Padişahlar için piyasanın kontrolü mühim devlet işlerindendi. Bu sebeple sorumluluğu sadrazama bırakırlardı. Kimi zaman sadrazam pazara giderek fiyatları denetlerdi. Uymayanları çarşı- pazar içinde bizzat kendi eliyle cezalandırır; ya falakaya yatırır ya da kulağından çiviyle dükkânına asardı!
Hele üç kritik üründe; ekmek, et ve pirinçte yapılan usulsüzlüğün cezası ağırdı; idama kadar gidiyordu. Çünkü amaç; daha çok kâr etmek değil, helal kazanç elde etmekti.
Osmanlı iktisadi sistemi, çıkar eksenli bireyci model değil, toplumsal yaşamı önemseyen hayat tarzıydı! İşte Tanzimat bunu yıktı!
Her ne kadar -1838 Baltalimanı Ticaret Antlaşması gibi çarpık işleyen kapitalizm, Osmanlı pazarına darbe vurup, pazarı allak bullak etse de; Cumhuriyet, “narh sistemini” 1580 sayılı yasayla devam ettirdi. Piyasanın denetimini belediyelere bıraktı. Pazardaki ürünlerin “fiyat tarifelerini tanzim ve tasdik etmek” artık belediyelerin göreviydi. Ruhsat vermek ve denetlemek de belediyelerin sorumluluğundaydı. Sf. 341
Alıntı; Saklı Seçilmişler (Siz Onları Değil Onlar Sizi Seçti) – Soner Yalçın, (Karakedi Yayınları, 1. Baskı 2017, Sf. 341) birebir alınmıştır.
Bir Cevap Yazın