yaptığı sohbeti şöyle anlatıyor: “Agnostik olduğuna dair genellikle kabul görmüş inancı kesinlikle reddediyor, ancak dinin sadece Kâinatın Mucidi ve Hakiki tek Tanrıya inanmak olduğunu söylüyor. Ayrıca beşeriyetin böyle bir tanrıya inanmaya ihtiyacı olduğuna inanıyor.” Sf. 89

“Türk halkının uzun zamandan beri ezberden okuduğu bazı Arapça duaların gerçek manasını anladığı zaman tiksineceğini söylüyor. Kur’an’dan alınan bir Arapça bölüm okudu. Bu duada [Tebbet Suresi] ⁽¹⁾ Hz. Muhammed amcası ile amca kızının yaptıkları bir şeyden ötürü cehenneme gitmeleri için beddua eder. ‘Düşünen bir Türk’ün böylesi bir duayı okumaktan elde edeceği dinî ilhamı veya dine ilgi göstermesini tahayyül edebilir misin?’ dedi. Bu fikrini geliştirdikçe, ben de gitgide Kuranın Türkçe okunmasını teşvik etmesinin sebebinin Kur’an’ın Türkler arasında gözden düşmesi olduğu neticesine vardım.” Sf. 90, 91

Alıntı; Öteki Tarih III (Kemalist Devrimler ve İsyanlar) – Ayşe Hür, (Profil Yayıncılık, 2. Baskı Ekim 2012 – Sf. 90, 91) kitabından birebir alınmıştır.

BAKKAL’IN NOTU (2014); Tebbet Suresi; “Ebu Leheb’in iki eline yuh oldu, kendine de yuh, Ona ne malı fayda verdi, ne de kazandığı. O, bir alevli ateşe yaslanacak. Karısı da odun hamalı olacak! Gerdanında fitillisinden bir ip olduğu halde.“