Bilgi Bakkalı

“Ordumuza gelince: Biz artık Alman harp usulünden kendimizi kurtaramayız. Otuz seneyi aşkın bir zamandan beri ordumuzda Alman muallimler bulunmuş, zabitan heyetimiz kâmilen Alman harp usulü ile terbiye edilmiş, velhasıl bizim ordumuz Alman askeri talim ve terbiyesinin ruhu ile ünsiyet (yakınlık) peyda etmiştir. Şimdi bunu değiştirmek mümkün değildir.” Sf. 73

“İste General Liman von Sanders ıslahat heyetinin İstanbul’a gelmesini intaç eden (doğuran) teşebbüs budur ve işte Enver Paşa’nın katiyen tesiri yoktur.” Sf. 73

“Heyet-i Islahiyenin (yenileştirme heyetinin) geldiği gün ben, Birinci Kolordu Kumandanı idim. Bu sıfatla idare-i örfiye (sıkıyönetim) amiri bulunuyordum. Bittabi iki gün sonra bu kumandayı General Liman von Sanders’e tevdi edecektim. Bir Alman generalinin idare-i örfi amiri olması bittabi caiz olamayacağından daha evvel başka bir tedbir ittihaz ettik (hazırladık). Merhum Faik Paşa o zaman miralay idi. Kendisi fırka kumandanlığı salahiyetiyle (yetkisi ile) merkez kumandanlığına tayin edilecek ve idare-i örfi kumandanlığı merkez kumandanlığına devrolunacaktı.” Sf. 74

Heyet-i vükela (vekiller heyeti yani hükümet), Liman Paşa’nın küçük elçilerden sonra, Osmanlı müşirleri (mareşalleri) arasında mevki alacağına karar vermişti. Sefir Morgenthau’un dermeyan ettiği (açıkladığı) karar hilaf-ı vakıadır (gerçek dışıdır). Yanı Osmanlı Meclis-i Vükelası, Liman Paşa’nın ecnebi küçük elçilerden evvel ahz-ı mevki edeceğine (makam alacağına) hiçbir vakit karar vermedi. Teşrifat Müdüriyet-i Umumiyesi protokol kaydı, bu iddiamı ispata kâfidir.

Fakat Liman Paşa, Heyet-i Vükelanın bu kararına itaat etmek istemediğinden, filhakika badema (sonradan) hiçbir resmi ziyafete davet edilmemiştir. Sf. 77

Alıntı; Hatırat (Bahriye Nâzırı ve 4. Ordu Kumandanı) – Cemal Paşa, (Yayına Hazırlayan; Metin Martı, Arma Yayınları, 5. Baskı Eylül 1996 – Sf. 73, 77) kitabından birebir alınmıştır.