Bilgi Bakkalı

(Belge 5; “Genelkurmay Başkanlığı Albayı D. V. Putyata’nın Küçük Asya Hakkındaki Notu”)

Genel olarak eğitime olan ilgilerinin temelinde bilgi ufkunu genişletmek amacı değil, çıkar ve hesap düşüncesi yatmaktadır. Aile büyükleri, aile mensuplarının eğitimine harcanan paraların, ileride kendilerine fazlasıyla döneceğini biliyor ve bu alanda harcanan paralara acımıyorlar. Eğer daha ucuza veya bedavaya eğitim alma imkânı varsa dinî inançlar bile feda ediliyordu. Ülkede Protestan ve Katolik misyonerlerin oldukça başarılı olması işte bu hususla açıklanıyordu. Ermenilerin yoğun olarak yaşadıkları bütün şehirlerde ve büyük Ermeni köylerinde çeşitli eğitim müfredatlarına sahip Ermeni okulları mevcuttur. Sf. 72

Harput’taki Protestan eğitim müesseselerinin tamamında geçen sene toplam 269 erkek ve 274 kız öğrenci kayıtlıydı. Bunlardan 34 erkek öğrenci ile 40 kız öğrenci kolejde eğitim alıyorlardı. Profesör ve öğretmenler arasında Amerikalı misyonerlerin sayısı çok azdı. Harput’taki eğitim müesseselerdeki profesör ve öğretmenlerin etnik açıdan dağılımına gelince, erkek öğrencilerin okullarında 10 Ermeni ve 3 Amerikalı, kız öğrencilerin okullarında 13 Ermeni ve 4 Amerikalı hoca bulunuyordu. Konya’daki okulda ise hiç Amerikalı hoca yoktu. Sf. 75

Misyonerlerin müfredatına göre bütün eğitim müesseseleri beş ana gruba ayırmak mümkündür:

1) 6-8 yaşındaki çocukların iki yıl boyunca eğitim gördükleri kreşler;

2) iki yıllık ilkokullar;

3) üç yıllık eğitim veren ortaokullar;

4) Dört yıllık kolejler.

5) iki yıllık ilahiyat bölümü (kursu). Sf. 75

Yine Beyrut ve Gaziantep gibi şehirlerde tıp okulları gibi meslek okulları da mevcuttur. Örneğin bazı okullarda muhasebe bölümleri vardır…

Eğitim kurslarında İngilizce öğretimine önem verildiğini görüyoruz. Kolejlerin son sınıfında İngilizce dersleri yoktur, çünkü son sınıflarda eğitim dili artık tamamen İngilizcedir. Sf. 75

Alıntı; Türkiye’de Ermeni Meselesi (Rus Genelkurmay Başkanlığı Belgeleri) – Hazırlayan; Mihail Bashanov, Çeviren; İlyas Kemaloğlu (Kamalov), (Türk tarih Kurumu Yayınları 2013, Sf. 72 ile 75 arası) kitabından birebir alınmıştır.